Het Global Feed LCA Institute (GFLI) verzamelt wereldwijd data om de koolstofvoetafdruk (CFP) van diervoeders over de hele productiecyclus vast te stellen. Samen met de Organisation for Economic Cooperation and Development (OECD) organiseerde GFLI een uitgebreid webinar waarin de stand van zaken werd toegelicht. Om ons voedselsysteem te verduurzamen, werken publieke en private partners samen in de OECD.

Variatie biedt kansen

Koen Deconinck van OECD laat zien dat er veel variatie is in de koolstofvoetafdruk per 100 gram geproduceerd eiwit. “Bij rundvlees van vleesvee loopt de CFP wereldwijd uiteen van 20 tot meer dan 100 kilo CO2-eq per 100 gram eiwit.” Het goede nieuws is dat er dus ruimte is voor verbetering. GFLI is een onafhankelijk instituut zonder winstoogmerk. “We bieden een wereldwijd toegankelijke database met LCA-gegevens van diervoeder-ingrediënten”, vertelt Laura Nobel van GFLI.

De database wordt continu uitgebreid en geactualiseerd en maakt betrouwbare en wetenschappelijk gefundeerde gegevens breed beschikbaar. Met de informatie van GFLI kunnen alle schakels in de keten hun ecologisch voetafdruk bepalen en keuzes maken om deze voetafdruk te reduceren. “Onze database omvat nu meer dan 1.800 grondstoffen en meer dan 800 bedrijven maken er gebruik van”, zegt Nobel. Diervoederproducenten kunnen de data gebruiken in hun voerformulering, de CFP van hun eindvoeders rapporteren en bijdragen aan verduurzaming van de dierlijke productieketens.

Volgens de US Soybean Export Councel (USSEC) hebben Noord-Amerikaanse sojabonen een veel lagere CFP dan Braziliaanse en Argentijnse sojabonen. Dit komt door de grote impact van de component landgebruikverandering. In Europa geteelde soja heeft ook een lage CFP.

Bedrijfsdata maken verschil

Elk bedrijf kan ook eigen gegevens (‘branded data’, bedrijfs-en/of productspecifiek) aanleveren en laten valideren door GFLI. Branded data kunnen worden gebruikt voor de bedrijfseigen duurzaamheidsrapportages, voor het formuleren van doelstellingen ter verbetering, en om de eigen prestaties te vergelijken met branchegenoten. Overeenstemming over de te gebruiken data en rekenmethodes is cruciaal voor wereldwijd geaccepteerde registratie van en communicatie over de ecologische impact van diervoeder(grondstoffen). Organisaties als GFLI en OECD spelen daarbij een grote rol. Bij de ecologische impact gaat het overigens niet alleen over de koolstofvoetafdruk, maar ook over watergebruik, mineralenkringlopen (stikstof en fosfor), biodiversiteit et cetera.

Ontbossingsvrije soja

Abby Rinne van de US Soybean Export Councel (USSEC) vertelt dat Noord-Amerikaanse sojabonen een veel lagere CFP hebben dan Braziliaanse en Argentijnse sojabonen. Dit komt door de grote impact van de component landgebruikverandering (LUC: Land Use Change) in Zuid-Amerika. In Europa geteelde soja heeft ook een lage CFP, vertelt Christoph Müller van Donau Soja. “Onze sojabonen veroorzaken ruim 90 procent minder broeikasgasemissie dan niet-gecertificeerde Braziliaanse sojabonen”, laat hij zien. Gebruik van Europees geteelde soja kan de CFP van levensmiddelen van dierlijke oorsprong met gemiddeld een derde reduceren, stelt Müller.

Voer bepaalt tot 70 procent van de voetafdruk van vlees, melk en eieren

Als de EUDR is geïmplementeerd (waarschijnlijk in 2026), dan wordt in de EU alleen nog ontbossingsvrije soja uit Zuid-Amerika ingevoerd. Dat is soja waarbij voor de teelt recent geen landconversie heeft plaatsgevonden. Het verschil in CFP tussen enerzijds Zuid-Amerikaanse soja en soja uit de VS of Europa wordt dan kleiner, omdat de LUC-component van soja uit Brazilië en Argentinië dan wegvalt.

