‘Towards a regenerative transition’ was het thema van de internationale RTRS-Conferentie in Gent.
Het hete hangijzer binnen sojaproductie is momenteel de EU-ontbossingswet (EUDR). Niet zo gek dus dat dit onderwerp druk werd besproken tijdens de conferentie van de Round Table on Responsible Soy Association (RTRS). RTRS-voorzitter Lieven Callewaert hechtte er in zijn openingstoespraak waarde aan de EUDR in perspectief te plaatsen. “In deze nieuwe wetgeving gaat het om zes grondstoffen: soja, palmolie, hout, rubber, koffie en cacao. Welnu, in de wereld wordt in totaal 5 miljoen ton cacao geproduceerd.
Daarvoor is 10.000 hectare land nodig, de oppervlakte van een niet al te groot Braziliaans sojaproductiebedrijf. De wereldwijde sojaproductie bedraagt jaarlijks 400 miljoen ton en daarvoor is 125 miljoen hectare land nodig. De impact van de sojaproductie is dus immens”, aldus de RTRS-voorzitter.
Callewaert meent echter dat de ontbossingswet de aandacht teveel eenzijdig vestigt op de ontbossing. “En dan nog de negatieve kant van de medaille. Duurzaamheid omvat veel meer dan ontbossing tegengaan”, benadrukt Callewaert, die in het RTRS-bestuur onder meer bedrijven als Unilever, FrieslandCampina, Vion en Vandemoortele vertegenwoordigt.
RTRS-voorzitter Lieven Callewaert: “Misschien wordt op een dag RTRS de Round Table on Regenerative Soy.”
Meer dan ontbossing
Katrien D’hooghe, managing director van BFA en spreker op de RTRS-conferentie, sluit zich daarbij aan. “Het juridische EUDR-kader wil de mondiale ontbossingsvoetafdruk van de EU verlagen door haar consumptie van producten die met ontbossing in verband worden gebracht, tot een minimum te beperken. Zo wil de EU bijdragen aan een inkrimping van de wereldwijde ontbossing”, zegt ze. “De ontbossingsvrije status moeten bedrijven aantonen via een uitgebreide risicoanalyse.
De soja die daarna op de Europese markt terechtkomt, hoort fysiek ontbossingsvrij en traceerbaar te zijn tot op het veld. Deze twee laatste eisen zorgen ervoor dat duurzame sojacertificaten onvoldoende zijn. Duurzame sojacertificaten omvatten echter veel meer duurzaamheidscriteria dan enkel ontbossing. Het gaat dan om een honderdtal indicatoren, zoals verantwoorde werkomstandigheden, milieuverantwoordelijkheid, goede landbouwpraktijken en conversievrij, wat inhoudt dat geen natuur wordt omgevormd tot landbouwgebied”, aldus D’hooghe.
‘Duurzame sojacertificaten omvatten veel meer duurzaamheidscriteria dan enkel ontbossing’
Katrien D’hooghe van BFA: “De EUDR zal leiden tot een verhoging van de voederprijzen.”
Hogere voerprijzen
Vooralsnog blijft de markt volgens D’hooghe om duurzame sojacertificaten vragen. Bovendien bezorgen ze de sojaboer een extra financiële stimulans voor het duurzaam telen van de soja. “In tegenstelling tot de EUDR, waarbij de voornaamste kosten gerelateerd zijn aan de administratieve verplichtingen en het aanpassen van logistieke ketens.” Indien de EUDR een wettelijke basisvereiste wordt met daarbovenop nog de aankoop van duurzame sojacertificaten, zal dit onvermijdelijk leiden tot een verhoging van de voederprijzen. Opnieuw een meerkost die moeilijk uit de markt kan worden gehaald.”
Regeneratieve landbouw
Voor Callewaert is onze gezondheid het allerbelangrijkste en die hangt in grote mate af van wat we eten. “Soja is de belangrijkste eiwitbron voor ons voedsel”, zegt hij. “De sojaketen heeft dus een belangrijke verantwoordelijkheid en tegelijk een belangrijk potentieel om bij te dragen aan een positieve verandering. Soja ziet men als een deel van het milieuprobleem, maar soja kan een deel van de oplossing zijn.”
Hij wijst erop dat de landbouw in belangrijke mate (14 tot 24 procent) bijdraagt aan de uitstoot van broeikasgassen. De uitstoot kan omlaag door de transitie van monoculturen naar regeneratieve landbouw. “Volgens sommige studies zou men in 20 jaar tijd de atmosferische koolstof kunnen terugdringen tot het pre-industriële niveau als regeneratieve landbouw wordt toegepast op alle landbouwgrond.”
Regeneratieve landbouw richt zich op verbetering van de bodemkwaliteit. Natuurlijke hulpbronnen binnen de landbouw worden versterkt in plaats van uitgeput. Praktijken die bijdragen aan regeneratieve landbouw zijn bijvoorbeeld gebruik van compost, dierlijke mest, bodembedekkers en gewasrotatie. Ook vindt er minimale bodembewerking plaats. Hierdoor gaat de bodemkwaliteit omhoog.
John Elkington riep de sojasector op om van regeneratieve bodemgezondheid een absolute prioriteit te maken.
“Als wij dat bij de 125 miljoen hectare soja kunnen realiseren, is de impact immens. Deze mogelijkheid moet de sojaketen aangrijpen. Regeneratieve praktijken, zoals wisselteelt en andere vormen van bodembescherming, maken al deel uit van de standaard en RTRS neemt nu al de leiding in dit proces. Vandaar ook de titel van deze conferentie: ‘Towards a regenerative transition’. Laat ons samen onze verantwoordelijkheid nemen en misschien wordt op een dag RTRS de Round Table on Regenerative Soy”, besloot Callewaert.
