FEFAC uitte al in mei dit jaar haar zorgen over de implementatie, in een brief aan de Europese Landbouwraad. De federatie vreest voor een verstoring van bestaande handelsrelaties en -patronen voor soja- en palmproducten, vanwege de voortdurende onduidelijkheid.
Risico-classificaties nog onduidelijk
Directeur-secretaris Caroline Emmen van Het Comité van Graanhandelaren deelt deze zorg. “De EU deelt de productielanden in naar risico op ontbossing: laag, middel en hoog”, legt zij uit. “Wanneer een land in de categorie ‘hoog’ valt moeten bedrijven extra checks doen en vinden er meer controles plaats. Op dit moment is deze indeling nog niet beschikbaar, waardoor er nu heel weinig handel plaatsvindt. Onze leden durven niet zo goed, omdat ze geen boetes willen riskeren als straks blijkt dat ze toch niet aan de verordening hebben voldaan.”
Stagnerende handel
“De handel loopt vast”, beaamt Nevedi-directeur Henk Flipsen. “Normaal gesproken worden de eerste contracten vóór de zomer al afgesloten voor het volgende kalenderjaar, maar vanwege de onduidelijkheid vanuit Europa ligt dit nu nog nagenoeg stil.”
Bestaat dan de kans dat we hierdoor straks een grondstoffentekort voor diervoeders hebben? “Dat verwacht ik niet. Ik denk dat er in september of oktober in Europa wel een knoop wordt doorgehakt, waarbij ik niet uitsluit dat de implementatie wordt uitgesteld, zeker niet afgesteld”, benadrukt Flipsen. “Maar voor wat betreft de handel zijn we dus eigenlijk al te laat. Desondanks acht ik het door deze vertraging niet reëel dat we met een grondstoffenkort komen te zitten en dat we hier volgend jaar met lege silo’s zitten.”
‘Het IT-systeem moet het wel doen, anders kan er geen uitvoering aan de verordening worden gegeven’
Zorgvuldigheidsverklaring
De eisen van de zorgvuldigheidsverklaring zijn nog steeds niet helemaal duidelijk. Daar komt bij dat er twijfels zijn of het beoogde IT-controlesysteem in staat is om de grote hoeveelheid informatie te verwerken. “De vrees die er nu leeft is dat we niet voor 30 december aan alle gestelde eisen kunnen voldoen door alle onduidelijkheden en daarmee forse boetes riskeren”, zegt Emmen, die laat weten haar zorgen te hebben gedeeld met de NVWA en het ministerie van LVVN.
De mist rondom de implementatie van de EU Verordening ontbossingsvrije producten (EUDR) wil maar lastig optrekken.
Wachten op Brussel
“Wij moeten als sector echter niet wijzen naar de overheid, in Nederland lijkt het qua beleid wel op orde. LVVN zegt er klaar voor te zijn. Het is wachten op antwoorden vanuit Brussel, zodat we weten waaraan we moeten voldoen”, zegt Emmen. “Het is mogelijk dat de implementatie wordt uitgesteld, of dat er in het begin coulanter wordt omgegaan met de regels, maar ik verwacht zeker niet dat deze wet nog van tafel gaat. Daarom raad ik onze leden aan om door te blijven gaan met de voorbereidingen.”
Praktische toepasbaarheid ver te zoeken
Alle genoemde vraagstukken die nu nog steeds boven de markt hangen hebben ertoe geleid dat Nevedi net voor de zomer een taskforce heeft ingesteld, onder coördinatie van Matz Beuchel. “Daarin zoeken we naar het antwoord op de vraag waar we nu precies staan”, licht Flipsen toe. “Als Nederland hebben we wel een idee hoe we dit willen aanpakken en trekken we samen op met onder andere Het Comité en MVO, de ketenorganisatie voor oliën en vetten.
Maar we zijn afhankelijk van Europa, er is nog veel onduidelijk.” Eddy Esselink van MVO deelt de zorgen van Flipsen en Emmen. “We zullen zien wat de volgende stappen van de Europese Commissie zullen zijn. Op dit moment (medio juli – red) hebben wij vanuit Europa nog geen reactie gezien.”
‘Het grootste knelpunt is dat de verordening niet goed genoeg is uitgedacht’
Flipsen: “Het grootste knelpunt is dat de verordening niet goed genoeg is uitgedacht. De praktische toepasbaarheid is op dit moment nog ver te zoeken. Naar mijn mening onderschat de EU dat. Het liefst zou ik meer overgangstijd willen, waarin we met zijn allen kunnen ‘oefenen’ en kijken waartegen we in de praktijk aanlopen.”
Ministerie is er klaar voor
Waar er vanuit de verschillende sectoren nog de nodige zorgen leven, zijn de voorbereidingen voor het beleidsmatige deel van de uitvoering van de verordening bij het ministerie van LVVN ogenschijnlijk onder controle. “Er moet nog wel wat gebeuren, maar wij gaan de datum van 30 december halen”, zegt Jashindra Wawoe die nog tot eind augustus binnen het ministerie projectondersteuner Verordening Ontbossingsvrije Producten is. Enig cruciaal ‘breekpunt’ zou volgens Wawoe nog het IT-systeem kunnen zijn.
“Dat moet het wel doen, anders kan er geen uitvoering aan de verordening worden gegeven. De Europese Commissie is hiermee bezig en wij zitten hier als ministerie ook continu achteraan. We blijven constant het gesprek met de commissie opzoeken. Zoals het er nu voorstaat, ziet het er goed uit en is de verwachting dat het IT-systeem op tijd naar behoren werkt.”
Niet meteen boetes
Over de zorgvuldigheidsverklaring zegt Wawoe dat hiervoor de komende maanden nog een paar puntjes op de i moeten worden gezet. Overigens hoeven bedrijven volgens Wawoe niet te vrezen dat er in het begin meteen boetes volgen als er per ongeluk toch grondstoffen van niet-ontbossingsvrije grond komen. “Als de documenten in orde lijken en er glipt toch iets tussendoor dan zal dat niet meteen een boete opleveren. Als er sprake is van bewuste sabotage of structurele nalaatbaarheid dan is het natuurlijk een ander verhaal. Overigens geeft de NVWA binnenkort verdere aanwijzingen voor het stelsel van zorgvuldigheidseisen op haar website, zodat bedrijven kunnen bekijken wat er precies moet worden ingevuld.”
Lees het volledige artikel op demolenaar.nl
De verordening in het kort
De EU Verordening ontbossingsvrije producten (EUDR) verbiedt de invoer van grondstoffen (en afgeleide producten) als soja, palmolie, cacao, rubber, hout, vlees en koffie die gelinkt zijn aan ontbossing. Een van de vereisten uit de verordening is dan ook volledige traceerbaarheid van de grondstoffen naar de productiepercelen (op basis van geolocatie). Alle geïmporteerde producten moeten ontbossingsvrij (meetdatum 31 december 2020) en legaal zijn verkregen en zijn voorzien van een zorgvuldigheidsverklaring waarmee wordt aangetoond dat het risico op ontbossing verwaarloosbaar is.









