Wie vooraf had verwacht tijdens het jaarlijkse Nevedi-congres nieuwe dingen te horen met betrekking tot het project Duurzaam Diervoeder 2030 (zie kader), kwam bedrogen uit. Of zoals één van de aanwezigen na afloop in een treffende beeldspraak verwoordde: “Ik kom hier met nog teveel honger vandaan.” Eén van de toehoorders in de zaal stelde zelfs het idee te hebben dat hij naar een nabeschouwing zat te kijken, terwijl de wedstrijd nog niet eens gespeeld is.
Voorzitter Joop Atsma van Stichting Brancheorganisatie Kalversector (SBK) keek daar op zijn beurt anders tegenaan. Hij sprak over de voorbereiding op een nieuw voetbalseizoen. “De eerste trainingen zijn net geweest, nu is het tijd om aan de wedstrijd te beginnen.”
‘Als wij dit als Nederland alleen gaan doen, prijzen we ons uit de markt.”
Maar waarnaar verwezen deze mooie metaforen nu precies? De nulmeting binnen het project is gedaan, nu is het van belang om met alle betrokken partijen de Kritische Prestatie Indicatoren (KPI’s, zie kader) verder te concretiseren en een eenduidig rekenmodel voor de CO2-footprint vast te stellen.
Eensgezindheid
Toch wel opvallend was dat alle aanwezige ketenpartners unaniem positief zijn over het initiatief van dit project. Zij toonden zich eveneens bereidwillig om gezamenlijk tot een oplossing te komen met betrekking tot het verduurzamen van de diervoederproductie. “Dat is heel fijn om te merken”, zei Nevedi-directeur Henk Flipsen na afloop. “We zitten binnen het project Duurzaam Diervoeder 2030 nu eigenlijk in een soort tussenfase, maar het is van belang dat de neuzen van de verschillende sectoren allemaal dezelfde kant op staan. Daarmee begint het.”
“Helder formuleren wat nu precies duurzaam diervoeder is, dat is het belangrijkste doel van dit project”, zegt Nevedi-directeur Henk Flipsen.
Helder formuleren wat nu precies duurzaam diervoeder is, dat is het belangrijkste doel van dit project, legde Flipsen uit aan de goed gevulde zaal in de Tramremise Den Haag. “Hoe maken we dit meetbaar en met welke KPI’s kunnen wij dit doen? Het is belangrijk om te weten wanneer wij het als sector goed doen.”
Internationale samenwerking essentieel
Als het aan Flipsen en veel andere ketenpartijen ligt, wordt dit project naar een Europees niveau getild, omdat Nederland als eenling te klein is om impact te maken. “Ik verwacht dat we in eerste instantie vooral samen optrekken met onze buurlanden, en we hebben natuurlijk de samenwerking met Fefac”, aldus Flipsen. Volgens Atsma is de zekerheid van een Europese samenwerking van levensbelang voor de sector in Nederland. “Draagvlak vinden binnen Europa en liefst daarbuiten is wenselijk. Als wij dit als Nederland in ons eentje gaan aanpakken, prijzen we ons uit de markt.”
De ketenpartners waren opvallend eensgezind.
Flipsen refereerde in zijn verhaal ook nog aan het geklapte Landbouwakkoord. “Daarin stonden heldere uitgangspunten voor de landbouw, maar ook ambities rondom de duurzaamheid van diervoer. Ik hoop dat het nieuwe kabinet daarop voortborduurt en aandacht heeft voor voedselzekerheid en een sterke landbouwsector. Van belang is in ieder geval dat er vanuit de politiek ruimte blijft voor ondernemerschap en dat wij straks in Europa een gelijk economisch speelveld hebben.”
Samenwerking sector en politiek
Sally Hoffer is vanuit het ministerie van LNV vanaf het begin bij het project betrokken. Zij complimenteerde Nevedi voor de route die is ingezet is om gezamenlijk werk te maken van de eiwitstrategie en het transparant maken van de footprint van diervoeders. “Belangrijkste nu is om te kijken of de ambities vanuit de verschillende sectoren en die van de landbouwminister met elkaar stroken. Het inzichtelijk maken van de carbon footprint is daarbij essentieel.”
Voorzitter Roy Meijer van het Nederlands Agrarisch Jongeren Kontakt (NAJK) had in dat licht bezien een aanvullende waarschuwing: “Het is van belang dat er uiteindelijk een eenduidig rekenmodel voor de CO2-footprint komt. Als wij de footprint op een andere manier gaan doorberekenen dan de overheid, dan ontstaat er een verschil in uitkomst en worden wij als agrarische sector daar als eerste op afgerekend.”
Uitvoering lastige horde
Wanneer straks de KPI’s definitief zijn bepaald en de footprint kan worden vastgesteld is de vervolgvraag hoe duurzaamheid kan worden vermarkt. “Hoe gaan we wat we met zijn allen hebben afgesproken uitvoeren en wegzetten in de markt? Hoe krijgen we de consument mee? Duurzaamheid heeft consequenties voor de kostprijs. Gaat de consument ervoor betalen? Dat is nog een moeilijke stap, al lijkt de markt er langzamerhand klaar voor om voor duurzaamheid te gaan betalen”, stelt Mark den Hartog van Nepluvi, die benadrukte dat er de afgelopen tijd vanuit de pluimveesector op het gebied van duurzaamheid ook al de nodige stappen zijn gezet. “Dat wordt nogal eens makkelijk vergeten, maar we zitten beslist niet stil.”