Cruciaal voor klimaat
De grootste aandacht op de conferentie was er voor de toespraak van gastspreker John Elkington, een wereldwijd leidinggevend denker over duurzaamheid. Elkington riep de sojasector op tot actie om van de regeneratieve bodemgezondheid de komende tien jaar een absolute prioriteit te maken. Hij benadrukte de behoefte aan geduld en optimisme, wetend dat regeneratieve transitie tijd nodig heeft. “Tegelijkertijd is de regeneratieve transitie cruciaal voor de aanpak van de klimaatcisis en duurzame sojaproductie.”
Zijn routekaart voor die verandering stelt ambitieuze doelstellingen, behelst het oprichten van wetenschappelijke stichtingen en de betrokkenheid van iedereen in de sojaketen.
Wereldwijd wordt er op 125 miljoen hectare soja geteeld. Als de productie daarvan regeneratief gaat plaatsvinden, is de impact enorm.
“In 2035 zal wellicht 50 tot 70 procent van uw sector regeneratief zijn”, zegt Elkington. Die uitspraak maakte indruk op de toehoorders. “Dat is zeer betekenisvol. Door te tonen wat mogelijk is, kunnen jullie de weg wijzen.” Volgens Elkington moeten we duurzaamheid zien als een mogelijkheid voor groei en niet enkel als een antwoord op een uitdaging. Hij benadrukte dat 96 procent van de bedrijven wereldwijd de omgang met duurzaamheid veranderd hebben van een niche tot gangbaar.
‘In 2035 zal wellicht 50 tot 70 procent van uw sector regeneratief zijn’
Impact RTRS groeit
Luiza Bruscato, global executive director van RTRS deelde ook haar ideeën over de toekomst van duurzame soja. Zij stelde allereerst dat ze blij is met de collectieve prestaties van de sojasector (zie kader), die aantonen dat samenwerking de vooruitgang stuwt op de weg van duurzaamheid. Tegelijk betreurde ze dat de klimaattoppen (COP’s) er niet in slagen te doen wat nodig is in de klimaatcrisis. Ze noemde de klimaatverandering de grootste bedreiging voor de mensheid en stelde dat honger daarmee verbonden is. “Dat merken we nu al in Brazilië.”
Bruscato wijst erop dat de impact van RTRS blijft groeien. “Op 31 oktober 2024 zijn er 402 gecertificeerde sites in 16 landen en wordt er meer dan 6 miljoen ton gecertificeerde materie verhandeld. Dit bewijst dat duurzame soja niet alleen maar een prioriteit is, maar een wereldwijde beweging.”
Ze benadrukte ook de proactieve benadering van RTRS om zich aan te passen aan nieuwe wetgeving zoals de EUDR. Ze verwees ter zake naar de herziening van de Chain of Costody (CoC)
Standard.
Werk aan de winkel
Natuurlijk keek ze ook naar de toekomst van RTRS. “Ik zie een immens onontgonnen potentieel voor RTRS en ik wil me volledig inzetten om een sterk duurzaam verhaal op te bouwen.
Haar visie omvat: het uitbouwen van een sterker samenwerkend netwerk, de versterking van de positie van RTRS als de belangrijkste standaard voor verantwoorde soja en een groeiend engagement, versneld leren en integratie van wetenschap. Daartoe wordt een strategisch plan ontwikkeld.
“De toekomst is in onze handen en door samenwerking kunnen we de veranderingen scheppen die de wereld nodig heeft. Dit is slechts het begin van een nieuw RTRS-hoofdstuk.”
RTRS vandaag
De Round Table on Responsible Soy Association (RTRS) werd opgericht in Zürich in 2006 met de bedoeling de wereldwijde referentie te zijn voor de verantwoordelijke productie van soja. Doel was de hoogste duurzaamheidsstandaarden te bereiken door te focussen op de bescherming van wouden, biodiversiteit, bodemgezondheid en menselijke gezondheid. Voor een voorspoedige toekomst voor zowel de sojaketen als de maatschappij. Zowel sojaproducenten als de handel en afnemers, verwerkers, grootdistributie, certificeringsorganisaties, milieu-, welzijns- en andere ngo’s zijn lid.
België en Nederland waren bij de pioniers. BFA bijvoorbeeld koopt sinds 2009 duurzame sojacertificaten aan. Dit jaar kocht BFA maar liefst 500.000 sojacertificaten. “Tegen 2027 voldoet 85 procent van alle soja die door Belgische diervoederfabrikanten wordt gebruikt aan de FEFAC Soy Guidelines and Deforestation Free Criteria. Tegen 2030 voldoet 100 procent hieraan”, aldus BFA managing director Katrien D’hooghe.
Het aantal leden van RTRS groeide tot 216 leden uit 32 landen. Bijna 7,5 miljoen ton verantwoordelijke soja is gecertificeerd in 2023. Dit had een impact op 2,2 miljoen hectare, met meer dan 77.000 producenten.
Zes landen (Brazilië, Argentinië, India, Paraguay, Uruguay en Oeganda) hebben gecertificeerde soja. In 2023 werd ook 4,7 miljoen ton mais gecertificeerd. Mais speelt een belangrijke rol als wisselteelt voor soja.












