Het lijkt erop dat de omnivore hond gemakkelijker probleemloos veganistisch gevoed kan worden dan de carnivore kat. Dat blijkt uit meerdere wetenschappelijke studies die over dit onderwerp verschenen.
Zorgen over nutritionele waarde
Dodd et al. (2019) ondervroegen 3673 huisdiereigenaren om erachter te komen of ze hun honden of katten plantaardig (willen) laten eten. Ongeveer 6 procent van de ondervraagden was zelf vegetariër of veganist.
Informatie over de voersamenstelling werd verzameld voor 2940 honden en 1542 katten. Het merendeel van de huisdieren (97 procent van de honden en 99 procent van de katten) kreeg een voer dat vlees bevatte. Slechts 1,6 procent van de honden en 0,7 procent van de katten in het onderzoek kreeg een volledig plantaardig voer, meestal een commercieel verkrijgbaar voer. Slechts 60 van de 3673 respondenten voerde hun huisdier volledig plantaardig.
Daarnaast overwogen 600 baasjes om hun huisdier plantaardig te gaan voeden. Veel van hen maakten zich in enige mate zorgen of plantaardige voeding wel nutritioneel volwaardig is. Eigenaren met zelf een veganistische leefstijl maakten zich daar niet of nauwelijks zorgen over.
Honden: toevoegingen nodig
Volwassen honden kunnen prima gedijen op plantaardige voeding, maar de benutting van de gewascomponenten is wel een punt van aandacht, zo blijkt uit een studie van Wehrmaker et al. (2022). De bewerking van plantaardige eiwitbronnen heeft invloed op de mate waarin deze eiwitten voorzien in de behoeften van het dier. Fractioneren van eiwitten levert verschillende fracties – bloem, concentraat, isolaat – waarmee de onderzoekers nutritioneel volwaardige hondenvoeders formuleerden.
Daarbij werden ook de consequenties van uitsluiting van bepaalde ingrediënten – soja, gluten, tomaat, aardappel – meegenomen. De hoogste graad van eiwitbenutting werd bereikt met een voersamenstelling zonder isolaten, concentraten, soja, gluten, tomaat en aardappel. Het bleek mogelijk om nutritioneel volwaardige en duurzame hondenvoeders samen te stellen zonder zwaar bewerkte ingrediënten. Wel waren voertoevoegingen nodig om ontbrekende nutriënten aan te vullen, maar deze zijn vergelijkbaar met toevoegingen aan conventionele, op dierlijke ingrediënten gebaseerde voeders.
Dezelfde onderzoeksgroep publiceerde in 2021 een studie naar de samenstelling en structuur van natte hondenvoeders op basis van rundvlees of vezelrijke vleesvervangers op basis van sojaeiwit en tarwegluten. De textuur en vezelachtige structuur van de vleesvervanger bleef behouden na sterilisatie en opslag.
Tekorten aan vitaminen en mineralen
Dodd et al. publiceerden in 2018 een onderzoek naar de mate waarin volledig plantaardige voeding voor honden voldoet aan hun nutritionele behoeften. Zij constateren dat tekorten kunnen ontstaan aan met name essentiële aminozuren (Lys, Met+Cys, taurine), het omega 3-vetzuur DHA en de vitaminen A, B12 en D. Ook sommige mineralen (calcium, fosfor, kalium en zink) komen slechts in geringe concentraties voor in plantaardige grondstoffen. Tekorten aan vitaminen en mineralen kunnen relatief eenvoudig worden ondervangen door toevoeging van supplementen.
Een volledig plantaardig samengesteld hondenvoer vraagt hierbij meer aandacht dan een voer dat vleescomponenten bevat, waarschuwt Dodd. Als een hondeneigenaar zelf een veganistisch voer voor zijn dier wil samenstellen, dan adviseert zij om gebruik te maken van een recept dat is geformuleerd door een dierenarts of diervoedingsspecialist.
‘Je zou zeggen: neem dan een van nature herbivoor huisdier, zoals een konijn of een schildpad’
Minder gezondheidsproblemen
Een andere studie van Dodd et al. (2022) laat zien dat baasjes van veganistisch gevoerde honden geen negatieve effecten op de gezondheid en het welzijn van hun dier rapporteren. Met een plantaardig voedingspatroon hadden de honden minder gezondheidsproblemen en leefden ze langer dan op een dieet gebaseerd op vlees, blijkt uit de (subjectieve) rapportages van hun eigenaren.
