Een verlaagd ruweiwitgehalte in legvoeders verlaagt de milieu-impact en de voerkosten, maar diergezondheid, dierenwelzijn en de productie mogen hier niet onder lijden. Een te hoge energie-eiwitverhouding kan bij voeders met een verlaagd ruweiwitgehalte de vetaanzet bevorderen en de productieprestaties nadelig beïnvloeden.

Hu et al. publiceerden in 2024 een studie naar voeders met een verlaagd ruweiwitgehalte met een variërend energiegehalte bij oudere leghennen.

De energie-eiwitverhouding van de voeders waren 0,67 (positieve controle), 0,74, 0,77 en 0,80. Bij een toenemende ratio nam de ei-kwaliteit af en stegen de gehalten aan triglyceriden, cholesterol, acetyl-CoA-carboxylase en vetzuursynthase. Het lipaseniveau in de lever daalde bij een hogere energie-eiwitverhouding.

Bij een oplopend eiwitgehalte namen de eigewichten toe en verbeterde de dooierkleur. De verteerbaarheid van drogestof, ruweiwit en as was hoger bij voeders met een laag ruweiwitgehalte.

In de groep met een energie-eiwitverhouding van 0,74 waren, ten opzichte van de controlegroep, genen betrokken bij vetzuuroxidatie in de lever lager tot expressie gebracht en genen betrokken bij vetzuursynthese hoger tot expressie gebracht.

In de blindedarm van deze hennen waren onder meer de bacteriegeslachten Lactobacillus en Desulfovibrio sterker vertegenwoordigd dan in de controlegroep. Ook weken verschillende metabolieten, waaronder enkele B-vitamines en daarvan afgeleide verbindingen, af van de positieve controle.

Optimale legprestaties werden bereikt bij 16,5 procent ruweiwit in het voer. Verdere verlaging van het ruweiwitgehalte had negatieve consequenties voor de eiproductie.

Hu et al. concluderen dat het vetmetabolisme verstoord is bij oudere leghennen op voeders met een verlaagd ruweiwitgehalte en een verhoogde energie-eiwitverhouding. De oorzaak zien zij in veranderingen in het blindedarmmicrobioom, waardoor vet zich kan ophopen in de lever. Zij pleiten voor extra aandacht voor B-vitamines bij oudere hennen op laag-eiwit-voeders.

Verlaagd ruweiwitgehalte

Oketch et al. (2026) onderzochten de invloed van legvoeders met een verlaagd ruweiwitgehalte, aangevuld met synthetisch lysine, methionine en threonine. De meeste effecten waren gunstig: eiproductie en -kwaliteit bleven op peil, terwijl de voerkosten en de stikstofexcretie daalden. Wel nam het buikvetgehalte licht toe bij de hennen met het laag-eiwit-voer. Een zeer laag ruweiwitgehalte (16,5 procent in week 26-34 en 15,5 procent in week 36-44) leidde wel tot lichtere eieren en een verslechterde voederconversie.

Meer ruweiwit: zwaardere eieren en betere dooierkleur

De belangrijkste limiterende aminozuren (lysine, methionine, threonine) krijgen al extra aandacht bij leghennenvoeders met minder ruweiwit, maar ook andere aminozuren (arginine, isoleucine, valine) kunnen limiterend worden als krap eiwit gevoerd wordt.

Nawab et al. (2026) wijzen in hun overzichtsartikel op het specifieke belang van arginine voor eiwitsynthese, reproductie en eischaalvorming. Om de beschikbaarheid van arginine te stimuleren en het energiemetabolisme en de hormonale regulering te ondersteunen, pleiten zij voor de opname van arginine-precursors (zoals guanidino-azijnzuur en citrulline) in het voer van leghennen: vooral bij oudere hennen helpt dat om de eiproductie en de botsterkte op peil te houden.

Overige voeraanpassingen

In voeders met een verlaagd ruweiwitgehalte kunnen de nutriëntenverteerbaarheid en de fosforbeschikbaarheid aandachtspunten zijn. Niet-zetmeelpolysachariden (NSP) in de gebruikte grondstoffen kunnen de nutriëntenbeschikbaarheid verminderen. Toevoeging van xylanase, β -glucanase en fytase kan de benutting van nutriënten ondersteunen (Nawab et al., 2026). Volgens Liu et al. (2026) kan ook supplementatie met probiotica (Bacillus subtilis, Lactobacillus plantarum en Clostridium butyricum) plus protease (eiwitsplitsend enzym) bijdragen aan het op peil houden van voederconversie, legprestaties en darmgezondheid bij leghennen op voeders met een verlaagd ruweiwitgehalte.

Bij laag-eiwit-voeding kan de vertering en benutting van mineralen ook onder druk komen staan. Zhang et al. (2025) onderzochten de legprestaties, nutriëntenvertering en plasmamineralengehalten bij leghennen op voeders met ruweiwitgehalten van 15,0, 15,5, 16,0, 16,5, 17,0 en 17,5 procent. Bij een oplopend ruweiwitgehalte nam het eigewicht toe en verbeterde de dooierkleur. De verteerbaarheid van drogestof, ruweiwit en as was hoger bij voeders met een laag ruweiwitgehalte. De effecten op de vertering van mineralen waren niet consistent. De calcium- en fosforgehalten in het scheenbeen namen toe bij een hoger ruweiwitgehalte.

Mangaangehalte

Bij de hogere eiwitgehalten daalde het mangaangehalte in lever en eidooier, terwijl het zinkgehalte in de eidooier toenam. Optimale legprestaties werden bereikt bij 16,5 procent ruweiwit in het voer. Verdere verlaging van het ruweiwitgehalte verbeterde wel de eiwitvertering en de mangaanbenutting, maar had negatieve consequenties voor de eiproductie.

Deel dit artikel

Carolien Makkink