Zinksulfaat lost goed op in water en komt snel beschikbaar in het maagdarmkanaal. “Dat lijkt voordelig”, zegt Axel Minetto van Animine, “maar het vrije sulfaat heeft verborgen antinutritionele effecten.” Sulfaat kan complexen vormen met calcium en fosfor. “Bij gebruik van fytase en goed oplosbare kalkbronnen in het voer kan sulfaat er dus voor zorgen dat calcium en fosfor niet meer beschikbaar zijn voor opname in het maagdarmkanaal. Dat leidt tot onwenselijke verliezen voor het dier.”
De afbraak van fytaat door fytase is wel gunstig, omdat het de vorming van onoplosbare complexen van fytaat en zink voorkomt. In die zin verbetert fytase dus de beschikbaarheid van zink voor het dier.
Te snel vrijgekomen zinkionen kunnen in het maagdarmkanaal ook de absorptie van koperionen verstoren. “Een hoge biologische beschikbaarheid van een zinkbron is dus niet altijd goed nieuws”, benadrukt Minetto.
Zinkoxide
Zinkoxide (ZnO) lost minder goed op in water, maar is wel goed oplosbaar bij een lage pH. Er zijn verschillende zinkoxides voor toepassing in diervoeders op de markt. Deze producten verschillen in fysisch-chemische eigenschappen, legt Minetto uit. “De deeltjesgrootte, de specifieke oppervlakte, de porositeit en de dichtheid variëren. Deze kenmerken bepalen voor een groot deel de werking in het maagdarmkanaal.”
Zinkoxideproducten
In de Verenigde Staten en de Europese Unie wordt veel gebruikgemaakt van zogeheten large dense particles (LDP) zinkoxiden, die herkenbaar zijn aan de geelbruine kleur. “Daarnaast zijn er 22 small aggregated particles (SAP) zinkoxideproducten op de markt”, legt Minetto uit.
HiZox van Animine is een zogeheten small aggregated and agglomarated particles (SAAP) ZnO. Figuur 1 geeft een beeld van de verschillen tussen de zinkbronnen en in tabel 1 staan de fysisch-chemische eigenschappen samengevat.
“De verschillen tussen de drie typen zinkoxide hebben gevolgen voor de oplosbaarheid en de kinetiek in het maagdarmkanaal”, legt Minetto uit. “Bij een lage pH, zoals in de maag, komt zink uit LDP-zinkoxide heel langzaam vrij en zink uit SAP-zinkoxide juist heel snel. SAAP-zinkoxide, zoals HiZox, neemt een tussenpositie in. Die geleidelijke release zorgt voor de ideale kinetiek in het dier.”
‘Een hoge biologische beschikbaarheid van een zinkbron is niet altijd goed nieuws’
Dat blijkt ook uit in vivo-studies met de drie verschillende zinkoxideproducten. Bij vleeskuikens is de biologische beschikbaarheid van LDP-ZnO het laagst en van SAAP-ZnO het hoogst,. Bij biggen is de schijnbare fecale zinkverteerbaarheid uit ZnO bijna 30 procent hoger dan uit ZnSO4, zo blijkt uit een recente studie. De zinkverteerbaarheid van HiZox was bijna 60 procent hoger dan van ZnSO4.
ZincoSUPP
In het ZincoSUPP-programma werken onderzoeksinstellingen uit verschillende landen samen om de werkingsmechanismen van verschillende zinksupplementen en -doseringen in kaart te brengen. Uit de studies blijkt dat HiZox bij gespeende biggen in een voer met 150 ppm totaal zink leidt tot een hogere voeropname en groei dan standaard ZnO in dezelfde dosering. Een standaard ZnO heeft een lagere biologische beschikbaarheid, waardoor bij een zinkgehalte van 150 ppm zinkdeficiënties kunnen optreden. Een zinktekort heeft een negatief effect op de voeropname en dat is zeker bij pasgespeende biggen ongewenst.
Figuur 1. Verschillen tussen LDP, SAP en SAAP ZnO-producten.
In een andere studie werden de effecten van ZnSO4 en HiZox (beide in een dosering van 120 ppm toegevoegd zink) vergeleken bij biggen met een laag en een normaal geboortegewicht. Beide groepen biggen hadden baat bij HiZox, maar vooral de licht geboren biggen leken te profiteren van de goed beschikbare zinkbron na spenen. Daarmee kan dus ook de homogeniteit van tomen verbeteren.
In het kader van het ZincoSUPP-programma lopen momenteel nog proeven, waarvan de resultaten worden gepresenteerd op het EAAP-symposium in september 2023 in Lyon.








