Wageningen UR hanteert het principe ‘nee, tenzij’ als het gaat om onderzoek met proefdieren. “Dierproeven hebben een beperkte voorspelbaarheid, zijn duur en stuiten op ethische bezwaren. Daarom werken wij al jaren aan methoden en modellen die de werking van cellen, organen en het spijsverteringkanaal nabootsen. Hiermee kunnen we dierproeven in voedingsonderzoek vervangen, verminderen en verfijnen.”
Extra tijd in voor onderzoek
“Onze onderzoekers investeren extra tijd in vooronderzoek daar waar wetgeving vraagt om dierproeven of bestaande alternatieven nog net te weinig informatie geven. We bewandelen deze tussenweg bijvoorbeeld bij onderzoek naar de veiligheid van producten afkomstig van genetisch gemodificeerde organismen, of naar de langetermijneffecten van mogelijk kankerverwekkende stoffen. In het vooronderzoek bepalen we dan welke doses van een stof getest moeten worden, en welke niet, en of we bijvoorbeeld naar jonge, oude, mannelijke of vrouwelijke dieren moeten kijken. Zo blijft het aantal dierproeven tot een minimum beperkt.”
Slim combineren
Wageningen University & Research ontwikkelt een scala aan alternatieve methoden en modellen voor onderzoek naar de gezondheid, veiligheid en verteerbaarheid van voedingsmiddelen. “Door slim te combineren, werken we gericht aan de vraagstukken van onze klanten. We bepalen de exacte samenstelling van een voedingsmiddel en onderzoeken via computermodellen of de componenten die erin zitten qua structuur lijken op bekende toxische stoffen of allergenen. Zo kunnen we de effecten van deze componenten voorspellen.
We zetten daarnaast labmodellen in die de vertering van voedingsmiddelen en -stoffen in de mond, maag en darm nabootsen. De opname en effecten bestuderen we met gekweekte humane cellen en kunstmatige weefsels: ‘mini-orgaantjes’ . Denk hierbij aan darmcellen op een microscoopglaasje waar we, net als in de darm, vloeistoffen langs laten stromen. Behalve met darmcellen werken we ook met hart-, lever- en zenuwcellen. Voor onze metingen aan cellen en weefsels gebruiken we nauwkeurige en gevoelige technieken die inzicht geven op celniveau: welke genen worden aan- en uitgezet? Welke eiwitten worden aangemaakt? En hoeveel afbraakproducten ontstaan er?”
Naar 100% dierproefvrij
Nederland wil internationaal koploper zijn in de overgang naar proefdiervrij onderzoek; in 2025 moeten de meeste dierproeven land vervangen zijn door innovatief onderzoek. Wageningen University & Research levert een belangrijke bijdrage aan deze ontwikkeling. “Op dit moment kunnen wij in voedingsonderzoek al 80% van de dierproeven vervangen, door methoden slim met elkaar te combineren. Als het aan ons ligt, gaat dit percentage omhoog naar 100%. Bij Wageningen University & Research blijven we de komende jaren dan ook actief werken aan alternatieven. We laten overheid, bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties zien dat onze aanpak werkt, zodat dierproeven in voedingsonderzoek straks voorgoed verleden tijd zijn.”








