Bij de productie van voeding en dranken voor de mens komen veel co-producten vrij: bierbostel uit bierbrouwerijen, sojaschroot bij margarineproductie, bietenpulp bij de suikerproductie, wei bij de kaasmakerij, aardappelschillen uit de frietindustrie en fruitpulp uit de sapproductie. Van oudsher worden deze reststromen al verwerkt in diervoeding. Het gaat hierbij om grote volumes.
Voedselverspilling tegengaan
“Een derde van het geproduceerde voedsel bereikt nooit de maag van de consument”, vertelt Karel van der Velden van Nijsen company. Hij maakt daarbij onderscheid in voedselverliezen in het traject van teelt tot en met verwerking, en voedselverliezen bij de retail en de consument. De diervoederindustrie is met name gericht op het eerste traject. “Nijsen verwerkt duizenden soorten Nijsen verwerkt duizenden soorten voormalige levensmiddelen tot diervoedergrondstof. voormalige levensmiddelen tot diervoedergrondstof. Onze uitgangsmaterialen zijn altijd food grade en dus ook feed grade”, legt Van der Velden uit. Hij vertelt dat 1 tot 5 procent van het geproduceerde voedsel uiteindelijk bij Nijsen terechtkomt, oftewel: honderden tonnen per dag.
‘Slechts 0,1 procent van de productinnovaties bereikt uiteindelijk de consument’
Het inzetten van reststromen en retourpartijen voorkomt verspilling en draagt bij aan een circulair voedselsysteem: er zijn hierdoor minder voedergewassen – en dus ook minder landbouwgrond, kunstmest, gewasbeschermingsmiddelen en zoet water – nodig voor de productie van diervoeders.
Veel grondstoffen komen bij Nijsen binnen in grote volumes.
‘Het zou raar zijn om biomassa te importeren en schaarse landbouwgrond te gebruiken voor de biobrandstoffen- of plasticproductie’
Foutjes bij voedingsmiddelen
Vrijwel alle producten die Nijsen verwerkt, komen rechtstreeks uit de levensmiddelenindustrie. Het gaat daarbij onder meer om voedingsmiddelen waarbij de verpakking schade heeft opgelopen of waarbij het etiket scheef op de verpakking terecht is gekomen. “Ook krijgen we regelmatig proefbatches van productinnovaties binnen”, vertelt Van der Velden. “In de levensmiddelenindustrie worden heel vaak nieuwe producten ontwikkeld, die in veel gevallen toch niet in de winkel terechtkomen of die niet aan blijken te slaan bij de consument. De producent heeft het nieuwe product dan vaak al in productie genomen, maar kan de innovatie dan toch niet kwijt aan de retail. Slechts 0,1 procent van de productinnovaties bereikt uiteindelijk de consument.”
Droge en vochtige producten
Veel grondstoffen komen bij Nijsen binnen in grote volumes, maar er zijn ook incidentele batches. Van verpakte levensmiddelen wordt de verpakking bij Nijsen verwijderd in een aparte productielijn. “Bij binnenkomst slaan we alles op, waarbij we onderscheid maken tussen droge, lang houdbare partijen – zoals koekjes en snoep – en vochtige producten – zoals deeg uit bakkerijen. Die kort houdbare producten verwerken we snel”, licht Van der Velden toe. De binnengekomen grondstoffen worden verwerkt tot een uniform, gepelleteerd product voor verwerking in diervoeders.
Varkens en kippen
Nijsen richtte zich aanvankelijk vooral op de productie van voergrondstoffen voor varkens. Dit zijn ultieme kringloopdieren die goed gedijen op diverse soorten reststromen. Later zijn daar voeders voor leghennen bij gekomen voor het Kipster-concept.
Competitie om reststromen
Van der Velden ziet de competitie in de reststromenmarkt toenemen. “In het streven naar vermindering van het gebruik van fossiele energie trekt de biobrandstoffensector hard aan en ook de petfoodindustrie en de bioplasticsproducenten vragen steeds meer rest- en bijproducten uit de agro-food-keten.”
Het zal lastig worden om te voldoen aan de toenemende vraag naar biomassa vanuit verschillende sectoren, verwacht Van der Velden. Volgens de ladder van Moerman is verwerking in diervoeders duurzamer dan vergisting of verwerking tot bioplastics. “En het zou natuurlijk raar zijn om biomassa te importeren en schaarse landbouwgrond te onttrekken aan voedselproductie en deze in te zetten voor de biobrandstoffen- of plasticproductie”, vindt Van der Velden.
Carbon credits
De diervoederindustrie in Nederland is van oudsher gespecialiseerd in de verwerking van rest- en bijproducten in diervoeders. “We kunnen veel, maar het moet wel worden betaald”, zegt Van der Velden. Een handelssysteem voor ‘carbon credits’ in de agro-food-sector (AgETS) maakt het mogelijk om bedrijven te belonen voor het terugdringen van de koolstofvoetafdruk van hun producten. Volgens de LCA-systematiek hebben de producten die bij Nijsen binnenkomen een koolstofvoetafdruk van 0, omdat alle emissies uit het voortraject al zijn toegerekend aan de humane levensmiddelen.
Van der Velden voorspelt dat met de toepassing van ‘big data’ en rekenmodellen steeds meer kennis beschikbaar komt over de ecologische voetafdruk van diervoeders en voergrondstoffen en over de nutritionele behoeften van landbouwhuisdieren. “Die kennis kunnen we benutten om voormalige voedingsmiddelen en andere reststromen uit de voedselproductieketen steeds effectiever in te zetten en zo het hele voedselsysteem te verduurzamen.”










