Dit voorjaar nam Lemmers Protein Exchange (LPX) de voormalige zuivelfabriek van FrieslandCampina in Dronryp over. LPX zag er een geschikte productielocatie voor verwerking van ei-bijproducten tot voeringrediënten. Inmiddels rolt het eerste eipoeder van de banden. De jonge ondernemers zien volop kansen voor afzet in voer voor petfood, jonge biggen en kalveren.

Waar tot 2022 de zuivelproducten van FrieslandCampina door de installaties stroomden, zijn het sinds enkele maanden eiproducten die de basis vormen voor de fabriek in het Friese Dronryp. Het nieuwe bedrijf LPX zet hier bijproducten uit de eierketen om tot hoogwaardige eiwitrijke ingrediënten voor diervoeding.

Het begin van het proces. Linksachter staan de tanks voor ontvangst van het vloeibare ei. Op de voorgrond de afsluiters die de diverse grondstoffen naar de verschillende pasteurs sturen.

Aan het roer staan Joep Lemmers en zijn vrouw Marieke Vonk. Ze zijn volop bezig met de uitrol van het bedrijf. Joep: “We draaien nu nog maar één dag per week, maar we verwachten de komende tijd op te schalen.” Binnen drie jaar is het streven dat de fabriek op 50 tot 60 procent van de capaciteit draait. In totaal moet de fabriek straks jaarlijks circa 40.000 ton vloeibare eiproducten tot zo’n 10.000 ton diervoedergrondstof kunnen verwerken. De verwachting is dat er dan ongeveer tien mensen bij het bedrijf werken.

Het hart van de fabriek is de poedertoren. Daar wordt met warmte het vloeibare ei gedroogd tot poedervorm. Het gehalte droge stof stijgt van 23 naar 97 procent.

Dat de ondernemers juist in de eierbranche hun ambities waar willen maken, is niet helemaal vreemd. De familie Lemmers heeft in en rondom het Limburgse Ospel al jaren activiteiten in de eierbranche en aanverwante verwerkingsbedrijven. Van daaruit wordt ook zakelijke en technische ‘knowhow’ geleverd.

Op deze locatie worden voornamelijk eipoeders met verschillende eiwitpercentages gemaakt, allemaal beginnend met de naam OVO, gevolgd door het percentage eiwit. Vanuit het bedrijf in Limburg zijn ook verwerkte eierschaalgrondstoffen beschikbaar. “Eieren behoren tot de meest voedzame voedingsmiddelen ter wereld”, benadrukt Marieke. “Ze hebben een compleet aminozurenpatroon en zijn rijk aan bioactieve stoffen die goed zijn voor de ooggezondheid, het immuunsysteem en de hart- en hersenfunctie.”

Installaties in goede conditie

De keuze voor een locatie in Friesland is gezien de grote afstand desalniettemin wel opvallend. De twee ondernemers hebben zich er inmiddels ook gevestigd. Vooral het praktische gemak speelde een rol: de voormalige zuivelfabriek heeft bestaande installaties die goed geschikt zijn voor hun eigen producten. Sterker nog: ze hebben eigenlijk niets hoeven aan te passen.

De installaties zijn wel van voor tot achter geinspecteerd en waar nodig zijn onderdelen gereviseerd. Joep: “Hoewel de fabriek al een paar jaar stilstond, was de installatie nog in opvallend goede conditie. We merken wel dat FrieslandCampina voor kwaliteit ging.”

De jonge ondernemers konden daarbij terugvallen op de kennis en ervaring van enkele oudmedewerkers van de voormalige eigenaar. Wel hebben ze het proces opnieuw moeten inregelen, ook omdat eigrondstoffen andere eisen stellen dan zuivel. Er is daarbij vooral veel aandacht voor het pasteuriseren, onder andere om elk risico op salmonella uit te sluiten. De productielocatie beschikt over de benodigde erkenningen en certificaten van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) en Good Manufacturing Practices Plus (GMP+). Ook voldoet de locatie aan de strenge eisen van SecureFeed. “Voor het hele proces hebben we een kwaliteitsborgingssysteem ontwikkeld met geïntegreerde controlepunten.”

