Van de zeven elementen worden chroom (Cr), molybdeen (Mo), nikkel (Ni) en vanadium (V) gerekend tot de metalen, terwijl arseen (As), borium (B) en silicium (Si) worden gezien als metalloïden of semi-metalen. Over het algemeen zijn zuivere, elementaire metalen hard, glanzend en vervormbaar, geleiden elektriciteit en verliezen snel elektronen, waardoor ze positieve ionen (kationen) worden. Semi-metalen hebben niet alle eigenschappen van metalen.
Arseen
Vanaf 2 dagen dracht kregen ratten een semisynthetisch droogvoeder met 0,03 of 4,53 mg arseen per kg. Het lage arseengehalte vertraagde de groei van de jongen, maar de dosiseffect-relatie is onbekend. Droge en natte honden- en kattenvoeders zonder visproducten en/of zeewier bevatten als regel minder dan 2,3 mg arseen per kg droge stof. Voeders mét visproducten en/of zeewier bevatten als regel minder dan 11,4 mg arseen per kg droge stof. Die hoeveelheden zijn de toegestane maxima binnen de EU.
Arseen is aanwezig in bodem, grond- en zeewater. Rijst stapelt opgenomen arseen in anorganische vorm, terwijl zeevis en -wier dat als organische verbindingen doen. Inname van beide arseentypen door de hond leidt tot urinaire excretie van arsenieten: oplosbare verbindingen met driewaardig arseen, of As(III). Bij de hond is 20 mg arseen per kg droge voederstof de veilige bovengrens voor langdurige inname. Die maatstaf is onbekend voor de kat.
Borium
Borium, ook wel boron of boor genoemd, is van nature aanwezig in petfoodingrediënten. Het betreft mogelijk met name anorganische verbindingen. Honden- en kattenvoeders bevatten 1 tot 25 mg borium/kg droge stof. Bij eendagskuikens werd de groei gestimuleerd door verhoging van de boriuminname van 0,28 tot 3,28 mg/kg droogvoeder. Borium uit de voeding gaat bij honden efficiënt richting urine. Voor honden en katten kan langetermijninname tot 135 mg borium/kg droogvoeder worden gezien als zorgeloos.
Chroom
In bodemmineralen heeft chroom hoofdzakelijk de trivalente vorm: Cr(III). Via planten en vervolgens productiedieren bereikt chroom ook honden- en kattenvoeders. Per kg droge stof bevatten de voeders minder dan 10 mg Cr(III) plus Cr(VI), maar de ondergrens is onbekend. Jonge ratten op een droogvoeder met 0,17 mg Cr/kg groeiden sneller wanneer aan het drinkwater 2 mg Cr(III) per liter werd toegevoegd. De dosiseffect-relatie is niet vastgesteld.
Volgens de US National Research Council is het aannemelijk dat de hond een chroombehoefte heeft die lager is dan 0,8 mg/kg droge voederstof. Cr(III) heeft een insulineachtige werking. Desondanks had chroomsuppletie bij honden en katten zonder of met diabetes geen invloed op de bloedglucosespiegel. Intestinale absorptie van chroom is laag, terwijl de urinaire excretie efficiënt is. Langdurige inname van 20 mg Cr(III) of 20 mg Cr(VI) per kg droge stof is veilig.
Molybdeen
Intrinsiek molybdeen van de ingrediënten maakt dat de droge stof van honden- en kattenvoeders 0,1 tot 2,8 mg per kg bevat. Bij jonge ratten had een toename van 0,025 naar 0,200 mg Mo/kg droogvoeder geen invloed op de groei, maar verhoogde wel de activiteit van xanthine- en sulfiet-oxidase. Het is bewezen dat molybdeen een co-factor voor beide leverenzymen is. Deficiëntie van molybdeen is niet aangetoond bij honden en katten. Het is aannemelijk dat hun oxidases voor activiteit molybdeen vereisen. Daarvoor bevatten petfoods wellicht voldoende molybdeen. Na inname van voedermolybdeen wordt het element door de hond met faeces en urine uitgescheiden.
