Petfoodfabrikanten hadden tot voor kort weinig keuze. Als ze onderzoek wilden doen naar de smakelijkheid of verteerbaarheid van hun voer, waren ze veelal aangewezen op onderzoeksfaciliteiten. Deze manier van onderzoek doen kent voor-én nadelen. Vandaar dat Evelien Bos onderzoek deed naar een alternatieve methode: het afnemen van thuistesten. Het aantal aanvragen voor thuistesten groeide zo hard dat ze inmiddels een bedrijf oprichtte: Pet Panel.

Onderzoeken bij onderzoeksfaciliteiten waren tot voor kort de standaard voor het doen van petfoodonderzoek. Maar bij dit onderzoek zijn vragen te stellen: is het wel nodig om honden en katten in deze faciliteiten te huisvesten voor onderzoek? En zijn de resultaten representatief voor de thuissituatie? Die vragen waren enkele jaren geleden reden voor Evelien Bos om promotieonderzoek te doen naar het afnemen van thuistesten bij honden en katten.

Thuis testen

Het oprichten van een bedrijf was totaal niet het plan van Evelien toen ze haar promotieonderzoek aan Wageningen UR startte. “Ik ben meer onderzoeker dan ondernemer”, vertelt ze. Toch startte ze begin dit jaar samen met twee partners Pet Panel, waarmee ze testen uitvoert naar de smakelijkheid en verteerbaarheid van honden- en kattenvoer. “Voor mijn promotieonderzoek heb ik gekeken of je in thuissituaties ook betrouwbare testresultaten kunt behalen.

Testen in thuissituaties is ethisch goed te verantwoorden en bovendien krijg je accuratere resultaten”, meent Evelien. “Thuistesten zijn minder precies, maar je krijgt wel resultaten die een beter beeld geven van de werkelijkheid. Testen in onderzoeksfaciliteiten zijn heel precies, maar geven niet per se een accuraat beeld van de thuissituatie. Honden en katten in onderzoeksfaciliteiten zijn gewend aan het uitvoeren van testen en kunnen bijvoorbeeld heel goed kiezen in een keuzetest tussen twee voedingen. Dat geeft andere resultaten dan in de thuissituatie, waar dieren niet dagelijks testen uitvoeren en waar bovendien veel meer variatie is in kieskeurigheid, ras, gewicht, lichaamsgrootte enzovoorts.”

Van promotieonderzoek naar bedrijf

Dat er veel interesse was in dit onderzoek en thuistesten, bleek wel uit de financiering. Negen petfoodbedrijven brachten 325.000 euro bij elkaar om het onderzoek mee te financieren. Doel was om een protocol te ontwikkelen waarmee bijvoorbeeld petfoodfabrikanten aan de gang konden om thuistesten op een goede manier uit te voeren. Maar dat liep net even anders. “Tijdens mijn onderzoek kreeg ik al veel vragen of ik de onderzoeken ook daadwerkelijk kon uitvoeren voor de industrie.

Daar kon ik toen nog niets mee, maar het zette me wel aan het denken. Ik heb de expertise en het netwerk. Daarnaast wilde ik niet dat mijn onderzoeksresultaten alleen op de plank bleven liggen”, verklaarde Evelien eerder in een artikel in Wageningen World. En dus besloot ze samen met twee partners Pet Panel op te richten. Intussen is het bedrijf al aardig gegroeid. In totaal werken er nu tien mensen, er is een testpanel met honderden honden- en kattenbezitters en het aantal uitgevoerde testen neemt toe.

Betrouwbaar resultaat?

Over de betrouwbaarheid van de testuitslagen van thuistesten bestaat er bij sommige mensen nog altijd twijfel, merkt Evelien. “Onderzoekers willen graag alles controleren, in een thuissituatie kan dat niet.” Toch bleek uit het promotieonderzoek dat er wel degelijk betrouwbare resultaten te verkrijgen zijn. Om betrouwbare resultaten te verkrijgen, neemt Pet Panel een aantal maatregelen. Zo zijn alle testen ‘blind’, is er nauw contact met de baasjes en wordt ervoor gezorgd dat er per test voldoende dieren meedoen en de test voldoende lang duurt.

“We herpakken al het voer in neutrale verpakkingen, zodat er geen onderzoeksbias ontstaat. Nieuwe panelleden sturen we een brochure met informatie over wat we van hen verwachten. Willen ze meedoen? Dan hebben we telefonisch contact en vervolgens versturen we duidelijke testinstructies. Tijdens de test houden we contact, bij langere tests bellen we na. Baasjes vullen na elke testdag een online vragenlijst in, waaruit meteen blijkt of ze zich aan het protocol hebben kunnen houden. Is het bijvoorbeeld gelukt om geen snacks te geven bij een verteerbaarheidstest? Op die manier proberen we toch zo veel mogelijk controle te houden op de testsituatie”, verduidelijkt Evelien.

