In 2003 sprak ik de toenmalige landbouwminister Cees Veerman over zijn plannen voor de agrarische productie. ‘De markt doet altijd, per definitie, vanzelf z’n werk’, was een van zijn uitspraken. Tegelijkertijd maakte hij onderscheid tussen marktgestuurd en economisch gestuurd. Oftewel; schaarste kan ontstaan door pure marktwerking maar eveneens door overheidsmaatregelen. Een maatschappelijke behoefte kan volgens Veerman ook als ’schaarste’ worden beschouwd, en daarin kan de overheid sturend optreden.
Dat begrip ‘sturend optreden’ kent allerlei gradaties: van simpelweg adviseren of door subsidie of door regelgeving - tot aan dwingende voorschriften en dwangmaatregelen met intrekken van vergunningen.
Wat daarbij de wensen van de maatschappij zijn, kan een speelbal worden van invloeden uit politiek en ngo’s. Een berucht voorbeeld is de zogenaamde
Green-Deal-doctrine vanuit de EU, gestimuleerd door toenmalig commissaris Frans Timmermans. Dat zou moeten leiden tot extensivering van de agrarische productie door beperkingen in gebruik van kunstmest en gewasbeschermingsmiddelen. Na de laatste EU-verkiezingen waait er in agrarisch Europa een andere wind. En terecht, want in vrijwel alle landen staat de productie onder druk. Hogere productiviteit is gewenst, geen lagere.
De markt doet z’n werk via verschillende paden. Daarmee komt inmiddels vanuit een heel andere hoek invloed op de manier van produceren. Dat bleek tijdens een bijeenkomst van Trouw Nutrition in
Duitsland. Daar gaf Albert Hortmann Scholten een uiteenzetting over de afzet van varkens(vlees). Volgens hem keren de grote fastfoodketens zich al geleidelijk af van de extensivering, zoals met de langzaam groeiende broilers. De trend is ‘duurzame productie’, en de acht grote ketens hebben zich aangesloten bij het Sustainable Chicken Forum (SCF). Die grote ketens moeten in hun jaarverslagen aangeven hoe zij de CO2-uitstoot reduceren. En dan komt uit alle berekeningen naar voren dat intensivering beter scoort dan extensieve productie. En dat terwijl zij zich een aantal jaren terug nog hadden aangesloten bij de Better Chicken
Commitment (BCC), met de doelstelling om géén snelgroeiende broilers te kopen.
Uiteindelijk klopt Veermans uitspraak dat de markt per definitie vanzelf zijn werk doet. Voor de betrokkenen in de agrarische sector in dit geval weer een kwestie van aanpassen. Totdat een volgende trend de overhand krijgt.
Lourens Gengler
Medewerker redactie








