De hamermolen is in de afgelopen jaren doorontwikkeld tot een veelzijdige machine voor uiteenlopende applicaties. Door allerlei aanpassingen en praktische aanvullende toebehoren kan het maalsysteem breder worden ingezet dan waar hij voor is ontworpen.

CPM Industrial Solutions in Zaandam (N.-H.) is een van de machinefabrieken die maalsystemen voor bedrijven in de diervoederproducerende industrie ontwerpt en produceert. “Anno 2026 is het werkgebied van de hamermolen aanzienlijk verbreed”, vertelt Jorn van de Burgwal, Business development manager bij de machinebouwer. “We hebben het maalwerktuig ook geschikt gemaakt voor andere processen en sectoren.”

Oudgediende

Van de Burgwal vertelt dat de hamermolen, een oudgediende als het gaat om het vermalen van producten, in de basis een eenvoudig maalinstrument is. “Een groot voordeel van de hamermolen boven andere maalsystemen is de algemene inzetbaarheid en grote capaciteit. Ook zijn de investeringskosten - euro per ton output - gemiddeld genomen beperkt.”

Aan de keuze voor de hamermolen kleven echter ook nadelen. “Zo zijn de energiekosten in vergelijking met bijvoorbeeld de walsenstoel aanzienlijk hoger. Dat geldt ook voor de onderhoudskosten door slijtage aan hamers en zeef. Ook produceert de molen warmte, stof en geluid, die moeten worden beheerst.”

Desondanks is het in de diervoederindustrie een vaak gekozen maalinstrument om - vooral vezelachtige producten - te verkleinen. De deeltjesgrootte van het gemalen product varieerde decennialang tussen grof en middelmatig. Fijnmalen behoort nu ook tot de mogelijkheden. “Voor het malen van broze producten en wanneer homogene deeltjesgroottes belangrijk zijn, adviseren wij overigens de walsenmolen.”

Maalproces optimaliseren

CPM zette de afgelopen jaren flink in op innovatie. “We hebben veel energie gestoken in het optimaliseren van het maalproces. Het resultaat is dat we het toepassingsgebied flink hebben verbreed.” Streven van CPM is dat de hamermolen voor meerdere toepassingen een alternatief is voor andere type molens en geavanceerde technologieën. “Zo zijn we nu in staat om grondstoffen tot fijn poeder te vermalen met een maalfijnheid die variabel instelbaar is tot kleiner dan 500 micron.

Hierdoor kan de hamermolen voorafgaand aan het extrusieproces worden toegepast bij de productie van petfood en visvoer, maar ook voor het fijner malen van varkensvoeders.” Bekend is dat door verkleining van de deeltjesgrootte de verteerbaarheid van vet en zetmeel hoger is in meelvoeders.

Een groot voordeel van de hamermolen boven andere maalsystemen is de algemene inzetbaarheid en grote capaciteit.

Tenslotte is vastgesteld dat fijner malen effectief bijdraagt aan een hogere netto-energie van voeders voor groeiende varkens.

‘De maalfijnheid is variabel instelbaar tot kleiner dan 500 micron’

Omtrekpuntsnelheid

Om fijn poeder te kunnen produceren, is volgens Van de Burgwal de speling van hamer tot zeef in de ‘CPM Hammermill’ kleiner dan bij de doorsnee hamermolens op de markt. “De molen maakt gebruik van een hogere omtrekpuntsnelheid en kenmerkt zich door een grote diameter en een groter zeefoppervlak dan standaard hamermolens. Dit verkleint de laagdikte en verhoogt de energetische efficiëntie van de molen. Het toerental is doorgaans 1.500 omwentelingen per minuut. Op deze manier hebben we bereikt dat fijn malen met de hamermolen tot de mogelijkheden behoort.”

Van de Burgwal duikt nog wat dieper in de speciale fijnmalende hamermolen. “De plaat van de werkzeef met kleine gaten is dun en daardoor kwetsbaar. De backingscreen die we toepassen en veel sterker is, vangt de krachten op zodat de werkzeef niet vervormt of breekt. De grotere openingen van het backingscreen zorgen ervoor dat het product dat door de werkzeef valt, direct kan wegstromen. Daarbij komt dat deze de standtijd van de eigenlijke werkzeef verlengt.”

Opwarming voorkomen

Met de introductie van een frequentieregeling op de motor van de hamermolen, is het mogelijk om het toerental af te stemmen op het type product dat wordt gemalen. Een lagere omtreksnelheid leidt daarmee tot een lagere impactenergie en dus minder opwarming. Maar er kan ook gericht worden ingespeeld op producten die juist een hoge impactenergie vereisen om effectief te verkleinen.

“Uit onderzoek dat we hebben gedaan, blijkt dat één grote klap minder energie kost dan drie middelmatige”, vertelt Van de Burgwal. “Verder weten we dat bij gebruik van scherpe hamers en nieuwe zeven het product sneller de maalkamer verlaat en er daardoor minder warmte wordt geproduceerd. Ook kan het aanzuigen van koele lucht of geforceerde koeling worden overwogen.” Overigens zijn broze materialen zoals bepaalde soorten granen, meststoffen, mineralen, gedroogde slibben en zouten volgens CPM efficiënter met een walsenmolen dan met een hamermolen te malen. Dus, bros product met de walsenstoel, vezelachtige producten met de hamermolen.

Wolfraamcarbide laag

Hamers moeten regelmatig worden vervangen. Dat veroorzaakt stilstand en resulteert in hoge (personeels)kosten. De hamers die CPM produceert, hoeven minder vaak te worden vervangen doordat ze van een wolfraamcarbide laag zijn voorzien. Deze wordt aangebracht met behulp van geavanceerde robotlastechniek. Wolfraamcarbide is een hard, slijtvast en duurzaam materiaal met een hardheid vergelijkbaar met die van diamant. Daarnaast heeft een oplas van wolfraamcarbide een hoge smelttemperatuur waardoor het materiaal stabiel blijft bij hoge temperaturen en zware belasting.

“De prijs van een hamer met een wolfraamcarbide oplas ligt hoger dan die van een reguliere hamer. Maar voor veel klanten is dat geen struikelblok vanwege de voordelen die deze hamers opleveren. Zo is de standtijd, afhankelijk van het te malen product, tot wel tien keer langer. Procestechnisch is het een belangrijk voordeel dat de maalstructuur en deeltjesgrootte lang constant blijven. Dat komt doordat de hamers heel langzaam slijten en lang hun vorm behouden.”

Jorn van de Burgwal: “Optimale resultaten haal je door een robuust ontwerp met de juiste hamers, snelheid, zeefoppervlak en detaillering in de molen te combineren met kennis van producten en het maalproces.”

Proeven via testopstelling

Om de klant zo goed mogelijk te kunnen adviseren over de te gebruiken maaltechniek voert CPM in haar testopstelling in Zaandam voortdurend proeven uit op een breed scala aan producten. Van de Burgwal: “Met behulp van onze testfaciliteit kunnen zowel proefnemingen worden uitgevoerd voor grof, middelmatig als fijn malen. Daarna analyseren we de resultaten in ons lab op deeltjesgrootte, dichtheid, korrelduurzaamheid, vochtgehalte en andere relevante parameters. Verder kunnen we ook chemische analyses uitvoeren, zoals de bepaling van asgehalte, calorische waarde en chemische samenstelling.”

Deel dit artikel

Harm Klein