Een kleinere voerfabriek met de productie van petfoodingrediënten als specialiteit.

Voor de totstandkoming van dit artikel werd gesproken met een aantal willekeurige kleine en middelgrote mengvoederbedrijven tot 100.000 tpj. Verder werd er literatuuronderzoek gedaan. Daarbij kwamen we tot het inzicht dat de bedrijfsvoering, activiteiten en regionale omstandigheden sterk van elkaar verschillen. Er zijn echter ook een aantal overeenkomsten, die in het algemeen debet zijn aan het welslagen van de business.

Positie richting grote producenten

Tegenover de grote, meer gestandaardiseerde voerproducenten maken de kleinere leveranciers op velerlei gebied gebruik van hun grote mate van flexibiliteit. Grote bedrijven realiseren lagere kostprijzen op standaardvoeders en bulkproducten. Daarnaast zijn de fysieke, persoonlijke benadering naar de klant en kennis van de lokale situatie van de kleinere veehouder niet altijd eenvoudig te realiseren. Dit zijn echter wel aspecten die veehouders vaak belangrijk vinden. Kleine fabrikanten concurreren door klantgericht te opereren: ze zijn heel goed in staat om maatwerk, gespecialiseerde voeders en gerichte, intensieve dienstverlening te leveren.

Ze kunnen ook concurrerend in prijs zijn door lage transportkosten voor gereedproduct; het merendeel van de klanten bevindt zich op kleine afstand van de fabriek. De eenvoudige bedrijfsstructuur maakt een lage kostprijs mogelijk. Deze kleine voerproducenten gaan vaak directe prijsconcurrentie met volumeaanbiedingen van marktleiders uit de weg, en richten zich juist op hun eigen sterke punten, zeker als het gaat om het leveren van producten uit de niche.

Daar staat tegenover dat grote fabrikanten inspelen op hun schaalvoordelen, zoals lagere grondstofprijzen, ‘lange halen’ in de fabriek en verregaande automatisering. Zo is er een duidelijke arbeidsverdeling: een grote fabriek voor de reguliere producten en een kleinere fabriek voor levering van ‘specials’ aan de lokale markt. Deze strategische positionering verklaart waarom kleine producenten economisch gezien vaak naast grote spelers floreren en kunnen blijven bestaan.

Productie- en marktflexibiliteit

Kleine mengvoederfabrieken kunnen flexibel zijn in hun productie. Ze kunnen snel omschakelen tussen verschillende producttypen, kleine series produceren en gemakkelijk bijzondere voersamenstellingen maken. Waar grote fabrieken op grotere bestellingen van een receptuur mikken, kan een kleinere aanbieder samengestelde voeders op maat (maatmengsels) produceren voor uiteenlopende diersoorten. Ook de technische kant past zich gemakkelijk aan: door flexibele, overzichtelijke weeg-, meng- en doseertechnieken kunnen kleine fabrieken à la minute bepalen welke grondstoffen en hoeveelheden ze willen mengen. Een flexibele productie vraagt wel om een geschikt processysteem, een goed managementen kwaliteitssysteem, maar biedt een groot concurrentievoordeel in een marktvraag met steeds meer niche- en seizoenproducten.

Bovendien kunnen ze sneller inspelen op plotselinge marktveranderingen (een gewasuitval, ziektedruk of beschikbaarheid en prijsschommelingen in grondstoffen) dan een grotere, soms ‘starre’ fabriek. Overigens kan in de grote fabriek een goed automatiseringssysteem veel van deze

‘starheid’ wegnemen.

Imago

De relatief kleine bedrijven die we benaderden gaven een verschillend antwoord op de vraag waarom de klanten nu juist voor hen kiezen als het gaat om de levering van mengvoeders. Is het voor de één, die uitsluitend voer levert voor melkvee, het feit dat ze hiervan alles weten en dus door de klant verondersteld wordt dat ze een specialist zijn, voor de ander geldt dat de klant vooral belangrijk vindt dat de fabriek dichtbij staat. Voor alle veehouders is de persoonlijke benadering wel heel belangrijk.

Ontwerp van een fabriek voor de productie van melkvervangers.

Maatwerk

Door het vaak eenvoudige, flexibel in te stellen productieproces is het mogelijk om maatvoer te leveren. De adviseur/verkoper gaat bij de klant op bezoek en kan afhankelijk van het aanwezige ruwvoer bij de stal een receptuur aanbieden, die specifiek is voor het bedrijf. Door de korte lijnen in het bedrijf is men in staat snel te handelen.

Transport

Een bedrijf gaf aan dat de verst verwijderde klant op 30 kilometer afstand is gelegen. Het transport naar de afnemers is volgens het management dus een relatieve lage kostenpost, waardoor het bedrijf kan concurreren met de collega’s die het voer op grote afstand leveren.

Tabel 1. Belangrijkste succesfactoren kleine mengvoederfabriek (tot 100.000 tpj).

Ook hier doet de bulkkieper zijn intrede; het vervoer van grondstoffen en gereed product in dezelfde truck maken het plannen van retourvrachten mogelijk.

Knowhow en expertise

De mogelijkheden om up-to-date te blijven zijn legio: Kennisoverdracht vanuit de grondstoffenleverancier, uitwisseling van ervaring en knowhow binnen clusters van kleine fabrieken onderling, door het bijwonen van symposia enzovoorts. Daarnaast bleek heel duidelijk dat de contacten met de grote leveranciers in het algemeen goed zijn.

Deel dit artikel

Harm Klein