Een mooi overzicht van de Europese wet- en regelgeving om de veiligheid te waarborgen geven Meijer et al. (2025). In veel gevallen gaat het om bestaande regelgeving met betrekking tot fysische, chemische en microbiologische contaminanten. Maar insecten brengen ook specifieke risico’s met zich mee die (nog) weinig aandacht krijgen.
Guide of Good Practices
Om risico’s voor de voer- en voedselveiligheid te voorkomen, uit te sluiten of te verminderen heeft het International Platform of Insects for Food and Feed (IPIFF) een Guide of Good Practice opgesteld. Dit handboek is geaccepteerd door de Standing Committee on Plants, Animals, Food and Feed (SCoPAFF) van de Europese Commissie.
Voor toepassing in diervoeding wordt onderscheid gemaakt in drie categorieën insecten(producten): levende insecten, insecteneiwit (verwerkte dierlijke eiwitten, PAP’s) en overige componenten (vet, chitine). Levende insecten en insecten-PAP’s mogen worden gevoerd aan gezelschapsdieren, vis, varkens en pluimvee, maar niet aan herkauwers. Voor insectenvet geldt die laatste restrictie niet.
Inventarisatie risico’s insecteneiwit
Traynor et al. (2024) analyseerden de veiligheidsrisico’s van insecteneiwit in food en feed. Ze benoemen microbiologische en chemische contaminanten – schadelijke bacteriën, zware metalen, virussen, mycotoxinen en prioneiwitten, residuen van gewasbeschermingsmiddelen in het kweeksubstraat – als het belangrijkste voedselveiligheidsrisico. Veel microbiologische contaminanten worden onschadelijk gemaakt door verhitten en drogen in het verwerkingsproces.
Onderbelichte risico’s
Ook Heath et al. (2024) geven in hun overzichtsartikel een analyse van veiligheidskwesties, op basis van het INPROF-project. Zij wijzen op onderbelichte risico’s, zoals vervuiling met dioxine, pcb’s, PFAS en micro- en nanoplastics. Plus op de eventuele ophoping van (bio) chemische contaminanten en hun metabolieten in de insectenteeltketen en de verwerking van insecten(eiwit). Dit is met name een aandachtspunt als in de toekomst meer substraten worden toegelaten als kweekmedium. De auteurs pleiten voor bredere screening van veiligheidsrisico’s via analyse van meerdere verdachte stoffen, bijvoorbeeld door massaspectrometrie.
Verspreiding van antibioticaresistente genen in de voedselketen via insecten vormt een serieus risico.
Antibioticaresistente genen
Ravoityt et al. (2025) onderzochten de microbiota van de zwarte soldatenvlieg en de aanwezigheid van antibioticaresistente genen in vier levensstadia om de microbiële veiligheid van de larven (black soldier fly, BSFL) in kaart te brengen. Zij vonden een lage bacteriële diversiteit in het microbioom van BSFL die werden gekweekt op een plantaardig substraat. In alle levens- en processingstadia werden tetracycline-resistente genen aangetroffen, voornamelijk in ‘frass’, maar ook in de larven. De auteurs wijzen erop dat verspreiding van antibioticaresistente genen in de voedselketen een serieus risico vormt.
Meer laagwaardige substraten
Insecten mogen niet worden gekweekt op onder meer huishoudelijk afval of mest, omdat insectenteelt in feite valt onder veehouderij. Insecten mogen dus alleen worden gekweekt op substraten die ook zijn toegelaten in de voeding van landbouwhuisdieren (feed grade). Het is de vraag of in de toekomst ook laagwaardigere substraten worden toegelaten. Er is wel onderzoek gaande naar de mogelijkheden en de eisen die gesteld moeten worden aan de teeltomstandigheden, eventuele voorbehandeling van substraten en monitoring van risico’s om de veiligheid van insecten(producten) in de voedselketen te waarborgen.
Zo heeft Wageningen UR eind 2024 het project Safe Insects afgerond waarin de veiligheid van insectenkweek op nog niet toegelaten substraten (categorie 2-vleesmeel, keukenafval en kippenmest) te onderzoeken. Uit die studie kwam naar voren dat een adequate processing van de gekweekte insecten de meeste pathogene bacteriën, virussen en parasieten doodt. De onderzoekers wijzen erop dat insecten die levend aan landbouwhuisdieren worden verstrekt geen processing ondergaan en dus alleen op veilige (feed-grade) substraten mogen worden gehouden mogen. Een substraat-pH onder de 5 maakt de meeste virussen onschadelijk.
Monitoring van chemische risico’s (zware metalen, residuen van medicijnen en gewasbeschermingsmiddelen) van insectenproducten is nodig om te garanderen dat de gehalten lager zijn dan de wettelijke limieten. Mest van dieren die behandeld zijn met medicijnen moet niet worden gebruikt voor de teelt van insecten. Horeca- en keukenafvallen (swill) kunnen desgewenst aan een voorbehandeling worden onderworpen om risico’s uit te sluiten. Voor categorie 2-vleesmeel bleek dit niet nodig. Overige verontreinigingen (dioxine, PFAS) werden niet of nauwelijks aangetroffen en restanten van verpakkingsmaterialen kunnen volgens bestaande procedures eenvoudig worden verwijderd uit het kweeksubstraat.
De onderzoekers schatten het risico op overdracht van prionen op herkauwers via de insecten als zeer laag in, maar adviseren wel om de risico’s van andere overdraagbare dierziekten goed te analyseren. HACCP en tracking and tracing bieden gereedschappen om de veiligheid van op diverse substraten geteelde insecten te garanderen.
Referenties zijn op te vragen bij de redactie.
Boek over insecten als eiwitbron
Het boek ‘Insects as alternative sources of protein for food and feed’ verscheen in februari 2025 (eBook, ISBN: 9781003642442). Het boek biedt een uitgebreide analyse van de opkomst van insecteneiwit als een duurzaam alternatief voor traditionele eiwitbronnen in zowel humane voeding als diervoeding. Het boek bespreekt de productie en toepassingen van insecten zoals de zwarte soldaatvlieg en de gele meelworm in voeders voor pluimvee, varkens en vis. Naast de voedingswaarde en voordelen worden ook uitdagingen, zoals ziektes en voedselveiligheid, belicht.