Sproeidroogtoren hart van proces

Net als in de voormalige babyvoedingsfabriek bestaat het proces uit de volgende stappen: ontvangst, indikken met filtratie, pasteuriseren, mengen, droogsproeien en afzakken. Het begint met het lossen van de grondstof voor de eipoeders. Die zijn vooral afkomstig van broederijen en pakstations. Uit Nederland en andere Europese landen, waaronder Duitsland en Denemarken. Vooral nu steeds meer eieren voor het uitkomen worden getest of ze een haantje of hennetje bevatten (in-ovo-geslachtsdetectie), komen veel eieren beschikbaar. Op een aantal locaties heeft Lemmers een installatie geplaatst, zodat ze de eieren als grondstof gemakkelijk vloeibaar kunnen laden.

‘Hoewel de fabriek al een paar jaar stilstond, was de installatie nog in opvallend goede conditie’

Na een aantal bewerkingen volgt het hart van het proces: de immens grote sproeidroogtoren. Tijdens het proces wordt de vloeistof in fijne druppeltjes verstoven, in een verticale cilindrische behuizing. Wanneer het in contact komt met de warme luchtstromen, verdampt het water uit het oorspronkelijke product en wordt het poeder. Aan het einde van het proces gaan de diverse eipoeders naar fabrikanten voor petfood, start-voeders voor jonge dieren en afnemers in de aquacultuur. Afhankelijk van de hoeveelheid gaat het in zakgoed, in ‘big bags’ of via bulktransport. Dat laatste komt echter nog maar zelden voor.

De aansturing en monitoring van de installaties is niet veranderd. Voor de start is alles met een aantal oud-medewerkers langsgelopen.

‘Carbonfootprint steeds belangrijker’

De producten uit de fabriek gaan vooral naar Europese en enkele wereldwijde afnemers. De komende tijd moeten zowel de aanvoer van grondstof als de afzet van producten verder groeien. Zelf zijn ze positief over de mogelijkheden van hun producten. “Diervoergrondstoffen op basis van ei hebben veel voordelen en kunnen qua prijs goed mee met andere hoogwaardige eiwitbronnen.” Zeker als de volumes hier toenemen, verwachten ze de producten nog beter en scherper te kunnen profileren.

Een aantal van de producten die LPX kan leveren. Linksboven het eipoeder uit de fabriek. Daaronder een product in pellet-vorm. Rechts twee varianten met eierschalen.

De ‘businesscase’ heeft ook een duurzaamheidskant: het benutten van bijproducten vermindert verliezen richting het milieu en sluit ketens. Ook het hergebruik van een bestaande fabriek draagt bij aan een lagere investerings- en milieuvoetafdruk dan een volledig nieuwe fabriek. “We merken dat een lage carbonfootprint voor afnemers steeds belangrijker is”, vertelt Marieke. “We helpen zodoende onze klanten verantwoorde en duurzame producten te creëren.”

Aan het einde van het proces gaat het poeder in zakgoed of in ‘big bags’. Een enkele klant ontvangt het product via een bulkwagen.

Naast het huidige pakket is het de bedoeling om meer uit de eieren te halen. Onder andere vanuit het bedrijf in Limburg is daar veel kennis over beschikbaar. “We willen samen met afnemers kijken naar specifieke wensen en oplossingen zoeken. Op die manier helpen we innovatie naar de klanten te brengen.”

Joep Lemmers (29) en Marieke Vonk (28) in de productielocatie van LPX in Dronryp.

Fabriek moet straks 10.000 ton gedroogd eipoeder produceren

LPX in Dronryp is opgezet door Joep Lemmers en Marieke Vonk. Hier moet straks zo’n 10.000 ton gedroogd eipoeder per jaar worden geproduceerd uit ei-bijproducten van broederijen en pakstations. Het eipoeder wordt in meerdere varianten afgezet naar de petfood- en diervoederindustrie in Europa en landen daarbuiten. De familie Lemmers uit Ospel heeft een langere historie in de eierbranche en eiproductverwerking. Onder andere binnen Global Food Group en Global Feed Mill. Joep is de derde generatie Lemmers die actief is in de eierverwerking.

Deel dit artikel

René Stevens