‘Een eenduidig rekenmodel voor de carbon footprint is van wezenlijk belang’
Laurens Hoedemaker, voorzitter van de Centrale Organisatie voor de Vleessector (COV) is vooral blij dat het project kan helpen om te kiezen voor beter, duurzaam vlees. “We kunnen ermee aantonen dat varkensvlees dezelfde footprint kan hebben als tofu.”
Tips voor Nevedi
Gevraagd naar tips voor Nevedi over hoe nu verder benadrukte Gert van der Bijl van Solidaridad dat het belangrijk is om te kijken naar de consistentie van de KPI’s. Een van de KPI’s (zie kader) is het percentage regionale grondstoffen. “De carbon footprint is een constante factor, de continue beschikbaarheid van Europese grondstoffen is dat niet persé. Consistentie is echter wel een belangrijke factor om mee te nemen in het vervolgproces, zodat we zeker weten dat de KPI over regionale grondstoffen kan worden geborgd.”
Een belangrijke waarschuwing kwam er ook: “Het gevaar bestaat dat we straks worden gehouden aan iets dat we met elkaar hebben afgesproken. Maar het kan ook mislukken. Daarom is het belangrijk dat er een vangnet komt. We moeten niet aan het onmogelijke worden gehouden.” Andere tips die voorbij kwamen waren: maak goede afspraken met betrekking tot het vaststellen van de carbon footprint en zorg daarbij dat iedereen met dezelfde methode rekent, wees bereid om mee te innoveren, kijk goed naar wie verantwoordelijk is voor het juist uitvoeren van de KPI’s en wees daarbij ook niet bang om deskundigen mee te laten kijken en als laatste: neem elkaar niet de maat, maar werk samen.
“Daarin is ook een belangrijke rol weggelegd voor de overheid”, zegt Meijer (NAJK) “Het zou fijn als we op een positieve wijze worden gemotiveerd en gestimuleerd vanuit de overheid en haar ministeries. We moeten dit met elkaar in Nederland als beste willen doen.”
Het jaarlijkse Nevedi-congres werd goed bezocht.
Project duurzaam diervoeder 2030
De diervoedersector levert volgens Nevedi een forse bijdrage aan de verdere verduurzaming, aan circulariteit, kringlooplandbouw en concreet: aan verlaging van de milieu-impact van dierlijke ketens en hun producten. Met KPI’s en een monitoringsprogramma maakt Nevedi de inzet inzichtelijk op het terrein van klimaat, biodiversiteit, circulariteit en regionale grondstoffen.
Samen met het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) is Nevedi in 2022 gestart met het project Duurzaam Diervoeder 2030. Volgens Nevedi-directeur Henk Flipsen is er in dit project sprake van een voortdurend proces waarbij zorgvuldigheid zwaar weegt. “In de verschillende gesprekken wordt bekeken hoe we op zowel technisch als bestuurlijk vlak de juiste bijdrage kunnen leveren aan verdere verduurzaming.”
KPI’s
Om de bijdrage van de diervoedersector aan de verduurzaming van de verschillende dierlijke ketens inzichtelijk te maken zijn er concrete kritische prestatie indicatoren (KPI’s) vastgesteld. Deze KPI’s grijpen terug op de thema’s klimaat, biodiversiteit, circulariteit en regionale grondstoffen van diervoeder. De puzzel die nog moet worden gelegd is dat er eenduidige definities en berekeningsmethoden voor de verschillende KPI’s komen, die door alle betrokken partijen worden erkend.
Nevedidirecteur Henk Flipsen: “De doelen en ambities voor verschillende sectoren kan Nevedi niet benoemen. Dat kan alleen op voorspraak en met instemming van de ketenpartners én met erkenning van die doelen in het maatschappelijk middenveld en bij de overheid. Dát is de opgave waar we nu voor staan en tegelijk één van de moeilijkste trajecten in het hele project.” Eenmaal vastgesteld is het van belang dat er een reguliere monitoring van de voortgang op het behalen van de doelen van de verschillende KPI’s komt, zodat er waar nodig kan worden bijgestuurd.
De vraag die daarbij ook nog moet worden beantwoord is wie er verantwoordelijk is voor die bijsturing. Tot slot is er nog een beleidsafstemming met het ministerie van LNV nodig.
De ambities die worden gesteld, staan los van de monitor. De monitor is een tool die het mogelijk maakt de voortgang in realisatie van de ambities op uniforme wijze te meten. De volgende KPI’s voor duurzaam diervoeder zijn geïdentificeerd en afgestemd:
- Kg CO2 per ton diervoer (klimaat)
- Percentage conversievrije primaire grondstoffen in totaal diervoeder (biodiversiteit)
- Stikstof- en fosfaatefficiency rantsoenen melkveehouderij (biodiversiteit 2)
- Percentage rest- en bijproducten en voormalige voedingsmiddelen in totaal diervoeder (circulariteit)
- Percentage grondstoffen uit Europa in diervoer (regionale grondstoffen).