Plantaardig kattenvoer
Er zijn niet veel plantaardige voeders voor katten in de handel, waardoor veel ‘vleesmijdende’ kattenbaasjes zelf een voer voor hun dieren maken.
Het aandeel kattenbezitters in de studies van Dodd et al. (2019) was relatief laag, maar de onderzoekers maken zich wel zorgen over zelfgemaakt vleesloos voer voor katten: het valt immers niet mee om een volwaardig voer voor deze dieren samen te stellen, zelfs als er wel gebruik wordt gemaakt van dierlijke ingrediënten.
Gezondere katten?
De Australische dierenarts Andrew Knight is wel enthousiast over veganistisch petfood, zelfs voor katten. Hij ondervroeg ongeveer 1400 katteneigenaren naar de voergewoontes gedurende een jaar. Slechts 9 procent voerde hun kat volledig plantaardig. Knight bekeek de gezondheidsstatus van de katten, gecorrigeerd voor leeftijd, sekse en locatie. Daaruit concludeert hij dat veganistisch eten bij katten geassocieerd is met minder dierenartsconsulten, minder medicijngebruik, minder behoefte aan omschakeling naar therapeutische voeding en een betere algemene gezondheidsstatus volgens de eigenaar en de dierenarts. Alle associaties waren overigens niet statistisch significant.
Toch concludeert Knight dat katten op een veganistisch dieet gezonder lijken te zijn dan katten die een voer met vlees krijgen. Hij noemt de gevonden trend ‘helder en consistent’.
Geloofwaardigheid twijfelachtig
Petfoodspecialist Guido Bosch van Wageningen UR vindt de conclusies van Knight onjuist: “Het enige statistisch significante verschil dat Knight vond gaf juist een voordeel van gangbaar voer ten opzichte van veganistisch voer. Daarnaast waren de katten die veganistisch worden gevoerd jonger dan de katten op gangbaar voer. De twee populaties waren dus eigenlijk niet goed vergelijkbaar.” Al met al vindt Bosch de studie van Knight zwak en nogal subjectief: “Dit helpt de petfoodindustrie niet, omdat de geloofwaardigheid van dergelijke publicaties twijfelachtig is.”
Wat is wijsheid?
De studie van Dodd et al. (2019) laat zien dat huisdierbezitters die zelf vlees vermijden vaker een kat dan een hond hebben. Opmerkelijk is dat vegetariërs en veganisten de voorkeur geven aan een huisdier met een obligaat carnivore fysiologie. Obligaat carnivore dieren hebben behoefte aan nutriënten die niet in planten voorkomen, zoals vitamine A, vitamine B12 en taurine. Je zou zeggen: neem dan een van nature herbivoor huisdier, zoals een konijn of een schildpad.
Opmerkelijk is dat vegetariërs en veganisten de voorkeur geven aan de kat, een huisdier met een carnivore fysiologie.
‘De vraag naar vegetarische en veganistische voeders voor honden en katten zal blijven, ongeacht of het een goed idee is of niet’
Honden en katten veganistisch voeren, is dat nu wel of niet een goed idee? Guido Bosch: “Voeding is haast een geloofsovertuiging en het is daarom vrijwel onmogelijk om de overtuigingen van een baasje rondom soort voeding van een dier te veranderen. De vraag naar vegetarische en veganistische voeders voor honden en katten zal blijven, ongeacht of het een goed idee is of niet. Als er een markt is zullen bedrijven hierop inspringen en voeders produceren.
Er ligt dan een verantwoordelijkheid bij deze bedrijven en de industrie als geheel om de kwaliteit van deze voeders te borgen. Voor voeders met ‘gangbare’ dierlijke producten is er al decennia lang onderzoek gedaan en ervaring opgedaan, wat ook vertaald is in voedingsrichtlijnen. Bij deze nieuwe voeders is het nog vooral ervaring van bedrijven met weinig gepubliceerd onderzoek. Met aanwezigheid van bijvoorbeeld antinutritionele factoren in plantaardige eiwitbronnen is het belangrijk om na te denken of er kennis mist rondom de potentiële effecten voor het dier. En of de ontwikkelde voedingsrichtlijnen afdoende zijn of niet.”








