De Europese diervoedersector is voornamelijk voor eiwitrijke grondstoffen, vitaminen en mineralen afhankelijk van grondstoffen die wereldwijd worden geproduceerd en verhandeld. Die internationale verwevenheid zorgt voor een stabiele bevoorrading, maar maakt de sector ook kwetsbaar wanneer regelgeving en handelsstromen niet langer synchroon lopen.
Een actueel voorbeeld is HB4, een genetisch gemodificeerde sojavariëteit die beter bestand is tegen droogte. In grote landbouwlanden zoals Argentinië, Brazilië en de Verenigde Staten worden nieuwe sojavariëteiten steeds sneller ontwikkeld en toegelaten. Europa volgt echter een heel ander tempo. Tussen de toelating van nieuwe technologieën elders in de wereld en de Europese goedkeuringsprocedures, gaapt vaak een aanzienlijke tijdskloof.
Het gaat niet om een veiligheids-maar om een toelatingsprobleem
Dat lijkt op het eerste gezicht een technisch detail, maar de gevolgen worden steeds tastbaarder. HB4 wordt steeds vaker aangetroffen in internationale handelsstromen en duikt ook op in sojaschroot voor de Europese markt. Daarmee is het dossier uitgegroeid tot veel meer dan een discussie over één specifieke sojavariëteit. Het toont aan hoe moeilijk Europa aansluiting vindt bij een wereldmarkt die sneller evolueert dan de regelgeving kan volgen.
Toelatingsprobleem
Zodra in een partij soja een specifieke genetische modificatie wordt gevonden die in de EU nog niet is goedgekeurd, botst de sector op een systeem dat weinig ruimte laat voor pragmatische oplossingen. Europa hanteert een nultolerantie, terwijl de analysetechnieken steeds gevoeliger worden. Waar vroeger niets werd gevonden, worden tegenwoordig steeds vaker minuscule sporen gedetecteerd. Daar komt bij dat de handhaving niet overal hetzelfde is. Lidstaten interpreteren de regels verschillend en ook laboratoria komen niet altijd tot identieke resultaten. Voor bedrijven creëert dat een situatie waarin onzekerheid de enige zekerheid lijkt.
De gevolgen zijn reëel. Grondstoffen worden geblokkeerd, leveringen vertraagd en contracten in vraag gesteld. Dat leidt tot extra kosten en het verhoogt het risico op verstoringen in de bevoorrading, terwijl er geen aanwijzingen zijn dat HB4 een risico vormt voor de voedsel- en voederveiligheid. Het gaat dus niet om een veiligheidsprobleem, maar om een toelatingsprobleem. Dit in een context waarbij we streven naar minder voedselverspilling, meer circulariteit en meer duurzaamheid.
Wereldmarkt versus regelgeving
HB4 legt een structureel probleem bloot dat Europa al langer voor zich uitschuift. Grondstoffen worden wereldwijd verhandeld, terwijl toelatingsprocedures van land tot land verschillen. Hierdoor nemen asynchrone toelatingen - waarbij een product elders is toegelaten maar in Europa nog niet - toe. En groeit het risico dat grondstoffen die elders volledig legaal zijn, in Europa voor problemen zorgen.
Bovendien is HB4 geen willekeurige innovatie. De sojavariëteit werd ontwikkeld om beter bestand te zijn tegen droogte. In een context van klimaatverandering en toenemende droogtestress wordt die eigenschap steeds relevanter voor de landbouwproductie. Daarmee raakt het dossier ook aan een bredere vraag: hoe zorgt Europa ervoor dat zijn landbouw toegang blijft houden tot innovaties die kunnen bijdragen aan een weerbare voedselproductie?
HB4 toont aan dat de wereld niet wacht op een Europees beleid dat zich blijft verschuilen achter procedures en hierdoor achter de feiten aanloopt. De wereldmarkt evolueert, nieuwe technologieën vinden hun weg naar de praktijk en de druk op de bevoorrading neemt toe. Daarom is er nood aan een werkbaar kader voor asynchrone toelatingen, dat voedselveiligheid garandeert zonder de keten onnodig te verstoren.
BFA








