‘En de boer, hij ploegde voort…’ Zo gaat het bekende gedicht uit 1935 van de verder onbekend gebleven dichter J.W.F. Werumeus Buning. Deze ‘Ballade van den boer’ was een welgemeende ode aan de hardwerkende boer, die altijd maar onverstoorbaar doorging met zijn noeste arbeid. Een eerbetoon aan mensen die gewoon plichtsgetrouw bleven werken aan het dagelijkse voedsel.

Boeren zorgen nog steeds voor ons voedsel. Anders dan in 1935. De technologische revoluties van de 20e eeuw en daarna zijn bepaald niet aan onze boeren voorbijgegaan. Schaalvergroting, kennis en specialisatie zorgen dat boeren met minder dieren een hogere productie van vlees, eieren en zuivel behaalden. Efficiëntie, een beperkte ruimte in ons land en een sterke verstedelijking brachten neveneffecten aan het licht. Overproductie en druk op het milieu zorgen dat agro- en foodsectoren zich moeten aanpassen om ongewenste effecten het hoofd te bieden. Quotering van melkproductie, evaluatie van het EU markt- en prijsbeleid en meer aandacht voor dierenwelzijn en duurzaamheid zijn belangrijke thema’s.

Valse voorstelling van zaken

De betekenis van de ‘Ballade van den boer’ kan ook geheel anders uitgelegd worden. Als die boer, die ondanks alle neveneffecten, maar onverstoorbaar blijft vasthouden aan zijn eigen routines. Aan de voor- en achterkant gesteund door de ‘big-agro’ die daar dan alle belang bij zou hebben...

Die benadering is een valse voorstelling van zaken, vaak ingegeven door een politieke voorkeur. Want hoe je er ook naar wil kijken: uiteindelijk is de boer nog altijd die harde werker, die dagelijks zorgt voor voedsel dat van hoge kwaliteit en gegarandeerd veilig is, dat aan tal van maatschappelijke wensen voldoet en ook nog eens betaalbaar is.

En ‘big agro’; dat zijn de schakels die toeleveren of afnemen en in allerlei vormen zorgen voor een efficiënte grondstofvoorziening óf juist afzet van primaire producten, zoals akkerbouwgewassen of dierlijke producten. Met elkaar zorgen deze ketens in ons land voor een zeer geavanceerd complex van circulariteit. Verwerking van aardappelen, suikerbieten of granen kan niet zonder afzet van co-producten naar diervoeder. En de bodem blijft niet vruchtbaar zonder dierlijke mest. Ook is het complex gebaseerd op een optimale totale verwaarding. Het geslachte varken of de geslachte rund wordt in allerlei producten vermarkt op die plekken waar de diverse delen het meest opleveren.

Rol Nevedi

Vanuit Nevedi bezien is het lastig om dat vreemde beeld van big agro te keren. Ook diervoederbedrijven zijn ondernemingen met verschillende verschijningsvormen die verschillende (internationale) markten bedienen. In de markt zijn de marges flinterdun en nemen de risico’s toe. Een moeilijke markt met een politiek sentiment dat denkt dat onze sector uit grootverdieners bestaat.

Nevedi blijft rustig en informeert overheid, politiek en ketenpartijen op basis van cijfers en feiten over de werkelijke situatie. Die is momenteel niet rooskleurig en velen houden hun hart vast voor de tijd die komen gaat en waar het algemeen belang van een goede, eigen productie van voedsel meer en meer terug op de agenda komt.

En dus, na bijna 100 jaar: wellicht tijd voor een nieuwe ballade?

Deel dit artikel

Henk Flipsen, Nevedi