Transportmiddelen moeten niet alleen zorgvuldig worden gereinigd en ontsmet tussen de ladingen door, maar regelmatige inspectie en onderhoud zijn ook essentieel.
Hygiënerisico’s bij het transport werden besproken in een webinar, dat werd georganiseerd door GMP+ en ENFIT (zie kader). “Transport is een cruciale schakel in voedsel- en diervoederveiligheid”, benadrukt Martine Boon, managing director GMP+ International. De twee organisaties werken samen om de hele diervoederketen transparant en veilig te houden. Met hun producten en diensten ondersteunen beide organisaties hierbij alle schakels in de keten.
Voor de productie van diervoeders worden diverse grondstoffen aangevoerd naar de mengvoerfabriek. “Die transporten zijn een complex onderdeel van de diervoederproductieketen”, zegt Dalia Brkulic van GMP+. “Vanuit GMP+ International worden veel regels opgelegd aan de transportsector, met elementen van HACCP, ISO 22000 en EU wet- en regelgeving.”
Transport van diervoedergrondstoffen gebeurt over water, over de weg en per spoor. Op- en overslag en de transportmiddelen zelf moeten voldoen aan strenge hygiëne-eisen om de kwaliteit en veiligheid te waarborgen. GMP+ International publiceert verschillende documenten waarin de regelgeving wordt toegelicht. Bij het opstellen van deze documenten is nauw contact met transporteurs, vertelt Brkulic. “Het is belangrijk dat de richtlijnen in de praktijk toepasbaar zijn. We geven doelvoorschriften, zodat de schakels in de keten keuzevrijheid behouden in de middelen die zij inzetten om de doelen veiligheid, hygiëne, transparantie en traceerbaarheid - te behalen.”
Snelheid en zorgvuldigheid
Voor transporteurs zijn levensmiddelen lucratiever dan diervoedergrondstoffen, legt Brkulic uit. “Wij moeten dus benadrukken dat diervoeders onderdeel zijn van de humane voedselketen en dat reiniging en desinfectie bij het vervoer van deze grondstoffen essentieel zijn voor de voedselveiligheid.” GMP+ International biedt de transportsector ondersteuning in de vorm van richtlijnen, documenten, trainingen en webinars.
‘Snelheid en zorgvuldigheid zijn moeilijk te verenigen eisen’
Brkulic benoemt dat transport, laden, lossen en reiniging en ontsmetting snel, goedkoop en goed moeten zijn en dat creëert een spanningsveld. “Snelheid en zorgvuldigheid zijn moeilijk te verenigen eisen”, legt zij uit. Een te grote nadruk op hoge snelheid en lage kosten leidt tot risico’s voor de veiligheid van diervoeders en humane voeding, waarschuwt zij.
Vladimir Surčinski van ENFIT wijst erop dat tijd geld is in de transportsector. Voor controle, reiniging en ontsmetting is vaak minder dan een uur beschikbaar en dat is een risico.
De complexiteit van de toeleveringsketen wordt aan de hand van een voorbeeld geïllustreerd door Vladimir Surčinski van ENFIT. Een biggenvoerproducent in Italië krijgt grondstoffen aangeleverd vanuit verschillende landen binnen en buiten Europa. Na het lossen van hun lading gaat de transporteur in Italië op zoek naar een retourvracht, zodat hij niet leeg hoeft terug te rijden.
Voordat hij de nieuwe vracht kan laden, moet zijn vrachtwagen worden gereinigd en ontsmet in een - liefst nabijgelegen – ‘cleaning station’. Tijd is geld in de transportsector, dus voor controle, reiniging en ontsmetting is vaak minder dan een uur beschikbaar en dat is een risico, waarschuwt Surčinski. Visuele inspectie van transportmiddelen is vaak onvoldoende om een goed beeld te krijgen. Daarom pleit Surčinski voor gebruik van camera’s om ook in verborgen hoekjes en leidingen eventuele beschadigingen of achtergebleven restjes van de vorige vracht op te sporen.
