Onderzoeker Guido Bosch was altijd al gefascineerd door de biologie van dieren. Na het vwo wilde hij eigenlijk een opleiding tot dierenarts volgen, maar hij belandde bij Zoötechniek in Wageningen. Daar kon hij de biologie van landbouwhuisdieren onderzoeken. “Toen er een project kwam over voeding en gedrag bij honden, vond ik dat ontzettend interessant. Ik kreeg daarbij van professor Wouter Hendriks ruimte om mijn nieuwsgierigheid naar de biologie van de hond te onderzoeken. Ook dook ik in de voedingsecologie van de wolf.”

‘Dat inzicht was een soort ‘eureka-moment’ voor mij’

Wat heeft u het meest verbaasd de afgelopen jaren?

“Hoezeer honden zich hebben aangepast ten opzichte van hun wilde voorouder, de wolf. Mensen zeggen vaak dat je voor de voeding van de hond naar de wolf moet kijken. Maar dat klopt niet helemaal. Honden kunnen door de domesticatie beter zetmeel verteren en zijn op dit punt meer omnivoor geworden. De wolf is een echte carnivoor, net als de kat. Een wolf kan echter lange periodes van vasten aan, een hond kan dat ook.

Dit vereist een verlaging van het gebruik van eiwit in het lichaam, en de mogelijkheid om zelf stoffen zoals taurine te maken als dat niet via het eten beschikbaar is. Een kat kan dat veel minder en heeft daarom een hogere eiwitbehoefte. De taurine moet via het voer komen. Dat inzicht was een soort ‘eurekamoment’ voor mij. Ik ontdekte een nieuwe ver klaring waarom de stofwisseling van de hond lijkt op die van een omnivoor, en waarom hij daardoor ten onrechte vaak als zodanig werd geclassificeerd.”

En gaat uw voorkeur uit naar een hond of kat? “Een hond is interessanter gezien de veranderingen die ze hebben doorgemaakt. Er hangt ook meer mystiek omheen, wat het voor ons onderzoekers een spannender dier maakt.” Lachend: “Maar als huisdier heb ik meer met de kat. Er is ook nog genoeg bij katten te onderzoeken.”

‘Uit Amerikaans onderzoek blijkt dat 60 procent van de honden en katten te zwaar is’

Wat zijn de huidige trends en wat kan het onderzoek daarmee?

“Er is weer meer aandacht voor rauwe en minder bewerkte voeding, omdat mensen dat als ‘natuurlijker’ zien. Daarnaast zijn er ontwikkelingen in de samenstelling van grondstoffen, zoals plantaardige alternatieven, insecten, kweekvlees en ‘singlecell proteins’. Onderzoek kan helpen te bepalen wat dit doet met de smakelijkheid, nutriëntenbeschikbaarheid en gezondheid op de lange termijn. Duurzaamheid is een andere belangrijke trend. We willen proberen de ecologische pootafdruk van honden en katten beter te berekenen.”

Wat vindt u van vegetarisch voer?

“De markt speelt sterk in op de belevingswereld van de eigenaar. Terwijl vegetarisch of veganistisch voer niet aansluit bij de natuurlijke biologie van deze van oorsprong carnivoren. Technisch is het mogelijk, maar er zijn vragen over bijvoorbeeld anti-nutritionele factoren die de vertering en mineralenbeschikbaarheid negatief kunnen beïnvloeden. Industrierichtlijnen, zoals die van Fediaf, zijn op basis van gangbare voeders ontwikkeld. Het is goed om te verkennen of aanpassingen voor deze nieuwe voeders nodig zijn.”

Is petfood in basis duurzaam?

“Argumenten om plantaardige grondstoffen te gebruiken komen vanuit humane afwegingen om geen vlees te eten. Maar de herkomst en impact van dierlijke eiwitten in petfood zijn door de inzet van bijproducten niet vergelijkbaar met de humane. Aan de andere kant krijgen honden en katten vaak veel meer eiwit dan ze echt nodig hebben, wat uiteindelijk ook weer in het milieu terechtkomt. Ook ethisch kunnen we erover nadenken hoeveel grondstoffen huisdieren mogen gebruiken. We zoeken daarom financiering om een vierjarig project te starten om meer kennis hierover te ontwikkelen.”

Welke ontwikkelingen ziet u op het gebied van nieuwe grondstoffen?

“Insecten zijn tegenwoordig veel breder verkrijgbaar dan tien jaar geleden. Daarnaast zien we plantaardige of vegan alternatieven en komen de ‘single-cell proteins’ en kweekvlees op. Daarbij is het mogelijk om bijvoorbeeld vlees van wild zwijn voor honden na te maken, of vlees van muizen voor katten. In Europa en Azië zijn er al producten geregistreerd. Zelf ben ik nieuwsgierig naar de mogelijkheden van ‘single-cell proteins’ uit gist of bacteriën; daar wil ik graag mee experimenteren en beter inzicht in krijgen.”

Kan petfood leren van landbouwhuisdieren en omgekeerd?

“Jazeker. Ik leer veel van onderzoek naar de verteringsfysiologie bij varkens. Grondstofleveranciers gebruiken ook vaak kennis van meerdere diersoorten om de effectiviteit van producten te testen. Andersom zie je dat alternatieve eiwitbronnen zoals insecteneiwit eerst in de petfood worden toegepast en later ook bij de landbouwhuisdieren. De petfoodindustrie is heel innovatief en er is meer ruimte om een hogere prijs voor een nieuwe grondstof te betalen. Als het eenmaal draait kan het bedrijf investeren, opschalen en kosten reduceren, waardoor toepassingen in de veehouderij in zicht komen.”

‘Er hangt meer mystiek omheen, wat het voor onderzoekers een spannender dier maakt’

Wat zou u nog graag willen onderzoeken?

“Ik zou graag willen begrijpen waarom zoveel katten en honden overgewicht ontwikkelen. Uit Amerikaans onderzoek blijkt dat 60 procent te zwaar is. Ze zijn daardoor minder fit, minder levenslustig en hebben een verhoogde kans op de ontwikkeling van ziektes. Het is een complex probleem, want het gaat niet alleen om voedingsfactoren en de regulatie van eetlust. Het gaat ook om omgevings- en psychologische factoren aan de kant van de eigenaar. Hoe doorbreken we het beeld dat een dikke kat of hond niet gezellig is, maar ongezond en juist extra zorg nodig heeft? En hoe faciliteren we die extra zorg? Dat zijn interessante vragen.”

Expert op het gebied van voeding en huisdieren

Guido Bosch (45) is universitair hoofddocent en onderzoeker bij de leerstoelgroep Diervoeding van Wageningen UR. Bosch heeft de opleiding Zoötechniek gevolgd aan de universiteit in Wageningen, met specialisaties in diergedrag en diervoeding. In 2009 is hij gepromoveerd op de relatie tussen voeding en gedrag bij honden. Zijn huidige toegepaste onderzoek richt zich op de evaluatie van voeders en grondstoffen voor huisdieren, dierentuindieren en productiedieren. Zijn meer fundamentele onderzoek richt zich op aspecten van de biologie van honden en katten.

Guido Bosch

Functie: hoofdocent en onderzoeker Sinds: 2005 Specialiteit: relatie voeding en gedrag huisdieren

Deel dit artikel

René Stevens