Om klimaatverandering tegen te gaan, is het belangrijk om de carbon foodprint (CFP) van diervoeders te verlagen. Daarvoor moeten nutritionisten de beschikking hebben over betrouwbare CFP-data van grondstoffen. Dan kunnen ze in de voerformulering kiezen voor alternatieve grondstoffen met een lagere CFP, dezelfde grondstof uit een andere herkomstregio of procestechnologie met een lagere impact.

De GFLI-database bevat bijna tweeduizend datasets. De gegevens zijn aangeleverd door onderzoeksinstituten, universiteiten, brancheorganisaties en de industrie. Meer dan de helft van de data is afkomstig uit Europa. Nutritionisten kunnen de CFP van grondstoffen inrekenen in hun formuleringsoftware.

Zelf gegevens aanleveren

Brancheorganisatie Nevedi heeft al meerdere datasets aan het Global Feed LCA Institute (GFLI) beschikbaar gesteld. Hierdoor zijn er nu ook CFP-gegevens beschikbaar van veel grondstoffen die ook voor Nederland relevant zijn.

GFLI verzamelt al jaren wereldwijd gegevens over de CFP van grondstoffen. Ook biedt GFLI rekenmethodes waarmee de diervoederindustrie de impact van grondstoffen op het eindvoer kan berekenen. Inmiddels kunnen verwerkers van grondstoffen ook zelf gegevens (‘branded data’) aanleveren die dan door GFLI worden beoordeeld en na goedkeuring worden opgenomen in de GFLI-database. Die goedkeuring is essentieel, benadrukken Laura Nobel en Arjen Voortman van GFLI in een webinar op 23 september. We moeten zeker weten dat de aangeleverde data conform onze rekenmethodes zijn bepaald, want we willen geen appels met peren vergelijken.

Strenge toelatingsprocedure

‘Branded data’ zijn primaire CFP-data voor een specifiek voeringrediënt, verkregen volgens transparante richtlijnen. Deze data worden door GFLI onderworpen aan een strenge toelatingsprocedure, legt Nobel uit. De criteria voor acceptatie omvatten de precisie en verificatie van de data, de periode waarin de data verzameld zijn (data mogen niet te oud zijn), de technologie van de brondata en de geografische herkomst.

Sinds de zomer van 2024 kunnen ‘branded data’ worden aangeleverd aan GFLI en inmiddels zijn er bijna vijftig datasets beoordeeld, goedgekeurd en opgenomen in de GFLI-database. Op de website van GFLI (globalfeedlca.org) staat uitgelegd hoe bedrijven eigen data kunnen aanmelden en wat de vereisten zijn.

‘Branded data’ geven een bedrijf inzicht in de eigen emissies die gebruikt kunnen worden in de bedrijfsduurzaamheidsrapportage. Ze maken duidelijk welke invloed de ingekochte grondstoffen en productieprocessen hebben op de CFP van de eindvoeders. Zo kan de voortgang van verduurzamingsmaatregelen worden gevolgd en de reductie van de ecologische impact over de jaren heen worden gemonitord.

Retail is drijvende kracht

Voor reductie van de koolstofvoetafdruk van voedsel is de retail een drijvende kracht, zegt Coen Smits van Nutreco. Omdat diervoeding deel uitmaakt van de humane voedselketen, wordt de diervoederindustrie gestimuleerd om de ecologische impact van diervoeders te verlagen. Om nutritionisten hierbij behulpzaam te zijn, heeft Nutreco MyFeedPrint ontwikkeld. Maar ook andere spelers in de markt (Nuvio Planet en dsm firmenich) bieden rekentools en ondersteuning voor de diervoederindustrie.

Binnen Trouw Nutrition is het - vooral voor petfood - al gebruikelijk om leveranciers te vergelijken op basis van de CFP van hun producten. De Selko IntelliBond-spoorelementen van Trouw Nutrition (koper, zink en mangaan) zijn opgenomen in de GFLI-database. Kevin Perryman van Nutreco is hier trots op.

De kosten voor het opnemen van ‘branded data’ in de GFLI-database hangen af van het aantal aan te melden ingrediënten en of de aanmelder lid is van GFLI. “Voor de registratie van de IntelliBondproducten hebben we in totaal 25.000 tot 30.000 euro uitgegeven. Maar daarmee zijn we wel het eerste bedrijf met ‘branded spoorelementendata’ in de GFLI-database”, vertelt Perryman.

Verschuivingen ingrediëntengebruik in aquacultuur

Ook in de aquacultuur speelt het onderwerp CO2 -footprint. Brett Glencross van IFFO: “Mariene ingrediënten, zoals vismeel, visolie, krill, chitosan, algenolie en diverse hydrolysaten, zijn een aparte categorie in de humane voeding en diervoeding”, legt hij uit. Wereldwijd werd er in 2024 zo’n 5,5 miljoen ton vismeel geproduceerd en bijna 1,3 miljoen ton visolie. Een deel wordt geproduceerd uit speciaal hiervoor gevangen vis, de rest komt uit bijproducten van wildvangst of kweekvis.

Glencross ziet verschuivingen in het ingrediëntengebruik in de visvoeding. “Tussen 1990 en 2025 is het aandeel vismeel, visolie en mariene bijproducten in visvoeders afgenomen van 75 naar ongeveer 20 procent.” Deze mariene grondstoffen zijn vooral vervangen door plantaardige eiwitten en vetten. Vistelers zijn zich steeds meer bewust van de ecologische impact van hun activiteiten. De productie van een kilo vis gaat gepaard met 2 tot 3,5 kilo CO2-equivalenten en vergt 1.500 tot 2.000 liter zoet water. Ook in de aquacultuursector is er dus veel behoefte aan objectieve en betrouwbare data, verkregen via levenscyclusanalyse (LCA) waarmee de sector kan verduurzamen. Gelukkig biedt GFLI die data.

Glencross laat zien hoe de visvoederproducent gebruik kan maken van die data. “Standaardvoer voor Noord-Atlantische zalm heeft een CFP van bijna 2.000 kilo CO2 -equivalenten per ton. Door een andere grondstofkeuze kunnen we de CFP verlagen naar 1.340 kilo CO2 -equivalenten per ton. Dat verhoogt de voerkosten met 1,2 procent, maar het reduceert de CFP met 33 procent.” Om dit type calculaties betrouwbaar te kunnen maken, heeft de nutritionist behoefte aan gevalideerde primaire data van zijn eigen grondstoffenleverancier. Hoe specifieker de data, des te gerichter de sector aan de slag kan met verdere verduurzaming.

Variatie grondstoffen

In de vorige De Molenaar was te lezen dat diervoeding een groot deel van de ecologische voetafdruk van dierlijke producten bepaalt, variërend van 40 tot meer dan 70 procent. Variatie in grondstoffen, zoals in Europa geteelde soja en slimme voerformulering, biedt concrete kansen de voetafdruk te verlagen. Bedrijven en veredelaars gebruiken deze data voor duurzaamheidsrapportages en het formuleren van verbeterdoelen.

Deel dit artikel

Carolien Makkink