Over de EU-verordening ontbossingsvrije producten (EUDR) is het afgelopen jaar al veel gezegd en geschreven. De ‘ontbossingswet’ wordt op 30 december 2025 daadwerkelijk effectief. Omdat de wet eigenlijk eind vorig jaar al in werking had moeten treden, voelen deze extra maanden wellicht als bonustijd. Toch constateert Ruben Brunsveld van de Roundtable on Sustainable Palm Oil (RSPO – zie kader) dat er nog wel het nodige te doen is voordat de gehele keten voldoet aan de eisen van de EUDR. “Ik heb het idee dat diervoederbedrijven in Nederland en België zich inmiddels wel realiseren dat soja aan eisen moet voldoen, maar dat oliepalmproducten vaker worden vergeten.”

Onduidelijkheden EUDR

In algemene zin is het volgens Ruben nog altijd onvoldoende duidelijk op welke wijze bedrijven bij controlerende instantie NVWA moeten aantonen dat hun geïmporteerde grondstof voldoet aan de eisen. “Nog altijd is niet helder welke documentatie bedrijven precies moeten aanleveren als de nationale instanties de zorgvuldigheidsverklaring (Due Diligence Statement, red.) willen controleren. Hierbij is ook een gelijk speelveld in heel Europa noodzakelijk. Als het ene land soepeler controleert dan het andere, dan kan dat bevorderen dat ondernemingen hun goederen lossen in landen die soepeler met de regels omgaan.

Voor zowel producerende als importerende landen is het verder wenselijk dat zo snel mogelijk duidelijk is welke risicoclassificatie (laag, midden, hoog, red.) producerende landen krijgen. De Europese Commissie is hier druk mee bezig, zij hebben hiervoor tot uiterlijk 30 juni 2025 de tijd.”

Tips voor diervoederfabrikanten

Ruben raadt diervoederfabrikanten aan om zo snel mogelijk met hun leveranciers in gesprek te gaan. “Identificeer de herkomst van jouw grondstoffen en kijk of ze voldoen aan de eisen van de EUDR.”

In Europa is bijna 90 procent van de palmolie die wordt geïmporteerd voor voedsel, diervoeder, cosmetica en schoonmaakproducten duurzaam gecertificeerd volgens de eisen van de RSPO. Die eisen gaan overigens verder dan die van de EUDR (zie kader). “De diervoedersector maakt echter ook veel gebruik van palmpitschilfers. Daarvan was in 2022 in heel Europa nog geen 5 procent duurzaam gecertificeerd.”

Naast ontbossing kijkt RSPO ook naar aspecten als arbeidsomstandigheden, het includeren van kleine boeren, vermindering van de uitstoot van broeikasgassen, afvalbeheer en pesticidengebruik.

Overigens is het niet noodzakelijk zo dat wanneer het RSPO-certificaat ontbreekt, je ook niet voldoet aan de EUDR. “Als je kunt aantonen dat het product ontbossingsvrij is en voldoet aan de wettelijke productieregels van het herkomstland, ben je EUDR-compliant.”

‘RSPO-certificering is niet hetzelfde als EUDR-compliant’

Misverstand

Andersom is het volgens Ruben zo dat wanneer een product RSPO-gecertificeerd is, je al voor 80 procent op de goede weg bent om aan de EUDR-vereisten te voldoen. “Maar om een misverstand uit de weg te ruimen: RSPO is niet hetzelfde als EUDR. Vaak denken ondernemers dat wanneer het product een RSPO-label heeft ze automatisch EUDR-compliant zijn. In voorbereiding op 30 december zou ik diervoederfabrikanten aan willen raden om zo snel mogelijk contact met ons op te nemen. Wij kunnen voor wat betreft oliepalmproducten met ze meedenken en advies geven.”

