Om betrouwbaar te rapporteren over de koolstofvoetafdruk (CFP) van grondstoffen en eindproducten, zijn geharmoniseerde data en rekenmethodes onontbeerlijk. Alleen dan kunnen ketenpartners gefundeerde keuzes maken om de ecologische impact van humane voeding en diervoeding te reduceren. Blonk Consultants organiseerde een webinar om uitleg te geven bij het aspect landgebruikverandering, oftewel ‘land use change’ (LUC).
‘We vergelijken vaak appels met peren en dat is onwenselijk’
De omzetting van landgebruik, zoals bij de ontginning van natuur voor landbouw, gaat gepaard met de uitstoot van broeikasgassen. Een bekend voorbeeld is de boskap ten behoeve van de sojateelt. Janjoris van Diepen van het Blonk-team in de Verenigde Staten wijst erop dat LUC-emissiefactoren tot nu toe op basis van diverse data en methodes worden bepaald. “Dat leidt ertoe dat we vaak appels met peren vergelijken en dat is onwenselijk. Vooral omdat landgebruikverandering een grote impact heeft op de uiteindelijke CFP van een grondstof of product.”
Op drie manieren kwantificeren
Lucia Fitts van het World Resources Institute (WRI) legt uit dat LUC op drie manieren kan worden gekwantificeerd: statistisch (sLUC), direct (dLUC) en juridisch direct (jdLUC). De mate van nauwkeurigheid, betrouwbaarheid en detaillering verschilt tussen de drie methodes. Fitts licht het onderscheid toe aan de hand van een voorbeeld. “Meestal is niet alle informatie die nodig is voor een accurate LUC-berekening op bedrijfs- of perceelsniveau beschikbaar. Het is dan een uitdaging om toch betrouwbare uitspraken te doen over de impact van LUC op de CFP van een product.”
De traceerbaarheid kan ook flink variëren. Op nationaal niveau is de sLUC in Brazilië bijvoorbeeld 1,67 ton CO2-equivalent per ton soja. Terwijl de mediaan op provinciaal niveau 1,17 ton bedraagt en op gemeentelijk niveau 1,07 ton. De LUC-emissies per ton soja verschillen sterk tussen de verschillende delen van het land. Wereldwijd zijn er daarnaast verschillen in trends. Sommige regio’s laten een daling van de sLUC-emissies zien, terwijl in andere delen van de wereld sprake is van een toename.
De omzetting van landgebruik, zoals bij de ontginning van natuur voor landbouw, gaat gepaard met de uitstoot van broeikasgassen. Een bekend voorbeeld is de boskap ten behoeve van de sojateelt.
‘De piek in ontbossing is in Argentinië langer geleden en dat verklaart het verschil’
De soja-broeikasgasemissies ten gevolge van LUC stijgen in de Amazone en dalen in Argentinië, laat Fitts zien. “De piek in ontbossing is in Argentinië langer geleden en dat verklaart het verschil.” LUC-emissies worden namelijk steeds bepaald over de voorgaande twintig jaar. Voor het oogstjaar 2020 wordt dus teruggekeken tot 2000.
Blonk en Quants hebben de afgelopen jaren samengewerkt om de traceerbaarheid en nauwkeurigheid van LUC-data te verbeteren, vertelt Alexandra Stern. De database biedt nu traceerbaarheid tot op provinciaal en gemeentelijk niveau, met gedetailleerde berekeningen op een schaal van 10 bij 10 kilometer. Stern legt uit dat verdere detaillering niet mogelijk is, zolang individuele landbouwbedrijven geen informatie geven over bedrijfs- of perceelgrenzen.
In gesprek met toeleveranciers
Veel grote grondstoffenhandelaren hebben inmiddels beleid om ontbossing en andere conversie van natuurlijke ecosystemen tegen te gaan. Onderdeel hiervan is het ondersteunen van grondstofproducenten met premies voor duurzamer produceren, vertelt Antonio Valle Neto van Bunge. Een groot bedrijf, zoals Bunge, heeft een verschillende aanpak voor verschillende leveranciers. “Bij grote telers hebben we meer mogelijkheden en hebben aanpassingen meer impact. Voor onze kleinere leveranciers werken we meer samen met brancheorganisaties of coöperaties”, legt Valle Neto uit.
Figuur 1. Berekeningsvoorbeeld LUC. Niet alle benodigde informatie is beschikbaar.
Ook agrarisch handelsbedrijf Ecom Trading gaat graag in gesprek met toeleveranciers om de LUC-gerelateerde emissies te verlagen, vertelt Yazmin Leon Casos. Ecom Trading heeft meer kleinere leveranciers. “Daarbij speelt de sociale component van duurzaamheid een grotere rol en zijn we dus meer betrokken bij de lokale gemeenschappen.” Betrouwbare data, consistente rekenmethodes, certificering en ‘benchmarking’ helpen bij het verduurzamen van de hele keten. Stern adviseert om niet alleen te kijken naar de absolute cijfers, maar ook naar de mate waarin invloed kan worden uitgeoefend via audits, teeltoptimalisaties en andere maatregelen om ontbossing te reduceren.
“Door eigen data te vergelijken met gegevens op de websites van WRI, GHGprotcol en Github, kun je de ‘hotspots’ in je eigen toeleveringsketen in beeld krijgen en gerichte stappen nemen ter verduurzaming.”
Updates protocol en richtlijnen
Updates van het protocol voor de vaststelling van broeikasgasemissies zijn beschikbaar op ghgprotocol.org. Richtlijnen voor de methodes zijn gepubliceerd op wri.org. Daar worden ook methodes voor jdLUC besproken. Voor een beperkt aantal producten en regio’s zijn jdLUCdata beschikbaar.
sLUC-emissiefactoren zijn te vinden op github. com. In de eerste uitgave zijn emissiefactoren beschikbaar voor de jaren 2020 tot 2024.
Voortaan komen jaarlijkse updates beschikbaar, vertelt Fitts. Ook wordt in fase 2 aandacht besteed aan de vastlegging van koolstof in de bodem
(‘carbon sequestration’), om een nog completer beeld te krijgen van de netto broeikasgasemissies in de hele keten.













