In september 2025 werd Ilvo-onderzoeker Sam Millet uitgenodigd om een lezing te geven op het 8th International Symposium on Energy and Protein Metabolism and Nutrition van de European Federation of Animal Science (EAAP). Naar aanleiding van deze lezing schreef hij, samen met collega’s van Ilvo, Universiteit Gent (UGent) en Katholieke Universiteit Leuven (KU Leuven), het overzichtsartikel Optimizing health, welfare and performance in weaned piglets – Striking the ideal balance between amino acids, energy, and protein . Ilvo organiseerde een mini-symposium waarin de betrokken onderzoekers hun belangrijkste bevindingen toelichtten.
Sam Millet geeft toelichting over de optimale balans van aminozuren, eiwit en energie bij gespeende biggen.
Evolutie laag-eiwitvoeders
De speenfase vormt een kritische periode in de ontwikkeling van biggen, gekenmerkt door nutritionele, immunologische en gedragsgerelateerde uitdagingen. Voor nutritionisten ligt de grootste uitdaging in het formuleren van voeders die gelijktijdig darmgezondheid, prestaties en welzijn ondersteunen. Om het risico op speendiarree te beperken, zagen we de voorbije decennia een evolutie richting laag-eiwitvoeders. Hoge eiwitniveaus resulteren immers in meer onverteerd eiwit in de dikke darm, wat de proliferatie van pathogenen zoals E. coli stimuleert. Tegelijk kan een verlaging van het eiwitgehalte negatieve gevolgen hebben voor groei en gedrag als het aminozuurprofiel niet correct wordt gebalanceerd.
Biggen hebben in essentie behoefte aan aminozuren, waarbij lysine doorgaans de eerste limiterende factor is. De beschikbaarheid van vrije aminozuren maakt het mogelijk om ruw eiwit (RE) te reduceren zonder dat dit ten koste gaat van de behoefte aan essentiële aminozuren. Niettemin blijft een minimale eiwitvoorziening noodzakelijk om ook niet-essentiële aminozuren en de beschikbaarheid van stikstof te garanderen.
Ondersteuning immuunsysteem
Bij immuunactivatie verandert de nutriëntenbehoefte van het dier aanzienlijk. Zieke of gestreste biggen hebben doorgaans een lagere voeropname, wat de belangrijkste determinant is van verminderde groei. Tegelijk stijgt de energiebehoefte voor onderhoud en immuunrespons. Aminozuren worden in deze context gedeeltelijk herverdeeld van spieropbouw naar de synthese van acutefase-eiwitten en immuuncellen. De bijkomende aminozuurbehoefte voor deze processen blijkt echter relatief beperkt in vergelijking met die voor groei. En in de acute fase van ziekte lijkt het niet aangewezen om voeder aan te passen.
Functionele aminozuren zoals glutamine, arginine, methionine, threonine en tryptofaan spelen een specifieke rol in de ondersteuning van het immuunsysteem. Onder suboptimale hygiënische omstandigheden zijn er aanwijzingen dat de behoefte aan bepaalde aminozuren licht verhoogd is, hoewel duidelijke kwantitatieve aanbevelingen voor biggen nog ontbreken.
Verhouding tussen aminozuren
De onderzoekers stellen dat de verhouding tussen aminozuren onderling cruciaal is. Vooral interacties binnen de groep van grote neutrale aminozuren (LNAA), zoals tryptofaan, leucine, isoleucine en valine, verdienen aandacht. Deze aminozuren concurreren voor transport over de bloed-hersenbarrière en beïnvloeden zo de synthese van neurotransmitters zoals serotonine, met mogelijke effecten op agressie, sociaal gedrag en voeropnamegedrag.
Voeders met een te laag eiwit- of aminozuurgehalte worden daarom geassocieerd met een verhoogde incidentie van bijtgedrag. Hoewel tryptofaan een duidelijke rol speelt via de serotoninestofwisseling, tonen studies aan dat supplementatie boven de behoefte niet consistent leidt tot gedragsverbetering. Daarentegen lijken studies te wijzen op het belang van het vermijden van tekorten. Voeders met een laag ruw eiwitgehalte kunnen best evenwichtig worden gesupplementeerd met alle essentiële aminozuren om agressie te vermijden, maar dit moet volgens correcte principes gebeuren.
Voor de optimalisatie van prestaties blijkt voornamelijk de verhouding tussen verteerbare lysine en ruw eiwit (SID lysine:RE) een belangrijke parameter. De onderzoekers poneren de waarde van 0,064 als richtlijn voor biggen. Boven dit niveau wordt totaal eiwit limiterend voor groei, wat aangeeft dat toevoegen van aminozuren niet onbeperkt kan compenseren voor lage ruw eiwitgehalten.
Complexe rol van energie
De rol van energie in biggenvoeding is complex. De energiebehoefte stijgt onder immuunactivatie, maar een hogere energiedichtheid leidt niet noodzakelijk tot betere prestaties of een effect op voederopname. Jonge biggen reguleren hun energieopname namelijk nog onvoldoende. Omdat vooral de hoeveelheid opgenomen eiwit en aminozuren de groei van biggen beperkt, is het moeilijk een optimaal energiegehalte vast te stellen. Mogelijk is het goedkoper om een lager energiegehalte te gebruiken. De onderzoekers plannen hier verder onderzoek naar.
Het verband tussen de lysine:eiwit-verhouding en de voerefficiëntie. Als het eiwit constant gehouden wordt, stijgt de efficiëntie tot een plafond bereikt wordt waarbij extra lysine niet leidt tot een hogere efficiëntie. Bij een constant lysinegehalte zal de voerefficiëntie dalen bij een te laag gehalte aan eiwit in het voer.
Uitgebalanceerde aanlevering
Samengevat vereist de formulering van biggenvoeders een nieuwe aanpak, waarbij het ruw eiwitgehalte de bepalende factor is voor het bepalen van het aminozuurgehalte in het voeder. Om zowel de kosten als het nutriëntengebruik te optimaliseren, bevelen de onderzoekers van Ilvo, KU Leuven en Universiteit Gent het gebruik van de SID lysine:RE-verhouding aan als praktisch instrument. Deze aanpak helpt een gebalanceerde aanvoer van essentiële en niet-essentiële aminozuren te waarborgen en voorkomt het gebruik van essentiële aminozuren om niet-essentiële aminozuren te synthetiseren.
Het optimale energiegehalte wordt waarschijnlijk bepaald door een combinatie van voederkostoverwegingen en de nood om andere nutriënten in balans te brengen, afhankelijk van de gezondheidsstatus, de voederopnamecapaciteit en de ingrediëntensamenstelling. Mogelijk zijn lagere energiegehalten in het voeder kostenefficiënt. “Verder onderzoek moet de aminozuur- en energievereisten in verschillende gezondheidssituaties verfijnen en de gedragsimplicaties van het dieetaanpassingen verder ontdekken”, aldus Ilvo-onderzoeker Millet.













