Schothorst Feed Research organiseerde een bijeenkomst rondom actuele thema’s in diervoeding. Voor SFR was dit het eerste business event. Gezien de hoge opkomst in het Arnhemse Openluchtmuseum zal het niet de laatste keer geweest zijn. “Diervoeding staat centraal in veel uitdagingen waar we voor staan”, zegt Jan Kamphof, sinds begin september de nieuwe directeur van SFR.

Optimale voersamenstelling

Carsten Gieseler is oprichter en directeur van fodjan, een platform dat voeradviseurs, veehouders en technologie samenbrengt. “Wij maken datanetwerken van rantsoensamenstellingen en productieresultaten om data-gedreven voer- en bedrijfsmanagement mogelijk te maken”, legt hij uit. De landbouwsector heeft te maken met uitdagingen op het gebied van dierwelzijn, milieu en klimaat en economie. “Daarbij zullen vaak afwegingen gemaakt moeten worden”, aldus Gieseler. “Economische duurzaamheid blijft natuurlijk belangrijk om de sector overeind te houden.

Vrije uitloop is goed voor het welzijn van varkens, maar kan de ziektedruk verhogen. Welzijnsmaatregelen, zoals trager groeiende vleeskuikens verlagen de productie-efficiëntie.” Wat goed is voor het dierwelzijn is dus niet altijd goed voor het klimaat. Dat betekent volgens Gieseler dat voerformulering niet meer alleen moet uitgaan van de laagste kosten, maar dat optimalisatie van voersamenstellingen op basis van meerdere criteria nodig is: kosten, carbon footprint, landgebruik, herkomst van grondstoffen en dierwelzijnsaspecten.

‘Het verzamelen en interpreteren van big data wordt de komende jaren steeds belangrijker.’

Acceptatie moderne technologie

Gieseler ziet digitale tools en genetische technologie als belangrijke hulpmiddelen om aan deze uitdagingen het hoofd te bieden. “Acceptatie van moderne technologieën – zoals kunstmatige intelligentie en genetische modificatie – door de samenleving is vaak nog wel een belemmering”, constateert hij. De Data Governance Act kan deze zorgen in de Europese Unie hopelijk wegnemen. “Het verzamelen en interpreteren van big data wordt steeds belangrijker. Een veehouder kan dat niet alleen”, zegt Gieseler. “Er zijn goed opgeleide voervoorlichters nodig die overweg kunnen met digitale hulpmiddelen. Het gaat niet meer uitsluitend om voer verkopen, maar om dienstverlening waarmee de veehouder wordt ondersteund.”

Diervoeding staat centraal in veel actuele uitdagingen.

Mens blijft essentieel

Kunstmatige intelligentie kan het niet alleen. “Informatietechnologie maakt snel inzicht in data mogelijk, maar de mens blijft essentieel om de verzamelde data te interpreteren en effectieve maatregelen op basis van die data te formuleren.” Algoritmes kunnen wel de respons van dieren op voersamenstellingen voorspellen, maar dit is altijd op basis van bestaande data uit het verleden. “Voor inzicht in de invloed en werkingsmechanismen van nieuwe grondstoffen of additieven zal de expertise van SFR-onderzoekers dus nodig blijven”, besluit Gieseler.

Fossiele en biogene koolstof

Veel consumenten zijn tegenwoordig goed geïnformeerd over de impact van hun voedingspatroon op dierwelzijn, milieu en klimaat, maar er zijn ook wijdverbreide misverstanden”, ziet Marco de Mik van SFR. Volgens het aanwezige publiek zijn belangrijkste voedingscriteria voor de consument: prijs, kwaliteit en gezondheid. Met betrekking tot de carbon footprint (koolstofvoetafdruk) maken de meeste mensen geen onderscheid tussen fossiele koolstof en biogene koolstof. “Dat onderscheid is wel essentieel. Fossiele koolstof is pure uitstoot, biogene koolstof is onderdeel van een cyclus. Methaan is weliswaar een sterk broeikasgas, maar het wordt na uitstoot – vanuit de pens van de koe – omgezet naar CO2 en weer vastgelegd in plant”, legt De Mik uit.

Misconcepties

Landgebruik en de competitie tussen feed, food en fuel zijn veelbesproken thema’s. “In feite is de competitie tussen feed en food om landbouwareaal best klein”, aldus De Mik. Eén voorbeeld van een misconceptie. Een ander voorbeeld is palmolie, dat vaak in de beklaagdenbank staat als het gaat om landgebruik en ontbossing. Wereldwijd is palmolie de meest gebruikte plantaardige olie. “Qua landgebruik zijn oliepalmen zeer efficiënt, met een productie van 3,8 ton olie per hectare.” Ter vergelijking: raapzaad levert 0,8 ton olie per hectare, zonnebloemzaad 0,7 ton olie per hectare en soja 0,5 ton olie per hectare.

Voerefficiëntie

Het begrip voerefficiëntie maakt de laatste jaren een ontwikkeling door, legt De Mik uit. In het verleden ging het om kg voer per kg dierlijk eindproduct (vlees, melk, eieren). Tegenwoordig is er een verschuiving naar efficiëntie op basis van energie of eiwit. “Uiteindelijk is een nog betere maat de hoeveelheid humaan eetbaar product, energie of eiwit in het voer, afgezet tegen de hoeveelheid voedsel van dierlijke oorsprong die daarmee voor de mens wordt geproduceerd. Dat levert een eerlijkere kijk op de efficiëntie van dierlijke productie”, stelt De Mik.

‘Er zijn goed opgeleide voervoorlichters nodig die overweg kunnen met digitale hulpmiddelen’

Ook hierbij blijft het een uitdaging om verschillende criteria te combineren. “In de varkenshouderij hebben beren de beste voerefficiëntie, maar borgen leveren een betere vleeskwaliteit. Als we beren iets minder lysine geven, dan groeien ze wat minder snel, maar de carbon footprint per kilogram karkasgewicht is dan ook lager.”

Deel dit artikel

Carolien Makkink