Op basis van haar onderzoek adviseert Ilaria Minussi een meer diergerichte kijk op aminozurenbehoeften, met aandacht voor variabele behoeften voor verschillende functies en prioriteiten.

De nutritionele behoeften van varkens worden in het algemeen bepaald door de factoriële methode: hoeveel energie, eiwit (aminozuren) en overige nutriënten heeft het dier nodig voor onderhoud, lichaamsgroei, dracht en/ of lactatie? Minussi laat zien dat deze methode wellicht te veel uitgaat van het doel dat de veehouder en de nutritionist voor ogen hebben: maximale productie. Het geeft een te beperkt beeld van wat het dier werkelijk nodig heeft.

Voor- en nadelen laageiwitvoeders

Een verlaagd ruweiwitgehalte van varkensvoeders heeft positieve effecten op de efficiëntie van eiwitretentie en vermindert de uitstoot van stikstof naar het milieu. Een (te) laag eiwit- of aminozurengehalte kan daarentegen beschadigend gedrag – zoals staartbijten – bevorderen. Voor welzijn, gezondheid en productie moet dergelijk gedrag worden tegengegaan, bijvoorbeeld door verrijking van de omgeving. Andere maatregelen, zoals het couperen van staarten, zijn symptoombestrijding en staan onder druk uit oogpunt van dierwelzijn en maatschappelijke acceptatie.

Bij gebruik van voeders met een laag ruweiwitgehalte ontstaat een risico op aminozurendeficiënties, die vanuit productiestandpunt worden aangevuld door gebruik van synthetische aminozuren in de voeding. Het is in de praktijk nog wel lastig om bij het optimaliseren van de voersamenstelling ook rekening te houden met een suboptimale gezondheidsstatus, hygiëne of stalklimaat.

Menu zelf samenstellen

Het onderzoek van Minussi is bedoeld om meer inzicht te krijgen in de nutritionele en gedragsmatige aminozurenbehoeften van varkens en in de relatie tussen beide. Zij gaf varkens de keuze in de opname van aminozuren, om te bepalen of varkens in staat zijn om zelf tekorten te identificeren en waar nodig aan te vullen. In de praktijk kan dit leiden tot systemen waarbij varkens zelf hun menu samenstellen, op basis van hun individuele behoeften.

Aminozurenaanvulling

Uit een proef met laageiwitvoeders, al of niet aangevuld met aminozuren, in stallen met of zonder hokverrijking, concludeerde Minussi dat aanvulling met aminozuren zorgt voor minder beschadigend gedrag. Dit werkt beter dan het aanbieden van hokverrijking in combinatie met aminozurendeficiënte voeding. In een vervolgexperiment kregen varkens de keuze tussen voer dat te weinig threonine, tryptofaan en valine bevatte en een voer met aanvulling van deze drie aminozuren. Een tweede groep varkens kreeg de keuze tussen het deficiënte voer en drie voeders die elk waren aangevuld met één van de drie aminozuren. Voeropname en groei verschilden niet tussen de varkens met keuzeopties en de varkens op een adequaat samengesteld controlevoer.

Andere prioriteiten

De varkens die de keuze hadden tussen vier proefvoeders aten minder van het valine-verrijkte voer en lieten een sterke voorkeur zien voor het tryptofaanrijke voer. De uiteindelijke aminozurenopname verschilde bij deze dieren duidelijk van de opname die nodig was voor maximale groei. Daaruit blijkt dat varkens wellicht een hogere prioriteit hechten aan andere fysiologische processen dan groei.

Ilaria Minussi promoveerde in Wageningen cum laude op haar onderzoek naar de vrijwillige aminozurenopname van varkens en de impact van gezondheidsstatus op hun voedingsgedrag.

Suboptimale omgeving

In twee proeven onderzocht Minussi vervolgens de invloed van de hygiënische stalomgeving op de vrijwillige aminozurenopname van biggen en de effecten hiervan op groei, immuunstatus, neurotransmitterconcentraties in de hersenen en het gedrag. Een lagere gezondheidsstatus door suboptimale omstandigheden verlaagde de aminozurenconsumptie, terwijl de verwachting was dat de aminozurenbehoefte juist hoger zou zijn. Wel constateerde Minussi lagere gehalten aan serotonine in bloedplaatjes, lagere tryptofaanconcentraties in bloed en hersenen en lagere neurotransmittergehaltes in de hersenen. Ook hadden suboptimale omgeving en gezondheidsstatus negatieve effecten op het gedrag van de biggen.

Varkens die – om welke reden dan ook – achterblijven in groei bleken in de afmestfase meer geneigd tot staartbijten bij hokgenoten en varkens die te weinig aminozuren binnen hadden gekregen waren vaker slachtoffer van staartbijten. Op basis van haar onderzoek adviseert Minussi een meer diergerichte kijk op aminozurenbehoeften, met aandacht voor variabele behoeften voor verschillende functies en prioriteiten.

Het proefschrift van Ilaria Minussi is getiteld ‘What do pigs want? A pigs’ perspective on amino acid requirements beyond growth’.

Minussi promoveerde op 25 april in Wageningen, met een cum laude beoordeling.

Deel dit artikel

Carolien Makkink