Lagere footprint voor visvoer

Brett Glencross van IFFO legt uit hoe de aquacultuur omgaat met LCA-data. “We kunnen deze gebruiken in de voerformulering, wat inzicht geeft in de impact van verschillende grondstoffen. Dat maakt het mogelijk om visvoeders te produceren met een verlaagde CFP.”

Een standaardvoer voor Noord-Atlantische zalm heeft een CFP van bijna 2.000 kilo CO2-eq per ton, laat hij zien. Reductie is mogelijk, zonder dat de voerkosten explosief toenemen. “Door andere grondstofkeuzes kunnen we de CFP van het voer terugbrengen. We hebben berekend dat reductie van de CFP met een derde, tot 1.340 kilo CO2-eq per ton voer, leidt tot een voerkostenstijging van slechts 1,2 procent.” Hij vervolgt: “Om weloverwogen keuzes te maken bij de voersamenstelling is het essentieel dat we kunnen beschikken over betrouwbare data van onze grondstoffenleveranciers.”

Nutreco pakt emissies aan

Ook diervoederbedrijven en zaadveredelaars zetten zich in voor verduurzaming van de agrifoodsector, zo blijkt uit presentaties van Coen Smits van Nutreco en Imke Hering van de Duitse veredelaar KWS.

Voor Nutreco geldt dat de voer-ingrediënten (scope 3: indirecte emissies van leveranciers en afnemers) 97 procent uitmaken van de totale broeikasgasemissie van het bedrijf. Daarbij heeft de landgebruikcomponent van soja en sojapro ducten het grootste aandeel. “Om onze scope 3-emissies te reduceren, vervangen we deze ingrediënten zoveel mogelijk door grondstoffen met een lagere CFP. Denk bijvoorbeeld aan conversievrije soja, raapzaad- of zonnebloemzaadschroot, pluimveemeel of broodmeel”, legt Smits uit. Voor het inventariseren van de CFP van diervoedergrondstoffen gebruikt Nutreco MyFeedPrint, gebaseerd op datasets van GFLI, Ecoinvent en Agribalyse.

In Nederland wordt via het Duurzaam Diervoeder Programma van Nevedi gewerkt aan verduurzaming van de diervoedersector. Tussen 2018 en 2022 is al ruim twintig procent reductie bereikt voor de verschillende diervoeders (melkvee, kalveren, leghennen, vleeskuikens en varkens).

Emissies rapporteren

“Ook voor leveranciers van zaaigoed aan akkerbouwers is CFP-reductie van belang”, legt Hering uit. “Steeds meer bedrijven in de Europese Unie moeten hun emissies rapporteren (Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD)). Daarnaast start vanaf 2028 het Carbon Credit Framework in de EU en ook afnemers en retailers zijn steeds scherper op de ecologische voetafdruk.” Om aan die eisen tegemoet te komen, stelt KWS Life Cycle Analyses op van tarwe, gerst, rogge en andere gewassen. Bij de veredeling kan dan ook rekening worden gehouden met de CFP van de te ontwikkelen cultivar, wat uiteindelijk ook de feed- en foodsector ten goede komt.

Nederland kent het Duurzaam Diervoeder Programma van Nevedi, waarbij - aan de hand van thema’s en kpi’s - wordt gewerkt aan verduurzaming van de diervoedersector. Tussen 2018 en 2022 is al ruim twintig procent reductie bereikt voor de verschillende diervoeders (melkvee, kalveren, leghennen, vleeskuikens en varkens). Nevedi is al sinds de oprichting in 2020 lid van GFLI en heeft in 2022 meer dan 200 datasets aangeleverd, met voor de Nederlandse en internationale markt relevante grondstoffen, vertelt Dé van de Riet.

Inmiddels zijn er meerdere aanbieders

Inmiddels zijn er meerdere aanbieders van LCA- en CFP-tools op de markt. In een volgend nummer van De Molenaar wordt daar uitgebreid aandacht aan besteed. Ook het nut en de noodzaak van ‘branded data’ komt later dit jaar nog aan bod.

Pijlers voor carbon footprint (CFP) en life cycle analysis (LCA)

Dit jaar publiceerde OECD een document (Measuring Carbon Footprints of Agri-Food Products: Eight Building Blocks) waarin de acht pijlers voor het meten van de CFP van agri-foodproducten zijn beschreven.

Deel dit artikel

Carolien Makkink