Het karakteriseren van het pensmicrobioom biedt inzicht in het functioneren van de fermentatieprocessen in de pens. Tegenwoordig willen we niet alleen weten welke micro-organismen aanwezig zijn in de pens, maar ook wat ze doen: Hoe sturen de microben in de pens de fermentatieprocessen en hoe hangt het microbioom samen met de productieprestaties van melkvee?

Prevotella wordt in groten getale aangetroffen in de pens van koeien met een hoog aandeel krachtvoer in hun rantsoen.

Pensmicroben breken rantsoencomponenten af en produceren daarbij vluchtige vetzuren die de koe kan gebruiken voor haar melkproductie (zie Tabel 1). De fermentatieprocessen in de pens hebben dus een direct effect op de productieprestaties van de koe. De omzetting van secundaire metabolieten in propionzuur stimuleert de melkproductie. In een goed functionerende pens worden rantsoencomponenten efficiënt afgebroken en dit heeft een gunstig effect op de voerefficiëntie. Een gezond pensmicrobioom helpt ook bij het reduceren van de methaanemissie, via het omzetten van methaanprecursors.

‘Een gezond pensmicrobioom helpt bij het reduceren van de methaanemissie’

De Wetenschapspagina in de vorige editie van De Molenaar was ook gewijd aan dit thema. In dit nummer extra aandacht voor de bevindingen van Yang et al. (2025). In hun review geven zij een uitgebreid overzicht van de functies van verschillende micro-organismen, hun fermentatieproducten en of ze de voerefficiëntie, de melkproductie en de melkeiwitopbrengst up- of juist down-reguleren.

Prevotella

Prevotella – een bacterie uit de Bacteriodetes-familie – is essentieel voor de afbraak van polysachariden en wordt in groten getale aangetroffen in de pens van koeien met een hoog aandeel krachtvoer in hun rantsoen. Deze bacterie zet koolhydraten om in azijnzuur en propionzuur en is overvloedig aanwezig in de pens van hoogproductieve koeien op een zetmeelrijk rantsoen. Er is een duidelijke positieve relatie tussen het aantal Prevotella-bacteriën in de pens en de melkproductie.

Yang et al. beschrijven uitgebreid het belang van bacteriële gemeenschappen in de pens: Prevotella spp zijn betrokken bij het aminozurenmetabolisme en met name in de biosynthese van vertaktketenige aminozuren. Sommige Prevotella spp zetten lactaat om in succinaat. Zowel vertaktketenige aminozuren als succinaat worden dan weer benut door andere microben, waardoor de recycling van aminozuren en organische zuren in de pens wordt bevorderd. Dergelijke synergistische interacties ondersteunen de metabole balans en een efficiënt energie(her)gebruik binnen de microbiële gemeenschap. Uiteindelijk komt dit de nutriëntenabsorptie en de melkproductieefficiëntie van de gastvrouw ten goede.

De pens van koeien die relatief weinig methaan uitstoten hebben meer Prevotella in hun pens. De vorming van propionaat door Prevotella zorgt ervoor dat er minder waterstof beschikbaar is voor methaanvorming.

Uit metagenoomanalyse is gebleken dat propionaatproducerende bacteriën – waaronder elf Prevotella spp – meer worden aangetroffen in de pens van koeien met een hoge melkeiwitopbrengst. Een hoger aandeel Prevotella spp in de pens kan wel leiden tot minder azijnzuur en boterzuur, en daarmee tot een lager vetgehalte in de melk.

De koe en de boer

In een recente studie onderzochten Cuperus et al. (2025) het verband tussen beroepsmatig contact met rundvee en het darmmicrobioom. Het onderzoek werd uitgevoerd op Nederlandse melkveebedrijven. De ontlasting van proefpersonen die dagelijks contact hadden met melkvee was significant rijker aan Prevotella spp. Daarbij was er ook een duidelijke relatie tussen de contactfrequentie en de hoeveelheid Prevotella in het fecale microbioom.

De rijkdom aan Prevotella spp bij de personen met intensief contact met melkvee vertaalde zich mede in een minder divers microbioom in vergelijking met de mensen in de controlegroep. De auteurs constateren dus een duidelijke associatie tussen melkveehouderij en het darmmicrobioom van veehouders en hun familieleden.

Deze studie geeft meer inzicht in de relatie tussen contact met dieren en de samenstelling van het darmmicrobioom. Dit is relevant gezien de invloed die ons darmmicrobioom heeft op gezondheid en welzijn.

Tabel 1. Vluchtige vetzuren en hun nut voor de koe (Yang et al., 2025).

Deel dit artikel

Carolien Makkink