Zowel de wolf als de kat zijn van nature carnivoren. Toch is er een belangrijk verschil. Wolven zijn groepsjagers en jagen op grote prooien. Daaraan vreten ze zich vol en verorberen normaal alleen de beste stukken. Dan eten ze lange tijd niets. “Een wolf of een hond heeft weinig fysiologische verzadigingssignalen. De maag van de wolf moet leeg zijn om opnieuw te kunnen jagen. Het verschil in carnivoorstijl is dus dat de wolf enerzijds zich selectief voedt maar met weinig frequente maaltijden, terwijl de kat anderzijds zich weinig selectief voedt maar met frequente maaltijden”, aldus Geert Janssens, professor diervoeding aan de Universiteit Gent (UGent). Hij doet met zijn team heel wat onderzoek op dat vlak.

Geert Janssens: “Zonder vezels gaan de schadelijke stoffen dus de hoogte in.”

De kat is van nature ook een carnivoor, maar een solitaire jager. Zij eet altijd kleine porties (muizen of vogels) maar ze eet die op met huid en haar. Dus zowel de pels en de beentjes van de muis als de veren van de vogel slaat ze mee achterover.

Eiwit als energiebron

Zowel bij wolven als katten zijn eiwit en vet de belangrijkste energiebronnen. Hun voeding bevat weinig koolhydraten. Dat blijkt uit onderzoek van Guido Bosch (WUR) bij wolven en Esther Plantinga (WUR) bij katten. “Vaak wordt de eiwitbehoefte van de kat hoger ingeschat dan die van de hond, maar hun natuurlijk dieet bevestigt dat dus niet”, zegt Janssens. “Veel eiwit in de natuur is onverteerbaar. Botten, huid, haar en pluimen bevatten veel maar dus onverteerbaar eiwit.” Ook blijkt dat het wolvendieet hoger in energie is dan dat van katten in het wild.

Vezelbehoefte

Uit een onderzoek van Janssens blijkt dat de natuurlijke prooi van cheeta’s (een carnivore katachtige) vezels bevat. En dat is nodig. “In een dierentuin hebben we kunnen vaststellen dat bij cheeta’s die rundsvlees te eten kregen (waaraan wel de nodige vitaminen en mineralen werden toegevoegd) de concentratie van indoxylsulfaat in het bloed viermaal hoger was dan bij cheeta’s die volledige konijnen te eten kregen”, zegt Janssens. “Zonder vezels gaan de schadelijke stoffen dus de hoogte in. En gezien katachtigen in de natuur hun prooi met huid en haar opeten, is dat een mogelijke verklaring waarom katten meer eiwit eten dan honden.”

In het wild verschilt het dieet van carnivoren van seizoen tot seizoen. In de winter eten ze minder. Uit onderzoek op bruine beren blijkt dat, in tegenstelling tot andere nutriënten, de vezelopname doorheen de seizoenen vrij constant blijft. “Het meest constante dat door dieren wordt opgenomen is vezels. In tegenstelling tot wat men vaak dacht, hebben gezelschapsdieren dus ook vezels nodig.”

Wanneer honden een tijd lang rauw vlees krijgen, evalueert hun microbioom naar dat van de wolf, alhoewel er grote verschillen blijven.

Impact van voederstructuur

Of we rekening moeten houden met de seizoenwisselingen bij gezelschapsdieren is volgens Janssens een open vraag. Wilde dieren ervaren vaak effecten van seizoenswisselingen op hun metabolisme. De vraag is nog of het negeren van seizoensgebonden variaties in energieopname een factor kunnen zijn in de ontwikkeling van obesitas. Feit is dat obesitas een probleem kan vormen. Er is veel onderzoek gedaan op de functie van prebiotica als additief, maar vezels en structuur van petfood blijken ook belangrijk te zijn.

Janssens wijst erop dat ultrabewerkte voeding te weinig structuur bevat. Dat speelt ook bij mensen. “Katten die buiten rondlopen vangen prooien en hebben een gezonder profiel dan huiskatten die uitsluitende ultrabewerkt voedsel krijgen.” Het is natuurlijk niet gemakkelijk om structuur in petfood te krijgen.

“Snelle fermentatie is niet goed”, stelt Janssens. “Daardoor komen schadelijke afbraakstoffen van eiwit vrij. Ten opzichte van muizen toont sterk bewerkte voeding merkelijk hogere intestinale fermentatie bij katten en een hogere productie van schadelijke componenten.”

Hond is geen wolf meer

De ontwikkeling van de hond week af van die van de wolf zo’n 13.000 tot 17.000 jaar geleden. Toen schakelde de mens van jacht over op landbouw en werd voedselafval in de nederzettingen voor wolf/hond een nieuwe voedselbron. Volgens Bosch verschillen honden vandaag – in tegenstelling tot de carnivore katten – in verschillende digestieve en metabolische trekken van wolven. Ze zijn ook meer en meer alleseters geworden zoals mensen, varkens en ratten.

Er is geen verklaring hoe dat kon gebeuren. Hun voorouders, de wolven, zijn niet alleen quasi honderd procent vleeseters. Zij kunnen lang in vastende toestand leven in tijden dat er minder prooien beschikbaar zijn. Maar na een succesrijke jacht nemen zij excessief veel nutriënten op. Door deze levensstijl kunnen ze omgaan met een zeer variabele inname van nutriënten en hebben ze een zeer aanpasbaar metabolisme, wat ook nog het geval is bij onze honden van vandaag. De karakteristieken van de nutriënten van commerciële hondenvoeding verschilt in vele opzichten van dat van hun in het wild levende voorouders en dat geeft volgens Bosch fysiologische en metabolische uitdagingen.

Een paper in Nature van een Zweedse groep toonde dat de zetmeelrijke voeding tijdens de domesticatie van wolven tot honden heeft geleid tot meer kopieën van het enzym amylase. Het dieet heeft veel invloed op de samenstelling van het microbioom. Geert Janssens werkte mee aan een Chinese studie die het microbioom vergeleek van zes honden met zes wolven in een dierentuin. De honden kregen drie maanden hetzelfde commerciële petfood en vervolgens gedurende 28 dagen rauw vlees. Het bleek dat het microbioom van de honden evolueerde naar dat van de wolven, hoewel sterke verschillen bleven.

Wat betekent dit voor petfood?

Betekent dit dat bewerkt voedsel of petfood uit den boze is? Volgens Janssens heeft bewerkt voedsel een aantal voordelen. Het is hygiënisch, men kan de nutriënten balanceren, hoeveelheden doseren, het is gemakkelijk in gebruik en gemakkelijker te bewaren. Er staan echter nog de nodige vragen open. Wat is de impact van vezels en structuur op de gezondheid? Hoe kan met bewerkt voedsel toch structuur woorden geboden? Wat zijn de gedragsnoden van het dier onder meer op het vlak van het jaag- en speelgedrag? Wat met de seizoenwisselingen? Nog heel wat onderzoekswerk aan de winkel dus.

Deel dit artikel

Jef Verhaeren