Ondersteuning van hoogproductief melkvee is in de periode rondom afkalven extra belangrijk. Tijdens een studiemiddag van Speerstra Feed Ingredients gaven verschillende sprekers hierop hun visie. Hoe meten we weerstand? En hoe kunnen we de weerstand en het metabolisme ondersteunen?
Saskia van der Drift van de Gezondheidsdienst voor Dieren (GD) vertelt hoe de nutriëntenvoorziening en de immuunstatus tijdens de droogstand kunnen worden gemonitord. “In de close-up fase zien we vaak al een daling van de drogestofopname, terwijl de koe zich voorbereidt op de komende partus en de start van melkproductie. Ze komt vóór afkalven al in een negatieve energiebalans terecht.”
Droogstandscheck
Bij de GD biedt bloedonderzoek de mogelijkheid om de nutriëntenvoorziening en de status van het immuunsysteem in de droogstand te evalueren. Op basis van de uitslagen kan het (voer)management worden aangepast en kunnen risicodieren tijdig worden opgespoord. De droogstandcheck van de GD brengt metabole profielen in kaart. “We analyseren de gehalten aan magnesium, vrije vetzuren, ureum, albumine en globuline in het bloed als indicatoren voor risico’s op respectievelijk melkziekte, negatieve energiebalans, eiwittekorten en ontstekingsreacties”, legt Van der Drift uit.
Een lage ratio tussen albumine en globuline in het bloed wijst op ontstekingsreacties die negatieve gevolgen kunnen hebben voor melkproductie en vruchtbaarheid. Ontstekingsindicatoren zijn ook terug te zien in een verhoogde afgifte van cytokines (IL-6, TNF-α) en acutefase-eiwitten (haptoglobine, serum amyloid A), eveneens meetbaar in het bloed.
“Een ontstekingsrespons in de droogstand is een goede voorspeller voor gezondheidsproblemen in de lactatie, zoals baarmoederontsteking, ketose, melkziekte, aan de nageboorte blijven staan, tegenvallende melkproductie en klauwaandoeningen”, besluit Van der Drift.
Adequaat droogstandsmanagement en een goede lactatiestart bewerkstelligen een lange productieve levensduur en goede bedrijfsresultaten.
Monitoring op boerenbedrijf
Het insturen van bloedmonsters naar de GD is één manier om de vinger aan de pols te houden, maar ook op het melkveehouderijbedrijf kan de diergezondheid worden gemonitord, vertelt dierenarts Mark van Kleef van Klevet Koeienpraktijk en FarmLabo. Hij presenteert de BoviLab-device, een apparaat waarmee bloedmonsters eenvoudig en snel worden geanalyseerd op zes componenten: vrije vetzuren (NEFA), β -hydroxyboterzuur (BHB), ureum-stikstof (BUN), calcium, magnesium en fosfor. “Dit biedt snel en simpel een metabool profiel van koeien in de close-up fase en de eerste tien dagen van de lactatie”, legt Van Kleef uit. De mogelijkheden worden in de toekomst nog uitgebreid.
“Aanvullende analyse van acutefase-eiwitten, albumine, cholesterol en bilirubine geven inzicht in de leverfunctie en -gezondheid en helpen de veehouder bij het inschatten van de risico’s op hypocalcaemie, ketose, immuunsuppressie en acidose bij zijn koeien. In samenspraak met zijn dierenarts en voerleverancier kan hij dan zo nodig gericht wijzigingen aanbrengen in voeding of management.”
Berekening van de leverfunctie-index (LFI: albumine + cholesterol – bilirubine in het bloed) geeft inzicht in systemische ontstekingsreacties. Een lage LFI in de close-up fase hangt samen met een sterkere en langdurigere ontstekingsrespons na afkalven.
Ondersteuning in de transitiefase
Speerstra Feed Ingredients heeft diverse producten in het portfolio om de gezondheid en productie van melkvee te ondersteunen. Zo vertelt Alessandro Zontini van Cargill Italië over de positieve ervaringen met het postbioticum Nutritek van Diamond V. Dit gistfermentatieproduct heeft een aantrekkelijke geur en smaak en bevordert daardoor de drogestofopname, met positieve effecten op uiergezondheid en melkproductie.
Met Nutritek in het rantsoen lijken koeien - mede door de betere nutriëntenvoorziening - beter om te gaan met (subklinische) ontstekingen, zegt Zontini. “We zien dus nog steeds wel aanwijzingen voor ontstekingsreacties, maar minder klinische symptomen. Plus: het celgetal blijft laag. De koe is weerbaarder ten opzichte van de metabole en fysiologische uitdagingen rondom afkalven.”
Vijf doelstellingen
Sion Richards van Balchem formuleert vijf doelstellingen in de transitieperiode. “Minimaliseer stofwisselingsstoornissen, maximaliseer melkproductie, maximaliseer reproductieprestaties, voorkom mastitis en produceer kwaliteitsbiest voor het kalf.”
Adequaat droogstandsmanagement en een goede lactatiestart bewerkstelligen een lange productieve levensduur en goede bedrijfsresultaten. Richards vraagt aandacht voor het belang van pensbestendig methionine in het rantsoen. “Niet alleen de energievoorziening, maar ook de aminozurenvoorziening staat rondom afkalven onder druk”, waarschuwt hij.
‘Een ontstekingsrespons in de droogstand is een goede voorspeller voor gezondheidsproblemen’
Methionine
Methionine blijft tot ongeveer een maand na afkalven op een (te) laag niveau, terwijl dit aminozuur een belangrijke rol heeft bij het beheersen van ontstekingen en oxidatiestress. Toediening van extra, pensbestendig, methionine in de transitieperiode heeft dan ook positieve effecten op de drogestofopname na afkalven en op de melkproductie, laat Richards zien. Hij adviseert 8 gram metaboliseerbaar methionine vóór afkalven en 14 gram na afkalven.
Extra methionine heeft ook een positieve invloed op de embryo- en foetusoverleving tijdens de dracht. AminoShure XM van Balchem is een geëncapsuleerde – en daardoor pensbestendige – bron van DL-methionine. Om de aminozurenbalans optimaal te houden, kan daarnaast gebruik worden gemaakt van een pensbestendige lysinebron. Een goede aminozurenbalans in het rantsoen zorgt voor een optimale melkgift, melkcomponentenopbrengst, diergezondheid en vruchtbaarheid.