De toxiciteit van molybdeen berust op onttrekking van vrij koper door complexvorming, die plaatsvindt in darminhoud en organen. Het gevolg is koperdeficiëntie. Een droogvoeder met 80 mg molybdeen en 2 mg koper per kg was toxisch bij ratten.
Nikkel
Complete honden- en kattenvoeders bevatten 0,3 tot 20 mg nikkel per kg droge stof. De plantaardige en dierlijke bestanddelen bevatten nikkel afkomstig van aardkorst en grondwater. De hond absorbeert ongeveer 15 procent van de nikkelinname, terwijl dezelfde hoeveelheid met de urine het lichaam verlaat. Meer dan 1,000 mg nikkel/kg droogvoeder is toxisch bij de hond. Inzake de kat ontbreken toxiciteitsgegevens.
Een droogvoeder met 0,013 mg nikkel/kg, in plaats van 0,967 mg, verlaagde bij de tweede generatie ratten zowel het nikkelgehalte van bot als dat van ijzer. Bovendien daalden de bloedgehalten van rode bloedcellen en hemoglobine. De marginale nikkelvoorziening verlaagde de ijzerabsorptie, wat de lagere ijzerstatus verklaart. Petfood bevat minstens 0,3 mg nikkel/kg droge stof.
Silicium
Silicaten, met SiO4-4 als silicium-zuurstoftetraëder, vormen 95 procent van de aardkorst. Door planten worden oplosbare silicaten opgenomen en ingebouwd in celwanden. Silicium in dierlijke weefsels komt uit drinkwater en planten. Droge hondenvoeders bevatten 12 tot 335 mg Si/kg. Ratten op een voeder met 3 mg Si/kg en siliciumvrij drinkwater, in plaats van 53 mg Si/liter, hadden dunnere groeischijven in de boteinden.
Onoplosbare silicaten worden nauwelijks geabsorbeerd door honden en katten. Bij katten geldt dat ook voor oplosbare silicaten. Die worden wel door de hond geabsorbeerd en komen vervolgens in de urine. Een niveau van 2.000 mg oplosbaar silicium/kg droogvoeder is veilig voor hond en kat. Hoge inname van oplosbaar silicium in combinatie met een individuele predispositie leidt bij honden tot de vorming van siliciumstenen in de urinewegen.
De elementen chroom, molybdeen, nikkel, vanadium, arseen, borium en silicium worden niet in zuivere vorm toegevoegd aan petfood.
Vanadium
Evenals de andere zes onbenoemde elementen wordt vanadium niet bewust toegevoegd aan petfood, maar is wel aanwezig in plantaardige en dierlijke ingrediënten. Volgens analyses bevatten droge en natte honden- en kattenvoeders 0,01 tot 0,9 g vanadium per kg droge stof. De beschikbaarheid voor absorptie is afhankelijk van de chemische vorm, oftewel van het type anion en vanadiums valentie (+4 of +5). Bij honden waren innameniveaus van 10 en 100 mg vanadium/kg droogvoeder gedurende 2,5 jaar niet toxisch.
Evenals chroom, kan vanadium de werking van insuline imiteren en is derhalve gepropageerd als vervanger van insulinetoediening aan diabetische katten. Werkzaamheid kon echter niet eenduidig worden aangetoond. Voedersuppletie met natriumorthovanadaat (Na3VO ), overeenkomend met 0,01 mg vanadium(V) per kg, verhoogde de groei van ratten. Het uitgangsvoeder bevatte ongeveer tienmaal minder totaal vanadium dan de toegevoegde hoeveelheid.
Slotwoord
Aangaande de zeven tweeduidige elementen ontbreekt experimenteel bewijs dat ze een essentiële voedingsstof voor honden en katten zijn. Er zijn wel voorzichtige aanwijzingen dat de elementen een biochemische functie hebben en essentieel kunnen zijn. Hoe dan ook, de ingrediëntenmengsels in reguliere honden- en kattenvoeders bevatten voldoende van de elementen om te voorzien in een eventuele behoefte.
* Anton Beynen is werkzaam bij Vobra Special Petfoods.








