1. Wees voorbereid

Stel een intern invalhandboek op en licht hier de receptiemedewerkers over in. Zo weten zij bij een onaangekondigd bedrijfsbezoek meteen wat zij wel en niet moeten doen.

Wijs in het invalhandboek één of meerdere invalcontactpersonen aan. De receptiemedewerker kan deze contactpersoon op de hoogte brengen bij een inval. De invalcontactpersoon kan vervolgens zo snel mogelijk andere personen op de hoogte brengen, zoals de directie, ICT-afdeling en juridisch adviseur.

Zorg er daarnaast voor dat de contactpersoon de medewerkers informeert over hun rechten en plichten, zoals de medewerkingsplicht.

2. Vraag naar het doel van het onderzoek

Controleer of het gaat om een routine-inspectie of een onderzoek wegens een vermoedelijke overtreding. Dit bepaalt de mate van medewerking die verplicht is (zie ook tip 3 en tip 6). Vraag dus voordat het onderzoek start wat het concrete doel en aanleiding van het bezoek is. Noteer dat.

3. Let op bevoegdheden

De NVWA mag bedrijfsruimten betreden, zakelijke documenten inzien en monsters nemen, inlichtingen vorderen, identiteitsbewijzen inzien, kopieën maken van zakelijke documenten (en wanneer nodig kort meenemen), onderzoeken door verpakkingen te openen en monsters te nemen, vervoersmiddelen en hun lading onderzoeken, een vervoersmiddel stilhouden en eventueel meenemen. Ook kan de toezichthouder die bestuursdwang toepast (waarbij de NVWA ingrijpt om een overtreding te beëindigen) ruimten en zaken verzegelen voor de duur van het onderzoek. Wanneer er onderzoek plaatsvindt naar een strafrechtelijke overtreding, dan voert een (buitengewoon) opsporingsambtenaar het onderzoek uit. Deze persoon mag meer, zoals het verhoren en arresteren van personen en het tappen van telefoons.

4. Controleer de reikwijdte van het onderzoek

Vraag expliciet wat de NVWA wil onderzoeken en voorkom dat onnodig veel informatie wordt gedeeld. De toezichthouder mag namelijk alleen gebruikmaken van zijn bevoegdheden voor zo ver dat nodig is om zijn taak goed te kunnen vervullen. De handelingen van de toezichthouder mogen niet voorbijgaan aan het doel van het onderzoek. De NVWA mag bijvoorbeeld niet op fishing expedition gaan, waarbij ze willekeurig aanzienlijke hoeveelheden informatie opvragen.

5. Vraag om een tweede monster

Bij monsternames heb je recht op een tweede monster voor contra-expertise. Vraag de toezichthouder om een tweede monster te nemen; hij is verplicht dit te doen als dit wordt gevraagd. De Algemene wet bestuursrecht (Awb) schrijft voor dat de NVWA de monsters zo veel mogelijk moet teruggeven. Dus ook het eerste monster, nadat het is onderzocht. Dat gebeurt in de praktijk nog niet altijd.

6. Werk (in beginsel) mee

Medewerking is verplicht, tenzij dit strijdig is met het evenredigheidsbeginsel. Wanneer een bedrijf weigert mee te werken kan de NVWA een last onder dwangsom of bestuursdwang opleggen. Dat is een besluit waarin de NVWA de betrokkene verplicht binnen een bepaalde termijn mee te werken. Wanneer het bedrijf dit niet doet, kan de NVWA het bedrijf een boete opleggen (dwangsom) of zelf ingrijpen (bestuursdwang), bijvoorbeeld door producten uit de handel te halen of een productielijn stil te leggen.

De kosten hiervan kunnen worden verhaald op het bedrijf. Bij niet meewerken kan bovendien een bestuurlijke en/of strafrechtelijke boete of celstraf worden opgelegd. Het is ook niet toegestaan om eventueel bewijsmateriaal of een verzegeling die de NVWA heeft geplaatst te verwijderen.

De medewerkingsplicht geldt niet wanneer het in strijd is met het evenredigheidsbeginsel (zie tip 3). Ook is het niet verplicht inzage te geven in stukken die onder het verschoningsrecht vallen (zoals juridische adviezen van een advocaat).

Bij monsternames heb je recht op een tweede monster voor contra-expertise.

Wanneer een persoon of bedrijf wordt verdacht van een overtreding, is de betrokken persoon niet verplicht mee te werken aan zijn eigen veroordeling. De persoon heeft het recht om te zwijgen bij verhoor door de NVWA. Wanneer de NVWA echter vraagt om bestaande stukken, zoals administratieve documenten, camerabeelden en bankafschriften, is medewerking wel verplicht.

7. Vraag om een formeel besluit

De verzoeken om inlichting van de NVWA vallen niet onder de Awb. Daardoor kan ertegen geen bezwaar worden gemaakt. Als je het niet eens bent met een informatievordering, kun je vragen om een besluit te nemen waartegen wél bezwaar mogelijk is. Vaak is dit een last onder dwangsom of bestuursdwang. Een last onder dwangsom is een verplichting die de NVWA aan de burger of het bedrijf oplegt om een overtreding op te heffen. Voor elke periode (bijvoorbeeld een week) dat het bedrijf dit niet doet, moet het een dwangsom betalen. Last onder bestuursdwang houdt in dat de overheid zelf een overtreding oplost.

8. Verzoek om uitstel indien nodig

De NVWA moet een redelijke termijn geven voor medewerking, bijvoorbeeld om een overtreding zelf te corrigeren. Indien de termijn te kort is, kan om uitstel worden gevraagd. Daarnaast kun je tegen een last onder dwangsom of bestuursdwang bezwaar maken en de voorzieningenrechter om schorsing van de last vragen. Dit kan door middel van een voorlopige voorziening.

9. Raadpleeg een advocaat

Om te voorkomen dat je onbewust aan je eigen veroordeling meewerkt of een bestuurs- of strafrechtelijke sanctie krijgt, kun je een advocaat inschakelen. Je advocaat mag bij het NVWA-onderzoek aanwezig zijn om toe te zijn dat de toezichthouder niet buiten zijn bevoegdheden treedt. Wanneer de NVWA iemand wil verhoren, zijn ze meestal bereid te wachten tot de advocaat gearriveerd is.

10. Neem indien nodig juridische stappen

Na het onderzoek kan de NVWA maatregelen opleggen, zoals waarschuwingen, stilleggen van de productie, (bestuurlijke) boetes of een product recall. Hiertegen kan binnen 6 weken bezwaar worden ingediend. Ook is het mogelijk een kort geding te starten.

Wanneer er een strafrechtelijke overtreding is begaan, zal de NVWA een proces-verbaal opmaken. Het OM kan de zaak vervolgens: voor de rechter brengen, zelf afdoen door het opleggen van een strafbeschikking of de zaak seponeren. Tegen een strafbeschikking kan je binnen 14 dagen in verzet gaan. Daarbij is het belangrijk een eventuele boete niet te betalen totdat het verzet is behandeld. Met het betalen van de boete erken je namelijk schuld.

Dit artikel is tot stand gekomen in samenwerking met Judith Jansen en Cyriel Ruers van Maverick Advocaten, een onafhankelijk nichekantoor op het gebied van mededingingsrecht, consumentenrecht en marktregulering.

Deel dit artikel