‘Onderzoekers willen graag alles controleren, in een thuissituatie kan dat niet’

Hoeveel huisdieren er nodig zijn om betrouwbare resultaten te verkrijgen hangt af van verschillende aspecten, zoals de onderzoeksvraag, de testpopulatie en de gewenste precisie. Pet Panel test nu met standaard 20 huisdieren om betrouwbare resultaten te krijgen. “We nemen per test altijd wat meer honden of katten mee, voor als er deelnemers uitvallen tijdens een test of zodat we nog dieren kunnen uitsluiten als er iets mis is gegaan, de eigenaar toch een snack tussendoor heeft gegeven bij de verteerbaarheidstest bijvoorbeeld.”

Ook onderzocht ze tijdens het promotieonderzoek hoe lang een test zou moeten duren om betrouwbare resultaten te verkrijgen. Dit bleek veel korter dan gedacht: verteerbaarheidsonderzoek 2 a 3 dagen en smakelijkheidsonderzoek zelfs maar 1 dag. “Nu met Pet Panel hebben we iets langere protocollen: 4 a 5 dagen voor verteerbaarheid en 2 dagen voor smakelijkheid.”

Het oprichten van een bedrijf was totaal niet het plan van Evelien Bos toen ze haar promotieonderzoek aan Wageningen UR startte. Dat gebeurde wel: begin dit jaar begon ze samen met twee partners Pet Panel.

Testen in onderzoeksfaciliteiten

Thuistesten zijn volgens Evelien niet het antwoord op alle soorten onderzoeksvragen. Testen in compleet gecontroleerde omstandigheden zullen voor bepaalde onderzoeken nodig blijven, zoals onderzoek waarbij het nodig is om álle ontlasting te verzamelen. Dat is bij de thuistesten niet nodig. “We maken voor het verteerbaarheidsonderzoek gebruik van een marker, in ons geval een onverteerbaar poeder. We bekijken de concentratie van de marker in het voer en in de ontlasting en zetten die tegenover de concentratie van bijvoorbeeld eiwit in het voer en de ontlasting. Zo kun je in de ontlasting zien wat er is verteerd, zonder álle ontlasting te hoeven verzamelen”, legt Evelien uit.

Maar voor haar postdoctoraal onderzoek gaat ze op zoek naar een nieuwe marker. Een marker van organische stof die Pet Panel met een eigen machine kan meten. “De marker die we nu gebruiken is niet-organisch, waardoor we alle testsamples en de ontlasting naar het laboratorium moeten sturen om de concentraties te meten.”

Een voorwaarde is dat de marker 100 procent onverteerbaar is. Om dat te kunnen bepalen is onderzoek nodig waarin ál het voer en álle ontlasting wordt bekeken. “Dat lukt niet in een thuissituatie, dus daarvoor zullen we een test in een onderzoeksfaciliteit moeten doen.”

Toekomstplannen

Evelien hoopt dat Pet Panel het soort onderzoek dat ze doen (smakelijkheid en verteerbaarheid) nog verder kan uitbreiden. “We krijgen steeds meer aanvragen uit de gezondheidshoek. Bedrijven willen bijvoorbeeld claims onderzoeken, zoals ‘goed voor de vacht’ of ‘goed voor de weerstand’. Die vragen zouden we in de toekomst ook graag willen onderzoeken. Maar we zijn in januari gestart en zijn vorige maand pas begonnen met verteerbaarheidsonderzoek. Dat willen we eerst helemaal goed hebben staan.”

Als Evelien nog verder in de toekomst kijkt, hoopt ze ook testpanels in andere landen op te zetten. “We krijgen nu al wereldwijd aanvragen, maar niet alle resultaten zijn vanuit het Nederlandse testpanel zomaar te vertalen naar het buitenland.” Tegen die tijd hoopt Evelien ook dat het bedrijf groot genoeg is om bijvoorbeeld de commerciële en financiële zaken aan collega’s over te laten. “Zodat ik me vooral weer op het onderzoek kan richten.”

Meedoen aan het onderzoek

De meeste huisdiereigenaren vinden het erg leuk om mee te doen aan het onderzoek van Pet Panel, merkt Evelien. “Ze leren veel over hun dier.” Per onderzoek maakt Pet Panel een selectie. “Bij een smakelijkheidstest willen we bijvoorbeeld niet alleen maar makkelijke eters. En bij een test met seniorenvoeding selecteren we vanzelfsprekend alleen de oudere huisdieren.” Juist doordat Pet Panel altijd op zoek is naar variatie, is iedere hond en kat welkom als Pet Panellid. Heb je interesse om met je huisdier mee te doen? Geef je dan op via de QR-code.

Deel dit artikel

Tessa Nederhoff