Het immuunsysteem van een vis zit anders in elkaar dan dat van landdieren, legt Zulhisyam Abdul Kari (2025) uit. Hij wijst erop dat de adaptieve immuunrespons trager en minder gespecialiseerd is vanwege de beperkte diversiteit aan immuunglobulinen (antistoffen). Vissen zijn dus meer dan zoogdieren afhankelijk van hun aangeboren immuunsysteem, dat snelle herkenning van en reactie op pathogenen mogelijk maakt. Omdat vissen koudbloedig zijn, moet hun immuunsysteem zich goed kunnen aanpassen aan omgevingsfactoren, zoals de watertemperatuur. Over het algemeen is een immuunsysteem minder actief bij lagere temperaturen.
Voeding beïnvloedt afweer
Om de weerstand van vissen tegen pathogene bedreigingen en omgevingsstress te verhogen, is zogeheten nutritionele immuunmodulatie in te zetten. Abdul Kari beschrijft in een overzichtsartikel de mogelijkheden om via functionele ingrediënten de gezondheid van gekweekte vissen te ondersteunen. Functionele voercomponenten - zoals vitaminen (A, C, D en E), mineralen (zink, selenium en ijzer) en aminozuren (arginine, glutamine en methionine) kunnen het immuunsysteem ondersteunen. Daarnaast speelt ook de kwaliteit van de vetten en eiwitten in het voer een cruciale rol.
Abdul Kari wijst op het belang van goed verteerbare eiwitbronnen, met een goede balans aan beschikbare aminozuren, ter verbetering van de functie van lymfocyten en macrofagen. Functionele omega-3- en omega-6-vetzuren, met name EPA en DHA, gaan chronische ontstekingen en oxidatieve stress tegen. De ratio tussen omega-3- en -6-vetzuren in het voer bepaalt de balans tussen pro- en anti-inflammatoire effecten.
Nutritionele immuunmodulatie kan de weerstand van gekweekte vissen versterken. Functionele ingrediënten, zoals vitaminen, mineralen, aminozuren en omega-3/-6-vetzuren, dragen bij aan een beter immuunsysteem en minder stress.
Voeradditieven
Naast deze micro- en macronutriënten kunnen ook voeradditieven (pro- en prebiotica, etherische oliën, flavonoïden en saponinen) en nieuwe visvoeringrediënten (zeewierextracten, algenpreparaten en insectenmeel) bijdragen aan de ondersteuning van het immuunsysteem, legt Abdul Kari uit. Hij wijst er wel op dat er gebrek is aan kennis over en begrip van de verschillen tussen vissoorten op het gebied van specifieke nutriëntenbehoeften, met name in relatie tot de immuunfunctie. Zo zijn er grote verschillen tussen zoet- en zoutwatervissen en tussen carnivore, omnivore en herbivore soorten.
Visvoer zonder vismeel of visolie
Abdul Kari geeft aan dat ook de aquacultuursector te maken heeft met toenemende duurzaamheidseisen. Dat betekent dat vismeel en visolie in het voer steeds meer vervangen moeten worden door alternatieve ingrediënten, die een lagere milieuimpact hebben en de gezondheid van de vissen ondersteunen.
Het grootste deel van de vismeel en visolie in de wereld wordt gebruikt voor de voeding van carnivore kweekvis (Majluf et al., 2024). De aquacultuursector maakt vooral gebruik van vismeel uit zalm en kreeftachtigen en visolie uit zalm. Het terugdringen van het gebruik van vismeel en visolie als voer-ingrediënt maakt de aquacultuursector weerbaarder tegen klimaatverandering, schrijven Majluf et al. Bovendien moedigt dit de omslag naar alternatieve ingrediënten aan, wat positieve effecten heeft op de wereldwijde visstand.
Ewan McLean et al. (2025) laten zien dat het mogelijk is om vismeel en visolie in het voer van Atlantische zalm volledig te vervangen door alternatieve dierlijke (pluimveemeel) of plantaardige (sojaeiwitconcentraat) eiwitten, aangevuld met raapzaadolie en algenolie. De vissen groeiden bijna net zo goed en de textuur, geur en smaak van het visvlees veranderden niet.







