De draagtijd bij koeien duurt 283 dagen en bij schapen en geiten slechts 147 dagen. Het lichaam van een geit en een schaap is kleiner, waardoor de pens eerder in de verdrukking komt in de late dracht. “Dat betekent dat het voor schapen en geiten moeilijker is om voldoende nutriënten binnen te krijgen om hun ongeboren lammeren voldoende te laten groeien”, legt Antonelle Cannas van de Universiteit van Sassari (Sardinië, Italië) uit tijdens een door Balchem georganiseerd webinar.
Bij kleine rassen is die uitdaging nog groter. Ook een overmaat aan vet in het lichaam levert extra problemen op, omdat het de ruimte voor de pens verder beperkt en omdat vetweefsel leptine produceert dat het hongergevoel – en daarmee de voeropname – remt.
Melkschapen en melkgeiten stellen andere eisen aan hun voeding dan melkkoeien.
Transitieproblemen in late dracht
Transitieperikelen die we bij melkvee meestal pas zien na afkalven – zoals een negatieve energiebalans, mobilisatie van lichaamsreserves, pensverzuring en immuunsuppressie – kunnen bij schapen en geiten dan ook al in de late dracht opreden. Zwangerschapsvergiftiging is ook een reëel risico bij kleine herkauwers. Om schapen en geiten in de late dracht nutritioneel te ondersteunen adviseert Cannas om de conditiescore en de gehalten aan β-hydroxyboterzuur en glucose in het bloed te monitoren en om het NDF-gehalte van het rantsoen in de laatste fase van de dracht te beperken tot minder dan 40 à 45 procent. “Voor een goede melkgift is voor geiten 11 procent ruweiwit in de laatste zestig dagen van de dracht optimaal en voor schapen 14 tot 15 procent, zegt Cannas.
Transitie vergemakkelijken
Rondom aflammeren kunnen additieven helpen om de transitie naar de lactatie te vergemakkelijken. Melasse, propyleenglycol, glycerol, propionzuur, niacine, biotine en chroom verhogen de glucosespiegel en reduceren de NEFA in het bloed. Choline, betaïne, pensbestendige aminozuren (methionine en lysine) en specifieke vetzuren ondersteunen de lever in het vetmetabolisme.
Lactatie
“De totale energiebehoefte per kg lichaamsgewicht van een geit van 65 kg die 5 kg melk per dag produceert of een ooi van 65 kg die 3,7 kg melk per dag geeft staat gelijk aan de energiebehoefte van een koe van 650 kg met een melkgift van 61 kg per dag”, laat Cannas zien. Dit is te wijten aan de hogere relatieve onderhoudsbehoefte van schapen en geiten. Schapen en geiten moeten dus meer eten dan koeien om te voldoen aan hun onderhoudsbehoefte. Dit leidt tot een snellere passage door het maagdarmkanaal en een lagere vezelafbraak.
Effecten op voeropname
De deeltjesgrootte en het vezelgehalte van het rantsoen hebben bij schapen en geiten ook een groter effect op de voeropname. Bij melkkoeien leiden te kleine voerdeeltjes in een TMR tot pensverzuring en melkvetdepressie. Bij schapen leveren juist grovere voerdeeltjes deze problemen op, waarschuwt Cannas. “Schapen selecteren meer dan koeien, waardoor ze te veel krachtvoer en te weinig ruwvoer kunnen opnemen. Fijner gehakseld ruwvoer helpt om dit te voorkomen.”
Om de negatieve energiebalans in de vroege lactatie te dempen adviseert Cannas een zetmeelrijk rantsoen (20 tot 30 procent zetmeel op drogestofbasis). Door de kudde op te delen in groepen met vergelijkbare melkproductie of conditiescore kunnen melkgeiten en -schapen beter worden gevoerd naar hun behoeften.








