In Vlaanderen wordt 147,4 kiloton (2020) meststoffen gebruikt. Ongeveer 38 tot 40 procent van de stikstofbemesting is afkomstig van kunstmest. In Europa is dat zelfs 50 procent. Die kunstmest wordt geproduceerd met het ‘Haber-Bosch-proces’. Daarbij wordt stikstof uit de lucht gehaald en met aardgas opgewerkt tot een synthetische mineralenmeststof. Daarvoor wordt jaarlijks wereldwijd 160 tot 180 miljard kuub aardgas verbruikt. Dit komt overeen met ongeveer 5 tot 6 procent van het wereldwijde aardgasgebruik. “Het grootste deel van dat aardgas wordt gebruikt om waterstof te produceren via ‘stoomreforming’ van methaan (CH4), een proces dat veel CO2 uitstoot”, legt Erik Meers uit. Hij is expert nutriëntenrecuperatie en kringlooplandbouw aan de UGent.
Renure biedt kansen voor ‘pocketvergisters’. Het digestaat wordt aantrekkelijker.
Er is ook sprake van een geopolitiek probleem. Zowel voor aardgas als voor kunstmest zijn we voor een groot deel afhankelijk van Wit-Rusland. Omwille van die afhankelijkheid wordt de import van aardgas en kunstmest bij de sancties tegen Rusland en Wit-Rusland ontzien. Hoewel in Europa jaarlijks 1,4 tot 1,8 miljard ton dierlijke mest wordt geproduceerd, kan daarmee volgens Erik Meers slechts ongeveer de helft van de stikstofbehoefte voor de plantaardige voedselproductie worden gedekt.
Volgens de Europese Nitraatrichtlijn mag per hectare 170 stikstofeenheden van dierlijke mest komen, waarbij de totale toegelaten stikstofbemesting doorgaans hoger ligt. Die 170 eenheden is vrij arbitrair vastgesteld, maar het is nu zo. De rest is afkomstig van kunstmest.
Duurzamer bemesten
Renure of ‘Recovered Nitrogen from Manure’ biedt een gedeeltelijk antwoord op deze problematiek. Hierbij wordt minerale stikstof uit dierlijke mest gehaald. Dit is een duurzame vervanging van de klimaatonvriendelijke kunstmest. Die Renure moet dan wel aan bepaalde eisen voldoen. Het moet bijvoorbeeld een hogere nutriëntenwerking en een betere chemische samenstelling hebben dan dierlijke mest. Daarvoor stelde het Joint Research Center (JRC) van de Europese Commissie een aantal criteria voor.
Zo moet het een minerale stikstofratio hebben van minstens 90 procent en een verhoudingsgetal van organische koolstofratio over N-totaal lager dan 3. Ook moet het minder dan 300 milligram koper per kilo droge stof bevatten en minder dan 800 milligram zink per kilo droge stof. Bovendien moeten het nutriëntenverlies en de ammoniakemissies bij opslag beperkt blijven.
‘Zowel het milieu, de landbouwer als de consument winnen erbij’
Terugwinnen van minerale stikstof uit mest kan onder andere via de ‘stripping & strubing’-techniek. Hierbij wordt enkel de dunne fractie van de mest of het digestaat gebruikt. De dunne fractie van ruwe drijfmest of digestaat bevat hoofdzakelijk stikstof en kalium, terwijl de dikke fractie fosfaat en organische stof bevat. De ammoniak uit de dunne fractie van mest of digestaat wordt gerecupereerd door manipulatie van de temperatuur en pH. Hoe hoger de temperatuur en zuurtegraad, des te meer ammoniak er zich in de gasvorm bevindt.
Vervolgens wordt het met ammoniak verzadigde gas in contact gebracht met een sterk zure oplossing, zoals zwavelzuur of salpeterzuur. Hierbij ontstaat ammoniumsulfaat of ammoniumnitraat. Ammoniumsulfaat bevat 8 procent stikstof en 9 procent sulfaat; ammoniumnitraat bevat 10 tot 15 procent stikstof. In beide gevallen 100 procent minerale stikstof. Beide producten kunnen worden gebruikt als herwonnen meststof of Renure, eenmaal toegelaten door de lidstaten, conform de bovenvermelde Renure-criteria.
Renure door de beleidsmolen
Op 19 september 2025 keurde het Europees Nitraatcomité de toepassing van Renure goed, tot maximaal 80 kilo Renure-stikstof per hectare per jaar. Renure mag bestaan uit ammoniumzouten, minerale concentraten en struviet (magnesiumammoniumfosfaat), en moet voldoen aan een aantal kwaliteitsnormen. Onder meer wat de aanwezigheid van zware metalen betreft. Ook mag de veestapel niet worden vergroot.
De maatregel moet nog wel worden goedgekeurd door het Europees Parlement en de Europese Raad van Ministers. De lidstaten zouden vrij zijn om Renure al dan niet op hun grondgebruik toe te laten, en moeten het dan opnemen in de nationale wetgeving. Volgens professor Meers zou dit in Vlaanderen al in 2026 kunnen worden ingevoerd.
Hij wijst erop dat er nog wel enkele onzekerheden zijn. Als een veehouder mest niet afzet op Vlaamse landbouwgrond (door mest te exporteren of te verwerken tot gas), krijgt hij mestverwerkingscertificaten en die hebben een bepaalde waarde. De vraag is of die ook gelden voor verwerking tot Renure. Volgens Meers zou dat logisch zijn. Het zou landbouwers in ieder geval aanmoedigen te investeren in Renure. Tot slot is het voor de handel een uitdaging om steeds dezelfde samenstelling te verzekeren.
Erik Meers van UGent, expert nutriëntenrecuperatie en kringlooplandbouw: “Vooral bij melkveehouders, en dan voornamelijk die met monovergisting van rundermest, groeit de interesse.”
Kansen voor ‘pocketvergisters’
Renure kan ook kansen bieden voor (kleinschalige) ‘pocketvergisters’. “We merken inderdaad dat er vooral bij melkveehouders, en dan voornamelijk die met monovergisting van rundermest, de interesse groeit”, zegt Meers. “Door vergisting wordt het digestaat aantrekkelijker voor Renureverwerking en het past ook beter in een lokaal circulair verhaal. Dat maakt het voor sommige bedrijven een interessante piste.”
Ook de Boerenbond kijkt uit naar een snelle toepassing. “Deze toelating betekent een grote stap vooruit voor de landbouwsector. Renuremeststoffen hebben geen extra risico voor ammoniakemissies of de waterkwaliteit. Ook dragen ze bij aan minder afhankelijkheid van import van dure kunstmest en prijs- en productieschommelingen. Zowel het milieu, de landbouwer als de consument winnen erbij”, zo luidt de reactie. Boerenbond rekent nu op een vlotte laatste goedkeuring in de EU-instellingen én op een snelle haalbare en toepasbare implementatie op Vlaams niveau.
Ook Nederland wacht nog af
Ook in Nederland wacht de landbouwsector nog op definitieve nationale wetgeving. De implementatie wordt voor dit jaar verwacht, met ondersteuning van de provincies en sectororganisaties zoals LTO. De goedkeuring zou boeren de ruimte geven om maximaal 100 kilo stikstofkunstmest per hectare te vervangen door Renure.