Cruciale rol reinigingsstations
“In de hele keten spelen reinigingsstations een cruciale rol”, zegt Surčinski. Er zijn strenge richtlijnen voor reiniging en ontsmetting van transportmiddelen, maar tijdsdruk maakt het vaak lastig om dit goed te doen. Voor de kwaliteitscontrole in de diervoederketen is het ingewikkeld dat reinigingsstations formeel geen ‘feed business operators’ (FeBO) zijn. Dat komt doordat er in de te reinigen vrachtwagen geen ‘product’ aanwezig is. Daardoor is GMP+-certificering niet verplicht en blijven deze ‘cleaning stations’ enigszins onder de radar, constateert Surčinski.
In de toekomst worden reinigingsstations hopelijk wel aangemerkt als FeBO, maar in de tussentijd adviseert hij om een contract op te stellen tussen transporteur en ‘cleaning station’, met de vereisten voor reiniging en ontsmetting. “Als zo’n contract er niet is, kan de chauffeur aansprakelijk worden gesteld voor problemen”, waarschuwt Surčinski.
Transportmiddelen moeten niet alleen zorgvuldig worden gereinigd en ontsmet tussen de ladingen door, maar regelmatige inspectie en onderhoud zijn ook essentieel, benadrukt Surčinski. Verschillende onderdelen kunnen tijdens het gebruik beschadigd raken, waardoor resten van een eerdere lading achterblijven met alle risico’s van dien. Denk bijvoorbeeld aan kruisbesmetting. Alle transportmiddelen moeten ook eenduidig worden gelabeld, zodat duidelijk is voor welke producten ze bedoeld zijn: chemicaliën, ‘food’ of ‘feed’.
Analyse transporthygiënerisico’s
ENFIT heeft een analyse opgesteld van transporthygiënerisico’s, waarmee de industrie (‘food’, ‘feed’ en chemicaliën) in staat wordt gesteld om mogelijke risico’s bij het laden, lossen en reinigen van transportmiddelen te identificeren en weg te nemen. De analyse is gebaseerd op de ENFIT-richtlijn voor voedselveiligheid in de toeleveringsketen, de criteria in het ENFIT HQF-certificeringsschema en de vereisten van de GFSI-certificeringsschema’s voor transporten.
Met de analyse kunnen bedrijven worden ingedeeld in één van de vijf risicocategorieën. Transporteurs die de ENFIT-richtlijnen volgen, krijgen een ENFIT-reinigingscertificaat. Hiermee kunnen ze adequate reiniging en ontsmetting aantonen. ENFIT biedt ook trainingen aan voor transporteurs en medewerkers van reinigingsstations.
Wie zijn GMP+ International en ENFIT?
De Nederlandse diervoederindustrie heeft in 1992 Good Manufacturing Practices (GMP) opgezet als certificatieschema voor diervoederveiligheid. Vandaag de dag is GMP+ International een non-profit organisatie met meer dan negentienduizend GMP+-gecertificeerde bedrijven in negentig landen. GMP+ International is ‘s werelds grootste schema voor veilig en duurzaam diervoeder. Het stelt elk bedrijf in de diervoederketen in staat om verantwoordelijkheid te nemen om op een veilige en duurzame manier te werken.
ENFIT is een non-profitorganisatie die Europese en internationale standaarden ontwikkelt voor meer veiligheid en transparantie in de toeleveringsketen. Bij het transport van humane levensmiddelen en diervoeder(grondstoffen) moeten alle transport- en opslagmiddelen voldoen aan technische en hygiënische vereisten. Reiniging en desinfectie zijn cruciaal om veiligheid en kwaliteit te waarborgen en kruisbesmettingen te voorkomen. GMP+ International en ENFIT werken samen voor veiligheid en transparantie in de diervoederketen.









