Weerbaarheid. Het zou zomaar eens het woord van het jaar kunnen worden. Het begrip wordt vaak gebruikt in een militaire en fysieke context, en dat is niet toevallig. De oorsprong is oud. Taalkundig komt weerbaarheid van het werkwoord weren: afweren, tegenhouden, bescherming bieden. In de middeleeuwen betekende dat heel letterlijk: iets buiten de deur houden. Het gaat dus over bescherming. Kun je iets wat van buiten op je afkomt tegenhouden, zonder eraan ten onder te gaan?
Een weerbare stad had verdedigingsmuren. Een weerbare bevolking was geoefend en voorbereid, men wist wat te doen als het erop aankwam. De kernvraag ging om: Hoe goed ben je voorbereid en houd je de regie wanneer het spannend wordt?
Losgeld
Die gedachte is opvallend actueel, zeker als het gaat om digitale risico’s. Verdedigingsmuren zijn niet meer van steen, maar van data, systemen en ketens. Juist daar merken we hoe kwetsbaar we zijn. Cyberafpersing is inmiddels onderdeel van de ondernemersrealiteit: in 2019 betaalde de Universiteit Maastricht 200.000 euro losgeld, MediaMarkt kreeg in 2021 een eis van 50 miljoen dollar en recent werd Odido onder druk gezet voor een miljoenenbedrag.
‘Niet elk cyberincident draait om losgeld. Het kan ook gaan om pure ontwrichting’
Niet elk cyberincident draait om losgeld. Het kan ook gaan om pure ontwrichting: bij Maersk (2017) was sprake van digitale sabotage zonder onderhandeling, terwijl bij VDL Groep (2021) losgeld werd geëist, met stilgevallen productie en leveringen als inzet.
Dat was ook de aanleiding voor het Nevedi-webinar over cyberveiligheid, dat we onlangs met het initiatief Samen Digitaal Veilig organiseerden. Daar werd één ding glashelder: digitale weerbaarheid is een bestuurs- en ketenvraagstuk maar ook een ondernemersvraagstuk. Met de komst van de Cyberbeveiligingswet (NIS2) wordt digitale weerbaarheid steeds minder vrijblijvend, niet alleen voor grote bedrijven maar juist ook voor toeleveranciers.
Tijdens het webinar werd dat scherp geïllustreerd met een eenvoudige vergelijking. De kans op brand bij een bedrijf is ongeveer 1 op 8.000. De kans op inbraak is 1 op 250. De kans op een cyberaanval is inmiddels 1 op 5. Dat zet zaken in perspectief. Ook qua schade lopen de werelden steeds verder uit elkaar. De jaarlijkse schade door brand en diefstal wordt in Nederland geschat op zo’n 750 miljoen euro. De schade door cyberincidenten loopt op tot meer dan 10 miljard euro per jaar. En dat zijn alleen de meetbare kosten. Digitale weerbaarheid is daarmee geen abstract IT-verhaal, maar keiharde ondernemersrealiteit.
Nuchtere vragen
Wat helpt is dat weerbaarheid steeds praktischer wordt benaderd. De handreiking weerbaarheid ‘Ondernemen is vooruitdenken’ van de VNO-NCW en MKB-Nederland die we gedeeld hebben met onze leden, sluit daar goed op aan. Niet met doemscenario’s, maar met nuchtere vragen. Wat gebeurt er als systemen uitvallen? Hoe functioneer je wanneer stroom, internet of communicatie tijdelijk wegvallen? Maar cyberveiligheid is niet altijd iets wat je zelf kunt voorkomen. Soms is het iets wat je overkomt. Juist dan laat weerbaarheid zich zien: Houd je de regie wanneer digitale hulpmiddelen wegvallen?
‘De kans op brand bij een bedrijf is 1 op 8.000. De kans op een cyberaanval is inmiddels 1 op 5’
Weerbaarheid is geen hype. Het is eigenlijk heel ouderwets. Alleen zijn de muren tegenwoordig digitaal. En juist daarom is het zo actueel.