Palmolie versus palmpitschilfers

Palmolie heeft dus veel vaker een RSPO-certificering dan palmpitschilders. Hoe verklaart Ruben dat? “Waarschijnlijk heeft palmolie meer aandacht omdat dat ook veel wordt toegepast in voedsel voor mensen, maar bijvoorbeeld ook in shampoo. Dat maakt het veel meer zichtbaar vanuit de consument. Ik denk dat palmpitschilfers in de diervoedersector wat onder de radar zit, dus daar hebben wij als RSPO nog werk te verrichten. Wat ook meespeelt is dat de gehele keten moet willen meebewegen.

Boeren moeten bijvoorbeeld bereid zijn een hogere prijs te willen betalen, maar die moeten dat dan ook weer kunnen doorberekenen. Het is dus belangrijk dat we als gehele keten hierover met elkaar in gesprek gaan. Samenwerking in de gehele keten is nodig.”

Nederland voorloper

Ruben benadrukt dat de Nederlandse diervoedersector binnen Europa voorop loopt met betrekking tot duurzaam gecertificeerde palmolie. “Nevedi onderschrijft expliciet de ambitie voor 100 procent duurzame palmolie zoals beschreven in de missie van DASPO, de Dutch Alliance for Sustainable Palm. Daarmee heeft deze organisatie echt een voortrekkersrol. Dat dit zijn vruchten afwerpt, blijkt ook wel uit de stijgende cijfers. Zo was in 2023 het aandeel duurzame palmolie in de Nederlandse diervoedersector 88 procent. Maar voor palmpitschilfers ligt dit percentage dus nog veel lager.”

Hoe nu verder?

Dan tot slot de vraag: gaan we 30 december 2025 halen? “Er moet nog het nodige gebeuren, we werken er met zijn allen hard aan. Het is wel zaak om nu te checken of je inderdaad volledig EUDR-compliant bent en niet af te wachten. Ik verwacht de komende maanden nog wel wat hobbeltjes, maar ik denk dat we er met vallen en opstaan wel op tijd klaar voor zijn. Zolang we het maar met zijn allen doen.”

Ruben Brunsveld, RSPO: “Ik heb het idee dat diervoederbedrijven zich inmiddels wel realiseren dat soja aan EUDR-eisen moet voldoen, maar dat oliepalmproducten vaker worden vergeten.”

RSPO-certificering versus EUDR

De RSPO-certificering reikt verder dan de EUDR-vereisten. Deze laatste kijkt – kort door de bocht − alleen of het product niet afkomstig is uit ontbost gebied en of er is geproduceerd in overeenstemming met de wetten van het productieland. RSPO kijkt ook naar aspecten als arbeidsomstandigheden, het includeren van kleine boeren, vermindering van de uitstoot van broeikasgassen, afvalbeheer en pesticidengebruik. “Daarnaast zijn er ook verschillen in definities waardoor je niet kan zeggen dat RSPO-gecertificeerd automatisch ook EUDR-compliant is”, zegt Ruben Brunsveld van RSPO. Hij benadrukt dat leden die RSPO-gecertificeerd zijn wel alvast beter zijn voorbereid op de eisen die de EUDR stelt.

RSPO

De Roundtable on Sustainable Palm Oil (RSPO) heeft als doel de palmoliesector te verduurzamen. Wereldwijd telt deze non-profitorganisatie ruim 6.000 leden, waarvan de helft in Europa. Nederland telt 224 leden, in België 161. Ook bedrijven uit de diervoedersector zijn hierbij aangesloten. Leden zijn afkomstig uit de gehele keten; zowel producenten, handelaars, retailers, consumentengoederen- en diervoederproducenten, maar ook ngo’s als het Wereld Natuur Fonds en Solidaridad zijn aangesloten. Met al deze belanghebbenden uit de gehele palmoliewaardeketen worden wereldwijde standaarden voor duurzame palmolie ontwikkeld en geïmplementeerd.

Deel dit artikel

Daniël Kooistra