De stremming van het Twentekanaal en de lage waterstand houdt de logistiek stevig in zijn greep. Bedrijven, met name ForFarmers met drie locaties, hebben de afgelopen weken noodroutes en alternatieve vervoersmogelijkheden georganiseerd om de aanvoer van grondstoffen op gang te houden. Maar goedkoop of eenvoudig is het allerminst. “De markt lost het wel op, maar financieel is het een zorg”, aldus Jan Willem Baas, voorzitter van het Comité van Graanhandelaren.
Sinds de afsluiting van het Twentekanaal ligt de reguliere aanvoer per binnenvaart via dat kanaal stil. Ook zijn er beperkingen in andere kanalen. Voor de diervoederindustrie betekent dat vooral veel improviseren. Grondstoffen worden via de weg of via alternatieve havens aangevoerd en vervolgens met vrachtwagens naar Twente gebracht. Ook andere vervoersmogelijkheden worden waar nodig benut.
Niets meer missen over de ontwikkelingen in de diervoederindustrie? Meld je nu aan voor de gratis nieuwsbrief of neem een (proef)abonnement !
“Ten opzichte van twee weken geleden is het belangrijkste verschil dat de betrokken bedrijven inmiddels noodoplossingen hebben georganiseerd”, zegt Frank van Zomeren, manager van havenbedrijf Port of Twente . “De reguliere aanvoer per schip ligt echter nog altijd stil.”
Dat alternatieve vervoer is niet zonder gevolgen. Een binnenvaartschip vervangen door vrachtwagens betekent al snel tientallen ritten. Bovendien raken ook de alternatieve routes steeds voller. In onder meer Kampen en Meppel kan graan worden overgeslagen, maar ook daar wordt de beschikbare capaciteit krapper. Van Zomeren: “Iedereen probeert uitwijkroutes te vinden, maar ook die beginnen vol te worden. Je merkt aan alle kanten: het piept en kraakt.”
Voor bedrijven is vooral de combinatie van hogere transportkosten, langere aanvoerroutes en onzekerheid een probleem. Vrachtwagens en chauffeurs moeten beschikbaar zijn en de transportkosten liggen fors hoger. Bij bedrijven die sterk afhankelijk zijn van aanvoer over water neemt bovendien de druk op de voorraden toe zolang het kanaal dicht blijft. Silo’s raken leger en de speelruimte wordt kleiner. Toch leidt de stremming vooralsnog niet tot problemen in de productie verwacht Baas. “Het is niet beter geworden, maar de markt lost het wel op.”
Ook op de Rijn problemen
Ook elders op de vaarwegen is het passen en meten. Door de lage waterstanden op de Rijn kunnen schepen minder diep laden. Volgens Koninklijke Binnenvaart Nederland betekent iedere 10 centimeter minder beschikbare vaardiepte op de Rijn grofweg 100 ton minder lading per schip. Dat vergroot de druk op de binnenvaart en daarmee op de logistieke keten.
Voor Twente komt die situatie boven op de problemen die door de stremming van het kanaal zijn ontstaan. “Als het afgesloten blijft, wordt het nog slechter”, zegt Van Zomeren. “Nu redden we het met noodmaatregelen. Maar voorraden raken op en er ontstaan opstoppingen. Als de droogte en de lage rivierafvoeren nog enkele weken aanhouden, komen we in een heel ander hoofdstuk terecht. Dan wordt het donkerrood.”
De huidige situatie is volgens Van Zomeren ongekend. “Dit hebben we nog nooit meegemaakt in de negentig jaar dat het Twentekanaal er ligt.” Tegelijkertijd ziet hij dat de crisis ook iets positiefs blootlegt: de enorme vindingrijkheid van bedrijven om de productie draaiende te houden.
Nadenken over structurele oplossing
De blik gaat daarom al verder dan de huidige stremming. Van Zomeren pleit voor structurele maatregelen om het kanaal minder kwetsbaar te maken voor droogte. Een van de mogelijkheden die hij noemt, is een aanpassing van het gemaal bij de sluis van Eefde, zodat bij lagere waterstanden meer water vanuit de IJssel kan worden ingelaten. “Daarmee zou het kanaal bij lagere waterstanden langer bevaarbaar kunnen blijven.” In het wekelijkse overleg tussen overheid en betrokken partijen blijft de aanpak van de kwetsbaarheid van het kanaal een belangrijk agendapunt.
Daarnaast wordt gekeken hoe de havens van Deventer, Zwolle en Twente in toekomstige droogteperioden beter kunnen samenwerken. Het idee is om vooraf afspraken en protocollen te maken, zodat bedrijven bij een volgende crisis sneller kunnen uitwijken en de havens elkaar in noodsituaties kunnen helpen.
Want ook na een eventuele heropening van het Twentekanaal is de logistieke druk niet meteen verdwenen. Er zal waarschijnlijk een logistieke inhaalslag ontstaan. Bedrijven willen daarom zo snel mogelijk duidelijkheid over het moment van heropening, de beschikbare schutcapaciteit en de manier waarop schepen daarna weer worden toegelaten.
Rijn bereikt opnieuw recordlaagte, waterpeilen blijven dalen
De waterstanden in de Nederlandse rivieren blijven laag en de Rijn baart daarbij grote zorgen. Volgens de meest recente informatie van Waterpeilen.nl (11 augustus) is de afvoer bij Lobith gedaald tot ongeveer 615 kubieke meter per seconde. Daarmee wordt het historische lage niveau uit 1947 benaderd en mogelijk verbroken. De komende dagen wordt in grote delen van het stroomgebied van de Rijn weinig neerslag verwacht.
Waterpeilen.nl verwacht daarom dat de waterstand bij Lobith de komende dagen nog verder kan dalen. Het dieptepunt wordt volgens de huidige verwachting rond 17 of 18 augustus bereikt. Er is mogelijk licht aan het einde van de tunnel. Vanaf komend weekend laten sommige weersmodellen meer neerslag zien in delen van Duitsland, Frankrijk en Zwitserland. Als die regen daadwerkelijk valt, kan de afvoer van de Rijn vanaf ongeveer 18 of 19 augustus weer gaan toenemen.
Voorlopig blijft het echter onzeker of deze omslag daadwerkelijk doorzet. Ook de Maas staat uitzonderlijk laag. De rivierafvoer is sterk afgenomen, waardoor ook daar de gevolgen van de droogte voor scheepvaart, natuur en zoetwatervoorziening steeds duidelijker worden.








