De markt voor hondenvoeders kenmerkt zich door een grote diversiteit aan typen voeders, waaronder graanvrije, geëxtrudeerde voeders. In deze voeders worden bijvoorbeeld peulvruchten verwerkt als bron van plantaardig eiwit. Deze peulvruchten bevatten mogelijk enkele antinutritionele stoffen, maar dit zijn veelal eiwitten die bij het extrusieproces met warmte relatief eenvoudig inactief worden. Zeer recent hebben De Godoy en haar medewerkers (Universiteit van Illinois, USA, 2024) een aantal facetten van deze problematiek bestudeerd en gepubliceerd.

Invloed van extrusieproces

In deze studie is een achttal voeders onderzocht, samengesteld zonder granen, maar met aardappelproducten en peulvruchten als zetmeelbron. Peulvruchten, met ca. 290-350 g/kg droge stof eiwit, zijn al langer een onderwerp van onderzoek, onder andere naar de beschikbaarheid van aminozuren. In het onderhavige onderzoek is behalve het type peulvrucht (erwten, groene linzen en kikkererwten de invloed onderzocht van het extrusieproces: het effect van een enkelschroefs en een dubbelschroefs extruder (beide Wenger, USA).

Monstername

In de studie zijn monsters genomen van zowel het samengestelde voeder na malen/mengen, na het pre-conditioneren en na het extruderen. De analyse van al deze monsters maakt het mogelijk om de afzonderlijke effecten van conditioneren en extruderen te bepalen. Dit is van belang omdat het effect van extruderen op nutriënten en de interactie met de eiwitbron nog niet erg vaak in onderzoek is meegenomen. De studies die beschikbaar zijn laten een positief effect zien op de eiwitkwaliteit van het uiteindelijke hondenvoeder. In het onderzoek is om deze redenen het effect onderzocht van acht voeders, met onder andere de opname van extra toegevoegd taurine.

De voeders (zie Tabel 1) zijn na malen/mengen, pre-conditioneren en extruderen bemonsterd en chemisch geanalyseerd op onder meer de afzonderlijke aminozuren, trypsineremmers en phytinezuur. Ook is van deze aminozuren de gestandaardiseerde verteerbaarheid vastgesteld in dierproeven. Het resultaat, inclusief de procescondities bij het preconditioneren en extruderen (Tabel 2) is vastgelegd in een nogal groot aantal tabellen en figuren (15). Om die reden geven we hier de gegevens weer van alleen de voeders waarin peulvruchten als experimentele eiwitbron zijn opgenomen en die met enkelschroefsextrusie zijn bewerkt.

Verschillen in nutriëntengehaltes

Er bleken geen erg grote verschillen te zitten in de gehalten van de macro-nutriënten. Deze waren redelijk vergelijkbaar na het proces van conditioneren en na extrusie. Zo was bijvoorbeeld het eiwitgehalte na extrusie voor de controlegroep en de peulvruchtengroep circa 310 g/kg en waren er wel kleine verschillen met betrekking tot het vezelgehalte. De volledige analyse van de aminozuren bleek ook gelijk voor alle behandelingen, behalve voor methionine. Het aandeel methionine bleek lager in de voeders met erwten en groene linzen. Overigens bleken alle aminozuurgehalten de AAFCO-aanbevelingen voor volwassen honden op onderhoudsniveau te overtreffen.

Anti-nutritionele factoren geëlimineerd

Het gehalte aan trypsineremmer was volgens verwachting hoog in linzen en Garbanzo-bonen (kikkererwten). Echter pre-conditioneren en extrusie elimineerden deze gehalten vrijwel volledig (Tabel 3). Phytinezuur was aanwezig in Garbanzo-bonen en sporen ervan in andere voeders. Na extrusie was het gehalte in alle voeders lager dan 1 g/kg.

Aminozuurverteerbaarheid

In Tabel 3 zijn ook de ileale verteerbaarheden gegeven van lysine, methionine en tryptofaan, voor en na behandeling. Veel van de onbehandelde voeders hadden een aminozuurverteerbaarheid lager dan 0.80. Er bleek geen significante interactie te zijn tussen het type voer en het gebruikte type extruder. Er was wel een effect van type voer. Histidine en lysine waren het laagst qua verteerbaarheid in het voer met groene linzen; de verteerbaarheidfactor van methionine was significant lager in de voeders met erwten, linzen en bonen, respectievelijk 0.850, 0.794 en 0.852 (Tabel 3).

Ter vergelijking, het controlevoeder gaf een methionineverteerbaarheid van 0.908. In het geëxtrudeerde (maar ongecoate) hondenvoer was de verteerbaarheid van de aminozuren vaak hoger dan 80 procent, met uitzonderingen voor enkele aminozuren. Deze waarden worden door de auteurs beschouwd als goed verteerbaar.

Analyse van monsterplaats

Voor de meeste geëxtrudeerde voeders bleek tryptofaan het eerst limiterende aminozuur te zijn (AAFCO-referentie). Methionine is het tweede limiterende aminozuur in met name de voeders met erwten en linzen.

Indien we alle voeders in beschouwing nemen, geeft het artikel keurig de effecten weer van de plaats van bemonstering en maakt zo ook goed duidelijk wat de bijdrage is van respectievelijk conditioneren en extruderen.

Extruderen met de dubbelschroefsmachine kostte in het algemeen meer water en minder druk. Toch bleek dat in het vlak van de fysische kenmerken de bulkdichtheid (range: 394 - 436 g/L) en de ontsluitingsgraad van het zetmeel (in de USA consequent populair aangeduid als ‘% cook’; range: 91.8 - 98.2 procent) niet erg veel verschilt tussen alle behandelingen. Voor verklaring van de effecten moeten we als lezer nog wel eens teruggrijpen op gepubliceerd extrusie-onderzoek dat is uitgevoerd met voedingsmiddelen of met varkens.

Aminozurenpatroon constant

Het onderhavige onderzoek met de andere voeders/ grondstoffen laat zien, dat – ook met taurine in de samenstelling – het aminozurenpatroon over het algemeen constant blijft na alle behandelingen. Dit kan betekenen dat de warmte en wrijving bij extrusie de aminozuren niet in kwaliteit benadeelt, hoewel Maillard-reactieproducten (die bij ‘overprocessing’ kunnen ontstaan) in dit onderzoek niet zijn meegenomen in de analyses.

Conclusie: goede eiwitkwaliteit

De auteurs concluderen dat in graanvrije voeders de verwerking tot 400 g/kg van kwalitatief goede peulvruchten kan leiden tot een goede eiwitkwaliteit van het hondenvoeder met tryptofaan en methionine als limiterende aminozuren. Dit, onafhankelijk van formulering, extrudertype of plaats van monstername. Met daarbij de opmerking dat extrusie de aminozuurverteerbaarheid en eiwitkwaliteit verhoogt.

Referenties zijn op te vragen bij de redactie.

Deel dit artikel

Thomas van der Poel