De Molenaar viert dit jaar het 125-jarig bestaan. Ter gelegenheid van dit jubileum duikt de redactie in het omvangrijke archief van De Molenaar. In deze zevende aflevering het derde en laatste deel van De Molenaar in oorlogstijd: 1945.
In het laatste oorlogsjaar verschijnt op 14 maart 1945 voorlopig de laatste Molenaar. Deze voorlopig laatste editie is niet veel meer dan een paar A4-tjes. Op 12 september 1945 wordt de draad weer opgepakt:
“Het kwam geheel onverwacht. Na veel moeite en zorgen kregen we eind Augustus het verheugende bericht uit Den Haag, dat ,,De Molenaar” weer als weekblad mag verschijnen.”
Wederopbouw
Wat opvalt is dat de opmaak er dan weer uitziet als voor 21 juli 1943 (zie ook de vorige aflevering). Uit het uitgebreide openingsartikel getiteld ‘De Molenaar is er weer’ wordt onder andere duidelijk dat er qua wederopbouw nog veel werk te verzetten valt:
“Wij verwachten dat het opnieuw verschijnen van ,,De Molenaar” voor verschillende lezers een evenement zal zijn. Weer een stap nader naar een normalen gang van zaken. (..) Veel bedrijven zijn vernield, vele moeten veranderingen ondergaan. Ook in dit opzicht kan ons blad nuttig werkzaam zijn.”
Vanaf 17 oktober 1945 wordt er door de redactie ruimte aangeboden voor vraag en aanbod voor getroffen molenaars:
Uit de column van de hoofdredacteur op 12 december 1945 blijkt dat er ondanks herhaalde oproepen maar weinig animo lijkt te zijn:
“Met al de moeite die we voor deze zaak gedaan hebben en nog doen, hebben we het genoegen gesmaakt drie, zegge drie gedupeerde molenaars te kunnen helpen. Er waren ook maar drie aanvragen en ze hebben tot een succes geleid. Van actie kan men dan ook niet spreken.”
De hoofdredacteur steekt even verderop in zijn column zijn teleurstelling c.q. ergernis niet onder stoelen of banken:
“Neen, dan had uw redacteur een anderen geest verwacht, meer actie (..) We kunnen niet aannemen, dat er zo weinig medeleven voor de getroffen collega’s is.”
Tot slot doet hij nog een oproep:
“Actie, ook voor uw getroffen collega’s, actie ook door de getroffenen. Een zekere voortvarendheid zal onzen molenaarsstand sieren!”
Vanaf de eerste naoorlogse De Molenaar in september verschijnt het blad weer ‘gewoon’ wekelijks. In De Molenaar van 2 januari 1946 blikt de hoofdredacteur terug op het moeilijke jaar 1945:
“Ons blad beleefde in 1945 moeilijke tijden (..) In bezettingstijd moest De Molenaar steeds worden ingekrompen en werd het een nietig weekblaadje, later een veertiendaagsch periodiek en eindelijk moest de uitgave geheel worden stopgezet.”
De schrijver besluit met:
“Alzoo beginnen we het Nieuwe Jaar met goeden moed en wij wenschen allen toe: Een gelukkig 1946!”
Dit soort spreuken waren tijdens de Tweede Wereldoorlog in 1944 en 1945 in De Molenaar te lezen.
Nieuwjaarswens in De Molenaar van 3 januari 1945.
Als er al gehoor aan een redactionele oproep wordt gegeven, zijn we onderhand 28 dagen verder voordat er een reactie op de redactie wordt bezorgd, zo blijkt uit dit bericht.
In de tweede naoorlogse De Molenaar (19 september 1945) is er voorzichtig ruimte voor humor.
125 jaar
Fragment uit het voorwoord van De Molenaar op 3 januari 1945. De posterijen zijn aan het eind van de oorlog dusdanig ontregeld dat het blad soms wel 14 dagen onderweg is.
De chaos relatief kort na de bevrijding is niet te overzien. De redactie probeert via deze oproep in de eerste naoorlogse De Molenaar (12 september 1945) in kaart te krijgen welke maalderij- en graanbedrijven slachtoffer zijn geworden van de vernielingen.

















