Een salmonella-infectie kan mensen en dieren goed ziek maken. Bij honden en katten verloopt een infectie doorgaans mild of zonder klinische verschijnselen. Ze worden gezien als potentiële drager en doorgever. Bacterie-overdracht van hondenvoer of hond op mens, door uit de hand voeren of door gelikt worden, leidt incidenteel tot een darminfectie. Die kan vooral bij ouderen en kinderen ernstig zijn. Er zijn twee soorten van de salmonellabacterie: Salmonella enterica en bongori (zie kader) met duizenden serotypen.
Ter bescherming van de volksgezondheid geldt in Europa een wettelijke nultolerantie: in honden- en kattenvoer mag salmonella niet aantoonbaar zijn. Eind 2024, begin 2025 waren er in Frankrijk meerdere terugroepacties van honden- en kattenvoer vanwege aantoonbare salmonella in de producten. Het ging om negen merken droogvoer: zes voor honden en drie voor katten. In de Verenigde Staten waren er vorig jaar twaalf terughaalacties van petfood vanwege salmonella. In oktober 2025 betrof het een rauw hondenvoer in Engeland.
In 2024 was er in Canada een zorgwekkend incident. In fecesmonsters van 37 mensen met een darminfectie (diarree, misselijk, overgeven, buikkramp, koorts) waren drie typen (ondersoorten) van salmonella meetbaar. Er waren geen sterfgevallen; wel acht ziekenhuisopnames. Alle zieken hadden een hond die snacks van één fabrikant at: gedroogde, kip-, lam- of rund-gebaseerde producten. In de snacks werden ook de betreffende salmonellatypen waargenomen. Zieke honden zijn onvermeld.
Dierlijke ingrediënten
Salmonella komt vaker voor in petfood en -snacks dan in voer voor landbouwhuisdieren. Dit wordt verklaard door het hoge aandeel van dierlijke ingrediënten in de voerproducten voor honden en katten. Ongeveer 50 procent van de dierlijke voermiddelen is besmet met salmonella, terwijl dat 10 procent is voor plantaardige mengvoedergrondstoffen.
In een serie van vier artikelen, gepubliceerd in 1952, beschreven Galton et al. onder meer het volgende. Bij 38.157 honden in Florida in de VS werden anale uitstrijkjes afgenomen: 28 procent was salmonellapositief. In totaal werden 53 salmonellatypen aangetroffen. Over 2.438 uitstrijkjes van gehospitaliseerde honden in Jacksonville, de grootste stad in Florida, was 22 procent salmonellapositief. Het voer, bereid in diverse klinieken, had dezelfde salmonellatypen als de anale uitstrijkjes.
Met een voedingsbodem kan de aanwezigheid van salmonella worden aangetoond.
Hond relatief ongevoelige drager
Op basis van drie studies zijn de gemiddelde percentages van honden en katten die salmonella met de feces uitscheiden, 3,3 en 0,6 procent. In totaal werden er 2.822 honden en 846 katten onderzocht. Ongeveer de helft (55 procent) van de honden met salmonella in de ontlasting had diarree. De andere helft van de dragers lijkt dus ongevoelig voor salmonella. In de feces van positief-geteste honden waren 27 salmonellatypen waarneembaar.
In 2007 is een salmonella-infectie beschreven bij honden in vier militaire kennels. Bij 51 van de 80 honden was salmonella in de ontlasting aantoonbaar. Negen honden hadden milde diarree, zonder temperatuurverhoging. De oorzaak bleek een commercieel droogvoer besmet met Salmonella Montevideo , een ondersoort van Salmonella enterica . Ter contrast, laboratoriumhonden toonden geen ziekteverschijnselen na verstrekking van een met salmonella besmet, commercieel rauw voer.
Invloed van temperatuur
Vlees kan tijdens de slacht besmet raken met salmonellabacteriën uit de darmen van het dier. De bacteriën worden gedood door een temperatuur van 70 graden Celsius gedurende twee minuten. Dit betekent dat salmonella de productieprocessen van diermeel, geëxtrudeerde en geperste brokken, en van blik- en pouchvoer, niet overleeft.
Salmonella komt vaker voor in petfood dan in diervoeders voor landbouwhuisdieren
De invloed van temperatuur wordt geïllustreerd door een vergelijking van zacht gegaard en ingeblikt, nat petfood. In zacht gegaard petfood blijft de kerntemperatuur onder 70 graden Celsius, terwijl blikvoeder is gesteriliseerd bij ongeveer 115 graden. In ‘zachtjes gekookt’ petfood waren 13 van de 66 producten salmonellapositief. Naar verwachting was direct na opening van regulier blikvoedrgeen spoor van salmonella meetbaar.
