Algemeen directeur Benjamin Laga: ‘Dit is een primeur voor de veredeling van peulgewassen in Europa’
Om snel meer rendabele variëteiten van soja en gele erwt aan te kunnen bieden die in het Noord-Europese klimaat goed gedijen, investeert Protealis in een eigen infrastructuur voor speed-breeding. Eind 2022 werd de eerste groeikamer in Gavere bij Gent geopend. “Een primeur voor de veredeling van peulgewassen in Europa”, zegt algemeen directeur Benjamin Laga.
Stijgende vraag
De vraag naar eiwitgewassen in Europa stijgt. Volgens de Boston Consulting Group zal de consumentenmarkt voor vlees- en zuivelalternatieven tegen 2035 elk jaar met 14 procent groeien. Deze sector ondervindt steeds meer moeilijkheden om zich te bevoorraden. Voor voeding is gmo-vrije soja verplicht in Europa. Dit wordt buiten Europa in beperkte mate verbouwd. Peulvruchten blijven echter essentieel voor diervoeding.
De Europese Commissie voorziet dat de Europese vleesconsumptie het komende decennium stagneert of zelfs met 1,29 procent daalt tegen 2030. De consumptie van pluimvee zou daarentegen tegen 2030 stijgen met 3,91 procent.
Pluimvee vraagt een relatief groter aandeel eiwitten in het voer. Dat drijft de vraag naar soja verder op.
Afhankelijk van import
Europa is echter slechts voor 30 procent zelfvoorzienend wat de eiwitvoorziening betreft.
Voor soja zijn we zelfs voor 95 procent afhankelijk van import. Maar de miljoenen tonnen soja die we jaarlijks uit Zuid-Amerika importeren om onze tekorten aan te vullen, wegen op de ecosystemen van de regenwouden, ondanks de inspanningen van de diervoedersector om alleen duurzame soja te kopen. Het transport naar Europa heeft ook nog eens een negatieve impact op de ecologische voetafdruk. Bovendien accumuleert de stikstof die in Zuid-Amerika werd opgeslagen in de eiwitten, in onze bodems uiteindelijk tot problematische hoeveelheden. Dat kan allemaal veel beter volgens Protealis.
Aanpassen aan klimaat
Protealis heeft een marktrijp veredelingsprogramma op basis van innovatieve, niet-gmo-veredelingstechnologieën van het Vlaamse instituut voor Landbouw-, Visserij- en Voedingsonderzoek (ILVO) en zaadcoating met opbrengstverhogende bodembacteriën van biotech-onderzoeksinstituut VIB. Beide innovaties zijn door de jaren heen ontwikkeld en verfijnd in de publieke toponderzoekslaboratoria van professoren Jan Michiels (VIB-KU Leuven), Sofie Goormachtig (VIB-UGent), Joke Pannecoucque en Isabel Roldàn-Ruiz (ILVO). Vanaf 2012 heeft ILVO verschillende proefvelden met soja aangelegd. Daarbij ging veel aandacht naar het verfijnen van de teelttechniek. Soja is een subtropische plant die hier eigenlijk te weinig zon krijgt om af te rijpen. Alleen zeer vroeg afrijpende rassen zijn geschikt voor de sojateelt in Noord-Europa.
Protealis ontwikkelt eiwitrijke en hoogproductieve peulgewassen die de juiste eigenschappen hebben voor de verwerkende industrie en goed zijn aangepast aan ons klimaat en de behoeften van de plaatselijke landbouw. Op die manier kunnen peulvruchten een waardig en interessant alternatief worden voor gewassen als tarwe en mais.
Het onderzoek van Protealis richt zich niet alleen op meer opbrengst en een hoger eiwitgehalte, maar ook op de keuze en wijze van toepassing van het inoculum, onkruidbestrijding en teelttechnieken.
Stikstof uit de lucht
Peulgewassen zijn duurzame teelten omdat ze geen stikstofbemesting nodig hebben. De planten halen via hun wortelknolletjes, dankzij een symbiose met bodembacteriën, zélf stikstof uit de lucht. Een deel van die uit de lucht gehaalde stikstof wordt ook nog beschikbaar gemaakt voor het volggewas, waardoor er minder kunstbemesting nodig is voor het gewas dat het jaar nadien wordt ingezaaid.
Daarnaast slaan peulvruchten – in tegenstelling tot bijvoorbeeld graanteelten – ook netto koolstof op in de grond, wat de gezondheid van de bodem ten goede komt en erosie tegengaat. Peulvruchten zijn dus een goede aanvulling voor landbouwers in de rotatieteelt omdat ze de bodems verbeteren, mogelijkheden bieden voor het opkomende carbon-farming en minder afhankelijk zijn van dure stikstofbemesting op basis van fossiele brandstoffen (vooral Russisch gas).
Protealis zet hard in op deze stikstoffixatie, door betere bodembacteriën te selecteren. De Bradyrhizobium-bacteriën, die vlinderbloemigen nodig hebben voor een goede ontwikkeling, zijn hier niet van nature in de bodem aanwezig. Protealis wil ze in de toekomst in een gemakkelijk bruikbare vorm, namelijk als een dunne film rond het zaaigoed, beschikbaar maken.
Speed breeding
Om snel en meer rendabele variëteiten te kunnen aanbieden aan Europese landbouwers, investeert Protealis nu in hightechinfrastructuur voor speed breeding in een controleerbare omgeving. In groeikamers heersen de ideale omstandigheden wat betreft licht, temperatuur, vochtigheid en dag- en nachtritme, om de planten in een recordtempo op te groeien en van zaad naar zaad te brengen. Dat zorgt ervoor dat het proces om betere rassen te ontwikkelen deels wordt losgekoppeld van de seizoenen en heel het jaar door versneld door kan gaan. Het veredelingsproces van soja en gele erwt wordt op deze manier met maar liefst drie jaar ingekort.
De nieuwe groeikamer voor speed breeding in Gavere.
‘We zetten de voet op het gaspedaal’
Gaspedaal
“Nieuwe rassen veredelen is traditioneel een traag proces, want je bent afhankelijk van de seizoenen en de generatietijd van het gewas”, zegt Laga. Het veredelingsproces gebeurt normaal in twee stappen. In een eerste stap wordt er gekruist tussen twee ouders om een nieuwe variëteit te verkrijgen. De duizenden nakomelingen worden gedurende drie tot vier jaar in het veld getest. De tweede stap is de selectie in het veld.
Het totale proces duurt normaal acht tot negen jaar. “Als je kijkt naar de noden van de landbouw, de consument en de planeet, dan is tijd een luxe die we niet meer hebben. Dankzij speed breeding valt de afhankelijkheid van de seizoenen in de eerste stappen van veredeling weg, en korten we de generatietijd significant in. We zetten de voet op het gaspedaal. Waar andere veredelaars hun middelen en technologie inzetten op de grootste markten zoals tarwe en mais, investeren wij resoluut in de gewassen van de toekomst.”









