Vanwege vangstquota wordt het voor de visserij steeds belangrijker om restproducten tot waarde te brengen. Dat zegt Alexandra Leeper van de Iceland Ocean Cluster, een IJslands innovatie- en netwerkbureau. “Restproducten uit de visverwerking zoals bloed, huid en graten kunnen verwerkt worden tot nuttige producten voor farmacologische toepassingen”, vertelt Leeper in een webinar dat door nieuws- en analyseplatform AgNavigator werd georganiseerd. Het is nog wel lastig om de verwerking op te schalen en rendabel te maken.

Technisch directeur Brett Glencross van handelsorganisatie IFFO ziet ook mogelijkheden in het verwaarden van de mest en andere afvalproducten. In Noorwegen lopen proeven met een soort luiers om de vissenkooien heen om de mest op te vangen. Dit zorgt ook voor minder vervuiling (eutrofiëring) van het zeewater. Omzetting van de resten van de visverwerking tot visolie en vismeel maakt de sector meer circulair, waardoor er minder wildvang nodig is voor de voeding van geteelde vis.

Brandstofprijzen

Als grote uitdagingen voor de aquacultuursector noemen de deelnemers aan de paneldiscussie de stijgende brandstofprijzen en het gebrek aan arbeidskrachten. Ryan Daily kweekt oesters in Alaska. “Dat is tamelijk ‘low-tech’, we halen de oesters vaak uit het water, verwijderen aangroeisels en zetten de oesters weer terug. Daarvoor zijn mensen nodig die we steeds naar de teeltgronden varen. Vanwege de dieselprijzen proberen we nu meer te varen op zonne-energie.”

Kelvin Ng van Green Bridge Partners, een advies- en investeringsmaatschappij in Singapore, vertelt dat de brandstofkosten in

Zuidoost-Azië al langer een probleem vormen. Vooral de garnalenteelt heeft hier last van, omdat de pompen voor de zuurstoftoediening en de transportmiddelen op diesel draaien. “Van oudsher is voederconversie het kenmerk waarop gestuurd wordt, maar het energieverbruik is minstens zo belangrijk en daar zouden we meer aandacht aan moeten besteden”, vindt hij. Tilapia heeft bijvoorbeeld een goede voederconversie, maar kost 8 kWh per kilo. Dat zou omlaag moeten naar 1,5 kWh per kilo om rendabel te blijven. De sector staat dus voor een forse uitdaging, benadrukt Ng.

Focus op energie-efficiëntie

Ook Ankit Alok Bagaria van de biotech-startup Loopworm in India pleit voor een focus op energie-efficiëntie. “Een holistische kijk op en optimalisatie van biologische efficiëntie (voederconversie) en energetische efficiëntie kan de teeltsystemen duurzamer en winstgevender maken. Garnalen groeien snel in het begin en door ze eerder te oogsten, is minder brandstof en arbeid nodig per kilo product”, geeft Bagaria als voorbeeld.

Nieuwe ontwikkelingen helpen de aquacultuursector om duurzamer om te gaan met klimaatverandering, vervuiling en voedselzekerheid.

‘Door garnalen eerder te oogsten, is minder brandstof en arbeid nodig’

Net als Bagaria pleit Glencross van IFFO voor integratie van alle duurzaamheidskenmerken in samenhang: Life Cycle Assessments geven inzicht in de verschillende aspecten en helpen waterbedeffecten te voorkomen. Bagaria merkt op dat broeikasemissie een bekend kenmerk is, maar dat het voor andere duurzaamheidskenmerken lastig is om de benodigde investeringen terug te verdienen.

“Zeker in India is de kostprijs het belangrijkste voor vistelers; zij willen goedkoop voer op basis van goedkope ingrediënten.” Toch ziet hij wel positieve ontwikkelingen, zo is er meer belangstelling voor insectenmeel ter vervanging van vismeel in het voer. China investeerde de afgelopen jaren veel in de toepassing van insectenmeel en -olie en dit stimuleert ook de rest van Azië. Ng verwacht verder dat El Niño in

2027 extra problemen gaat veroorzaken, bijvoorbeeld door meer algengroei in het warmere water.

Big data

Kunstmatige intelligentie kan wel helpen bij het optimaliseren van biosecurity, bij tijdige detectie van stressvolle omstandigheden en bij het monitoren van hygiëne, voeding en gezondheid. Ng ziet hier mogelijkheden. Terwille van de traceerbaarheid en certificering van duurzame vis kunnen big data, AI en blockchain een gamechanger zijn, denkt Glencross.

Suzy Black van het Nieuw-Zeelandse Bioeconomy Science Institute (BSI) doet onderzoek naar modulaire, mobiele viskweeksystemen. “We maken gebruik van zonne-energie om de kooien met vis te verplaatsen naar wateren met optimale pH- en temperatuuromstandigheden voor het dier. Op dit moment testen we de systemen met zalm en zeebrasem. Door de modulaire opzet is het systeem aan te passen aan de omstandigheden, maar de regelgeving is nog wel complex.” Kelvin Ng ziet uitdagingen in de toeleveringsketen van visvoeringrediënten: “Nieuwe grondstoffen worden niet overal snel toegelaten en de veiligheid voor mens en dier moet gewaarborgd zijn. Uiteindelijk moet de consument bereid zijn te betalen voor duurzamere vis.”

Aquacultuur is volgens experts duurzamer dan de productie van eiwit met landdieren. Ook heeft voedsel uit zee bijkomende gezondheidsvoordelen zoals omega-3-vetzuren.

Volgens Glencross is het goed mogelijk om de voederwaarde van nieuwe voeringrediënten vast te stellen volgens standaard voederwaarderingssystemen. Ook weten we steeds meer over de nutritionele behoeften van verschillende vissen en schaal- en schelpdieren.

Inzetten op weerbaarheid

Mede vanwege klimaatverandering moeten we inzetten op weerbaarheid van de sector, vindt Glencross: “De gekweekte dieren moeten via verbeterde genetica weerbaarder worden. Ook moeten we flexibeler zijn in de voersamenstelling vanwege fluctuaties in beschikbaarheid van grondstoffen”. Black van het BSI benadrukt dat meer kennis van de biologie een brug kan slaan tussen wetenschap en praktijk. “Met die kennis kunnen we ervoor zorgen dat de gezondheid en het welzijn van de dieren verbetert en dat de sector als geheel succesvoller wordt.”

De uitdagingen zijn nu niet meer technisch, maar vooral politiek, vindt Glencross. Zo worden landen als Noorwegen, IJsland en het Verenigd

Koninkrijk het bijvoorbeeld moeilijk eens over visgronden en visquota.

In oktober wordt hierover mogelijk overeenstemming bereikt.

Van Glencross mag de aquacultuursector wel wat beter communiceren over de positieve aspecten. “Aquacultuur is veel duurzamer dan de productie van eiwit met landdieren. En voedsel uit zee heeft bijkomende gezondheidsvoordelen, zoals omega-3-vetzuren.” Ook benadrukt hij dat de huidige schaal van visvangst (90 tot 100 miljoen ton per jaar) niet leidt tot overbevissing.

Deel dit artikel

Carolien Makkink