Droogvoer kan na productie besmet raken, vooral tijdens opslag in een vochtige omgeving. Binnen een temperatuurbereik van 8 tot 45 graden Celsius groeit de salmonellabacterie in vochtrijke (delen van) producten met een pH hoger dan 4,5. De bacterie gedijt pas echt bij 35 tot 37 graden. Het is praktisch relevant dat 24 uur na opening van blikvoeder voor honden vier van de vijf producten positief voor salmonella waren.
Rauw voer het gevoeligst
In 49 openbare studies, verschenen in artikelvorm tussen 1977 en 2024, is petfood geanalyseerd op aanwezigheid van salmonella. Er waren 23 onderzoeken over rauw voer met in totaal 2.171 monsters. Daarvan waren er 441 salmonella-positief (20 procent). Over petsnacks waren er elf studies met 3.754 monsters, waarvan 398 positief (11 procent).
Voor droogvoer waren de respectievelijke aantallen veertien studies, 2.881 monsters en 102 positief (3,5 procent). Zoals verwacht, was rauw voer het gevoeligst voor contaminatie. De besproken Canadese salmonellacalamiteit betrof kauwsnacks met drie Salmonella-serotypen: Oranienburg, Uganda en Infantis. In publicaties uit 2001, 2003 en 2015 zijn ziekte-uitbraken bij mensen gerelateerd aan drie uitvoeringen van kauwsnacks voor honden: varkensoren, gedroogd rundvlees en jerky treats (reepjes gedroogde kip). Kennelijk was er bacterie-overdracht van snack of hond naar de mens. In de drie snackvormen werden de volgende Salmonella-serotypen aangetroffen: Infantis, Newport en Typhimurium.
In de Amerikaanse staat New Hampshire hadden 43 zieke mensen symptomen van een darminfectie: hoge koorts, verminderde eetlust, hoofdpijn, lusteloosheid en buikpijn. Een gedeeld kenmerk van de zieken was het bezit van een hond, die jerky treats van hetzelfde merk kreeg. Zestien personen werden opgenomen in een ziekenhuis. In de ontlasting van de getroffen personen en in de hondensnacks was Salmonella Typhimurium meetbaar.
Droogvoer en ziekte-uitbraak
Binnen een ziekte-uitbraak, gerelateerd aan Salmonella Schwarzengrund , werden 71 patiënten geïdentificeerd in 21 Amerikaanse Staten. Onder de patiënten waren tien kinderen van twee jaar of jonger. Controleonderzoek van de patiënten liet zien dat de zieken het volgende deelden: fysiek contact met een hond, die droogvoer kreeg van één producent. Salmonella Schwarzengrund werd geïsoleerd uit het geïdentificeerde droogvoer. De bacterie was ook aanwezig in feces van de honden die het voer aten.
Bovendien was de bacterie aantoonbaar in ongeopende zakken met voer van de fabrikant. Als reactie werd meer dan 23.000 ton voer teruggeroepen. Nadat een jaar later opnieuw een uitbraak werd vastgesteld, haalde het bedrijf 105 merken droog petfood terug en werd de productielocatie permanent gesloten. Kortom, nastreven van de nultolerantie voor salmonella is relevant. Salmonella in voer en snacks voor honden en katten impliceert een gezondheidsrisico voor het dier en zijn menselijke huisgenoten. Een terugroepactie vanwege salmonella betekent economisch verlies en reputatieschade voor de voederproducent.
* Dit artikel is een bewerkte versie van het origineel van Anton Beynen van Vobra Special Petfoods
Salmonella enterica en ondersoorten
Er zijn twee soorten van de salmonellabacterie: Salmonella enterica en bongori. Binnen de twee soorten zijn er meer dan 2.500 serotypen, oftewel ondersoorten (varianten, typen) op basis van oppervlakte-antigenen, of lichaamsvreemde eiwitten. Salmonella enterica , de belangrijkste salmonellabacterie, leeft in de darmen van mens en dier, zijnde warmbloedigen. Enterica betekent geassocieerd met de darm. Salmonella bongori verblijft in de darmen van koudbloedige dieren, met name reptielen.










