Conflicten lijken vaak ver weg, tot ze plots heel tastbaar worden. De oorlog in het Midden-Oosten is daar - opnieuw - een voorbeeld van. Recente conflicten tonen de verwoestende impact van oorlog op onze voedselvoorziening met humanitaire, politieke en economische gevolgen die wereldwijd voelbaar zijn. Onze onderling verbonden agrovoedingssystemen, met hun complexe internationale toeleveringsketens, blijken bijzonder kwetsbaar.
Net zoals bij het uitbreken van de oorlog in Oekraïne is er opnieuw vrees voor hongersnood in grote delen van de wereld. Toch is er een zeer belangrijke nuance. Rusland en Oekraïne gelden als de graanschuren van de wereld, Iran niet. Evengoed heeft ook dit conflict een directe en significante impact op handelsstromen, landbouw en voedselzekerheid. De oorzaak ligt niet in de productie zelf, maar in de verstoring van zeevaart en de sterk stijgende energieprijzen.
Prijsdruk vanuit energie
In korte tijd zijn belangrijke landbouwgrondstoffen zoals graan, mais, soja en koolzaad fors duurder geworden. Tegelijkertijd stijgen de kosten voor energie en transport. Ook de meststoffenmarkt komt onder druk te staan. Men schat dat ongeveer een derde van de wereldwijde zeehandel in meststoffen via de Straat van Hormuz verloopt. De prijs van ureum, een essentieel bestanddeel van kunstmest, steeg de afgelopen weken met meer dan 15 procent. Daarbovenop komt een bijkomende opwaartse druk door de Europese koolstofheffing op ingevoerde meststoffen.
Sluipende crisis
De huidige situatie toont nogmaals hoe sterk onze sector verweven is met de wereldmarkt. Een conflict in het Midden-Oosten vertaalt zich via grondstoffenprijzen, energieprijzen, kunstmest en logistiek naar fors hogere kosten voor veevoederproducenten, en uiteindelijk ook voor veehouders. Die verwevenheid is een kracht, maar ook een kwetsbaarheid. Ze maakt duidelijk dat voedselproductie en -voorziening niet losstaan van geopolitiek. Zelfs zonder fysieke tekorten wordt de keten duurder en complexer. Dat maakt de impact minder zichtbaar, maar niet minder reëel. Integendeel: ze is breder en moeilijker te beheersen.
Zelfs zonder fysieke tekorten wordt de keten duurder en complexer
Realisme
De veerkracht van onze bedrijven wordt opnieuw op de proef gesteld. Stijgende kosten zetten de rentabiliteit, bij toch al kleine marges, verder onder druk. Voor veel van deze uitdagingen bestaat geen snelle oplossing. Juist daarom is het cruciaal om veel sterker in te zetten op weerbare agrovoedselsystemen.
Beleidskeuzes houden onvoldoende rekening met de geopolitieke context waarin onze sector opereert. Er is dringend nood aan realisme. In een omgeving van stijgende kosten en internationale onzekerheid is het niet te verantwoorden dat noodzakelijke vereenvoudigingen, zoals bij de EUDR, uitblijven. Of dat de nieuwe Renure-wetgeving nog steeds wordt bekritiseerd. Zo dienden diverse Europese milieuorganisaties begin april, midden in een context van explosief stijgende prijzen voor kunstmeststoffen, een klacht in bij de Europese Ombudsvrouw over de manier waarop de zogenaamde Renure-wetgeving tot stand is gekomen.
Veerkracht versterken
En ja, ook onze sector moet realistisch zijn en inzetten op meer onafhankelijkheid en circulariteit. Daar wordt volop aan gewerkt. Die vooruitgang vraagt echter een beleidskader dat aansluit bij de realiteit waarin bedrijven opereren. Wie in een onzekere wereld voedselzekerheid wil garanderen, moet de veerkracht van de sector versterken en niet verder onder druk zetten.
BFA











