Elise Hatch Fure werkt sinds haar afstuderen in 2019 voor de NMBU.
De Metabolisme-afdeling van het Noorse NMBU heeft vijf paarden, waarvan vier met een caecumcanule. Het is het enige instituut in de wereld dat zulke paarden heeft. Het oudste paard is 31 en alle paarden hebben de canule al zo’n 20 jaar. Daaruit blijkt dat de dieren hier weinig problemen van ondervinden. Verder beschikt de afdeling over 15 tot 20 pensfistelkoeien die het op papier huurt van het naastgelegen ‘Centrum voor Landbouwhuisdieronderzoek’, maar waarvoor de metabolisme-afdeling de dagelijkse verzorging op zich neemt.
Daarnaast zijn er nog dieren die niet gecanuleerd zijn, zoals nertsen die als modeldier dienen voor petfoodonderzoek. Vanwege veranderde wetgeving worden de nertsen nu echter vervangen door fretten. Tevens wordt er faecaal verteringsonderzoek gedaan met schapen voor evaluatie van de Noorse voederwaardes voor herkauwers. Onderzoek met varkens of kippen is ook mogelijk, maar komt de laatste jaren niet meer zo vaak voor.
‘Dan moeten de mensen maar een beetje afzien om het aangenamer te maken voor de koeien’
Welzijn staat voorop
De afdeling wordt gerund door een klein team van vaste medewerkers onder leiding van Elise Hatch Fure die sinds haar afstuderen in 2019 voor de NMBU werkt. “Een vast team is een groot voordeel”, vertelt Hatch Fure. “Want de dieren kennen de mensen en vertrouwen ze. Dat is voor de dieren prettig, maar het maakt ook het nemen van monsters eenvoudiger.” Bij alle proeven staat het welzijn van de dieren bovenaan.
Daarom worden bij de koeien bijvoorbeeld studenten ingezet om met emmers de mest en urine op te vangen. “Dit werkt beter dan het plakken van zakjes of het inbrengen van katheters, wat toch vaak irritatie bleek te geven”, vertelt ze. “Dan moeten de mensen maar een beetje afzien om het aangenamer te maken voor de koeien”.
Bij in sacco-onderzoek wordt de verteerbaarheid gemeten door voer in nylon zakjes in het caecum te hangen en na 2 tot 48 uur terug te wegen.
‘Dit werkt beter dan het plakken van zakjes of het inbrengen van katheters’
Ondanks dat Noorwegen niet in de EU zit, werkt de afdeling wel volgens EU-regels. Dierproeven moeten goedgekeurd worden door de Noorse voedselveiligheidsautoriteit NFSA en ook de faciliteiten zijn door de NFSA goedgekeurd.
Bij koeien wordt veel onderzoek gedaan naar methaanremmers zoals tanninen uit druivenschillen, zeewier in het ‘Seacow’-project, 3-NOP en bepaalde vetten.
Vooral verteringsonderzoek
Zowel bij de paarden als bij de koeien wordt in vivo- en in sacco-onderzoek gedaan. Bij paarden wordt daarnaast ook onderzoek gedaan met mobiele nylon zakjes die in de maag worden ingebracht en met behulp van een magneet via de caecumcanule weer uit het maagdarmkanaal worden gehaald. Ook heeft de afdeling de mogelijkheid voor in vitro-verteringsproeven. Het lab is in hetzelfde gebouw ondergebracht, wat het doen van chemische analyses vereenvoudigt.
“Er wordt vooral verteringsonderzoek gedaan”, vertelt de teamleider. “Maar we kunnen ook met markers of stabiele isotopen werken en kijken naar kinetiek. Soms doen we ook ethologieonderzoek.” Vaak zijn de onderzoeken een samenwerking tussen universiteit en industrie en veel van het werk is een combinatie van in vivo-, in saccoen in vitro-onderzoek. Dit biedt de mogelijkheid om de technieken onderling te vergelijken en te valideren.
Gedurende het jaar worden er twee of drie grotere in vivo-proeven gedaan. Daarnaast zijn er vele kleine in vivo- en in sacco-proeven. “Er is altijd wel een proef gaande of we zijn bezig met opruimen of voorbereiden van een proef”, aldus Hatch Fure.
Bij koeien wordt veel onderzoek gedaan naar methaanremmers, zoals tanninen uit druivenschillen, zeewier in het ‘Seacow’-project, 3-NOP en bepaalde vetten. Voor dit onderzoek wordt gebruikgemaakt van de GreenFeed van C-Lock, een apparaat dat ademgassen meet terwijl het dier krachtvoer eet. Bij paarden is er onlangs nog samengewerkt met de universiteiten van Utrecht en Wageningen en HAS Green Academy, voor een vergelijking tussen in vivo-, in sacco- en in vitro-verteerbaarheid.
De GreenFeed meet ademgassen terwijl het dier krachtvoer eet.
Het NMBU is het enige instituut in de wereld dat paarden met een caecumcanule heeft.
NMBU-team assisteert
Het team assisteert de onderzoekers bij het uitvoeren van de proeven en ook bij de planning. “Wij weten uit ervaring wat mogelijk is en wat niet”, aldus Hatch Fure. De uitvoering van de proeven is meestal een samenwerking tussen onderzoekers en het team van de metabolisme-afdeling. De onderzoekers betalen daarbij een uurtarief voor de diensten van de medewerkers. Onderzoekers kunnen er echter ook voor kiezen om de meeste monsters zelf te nemen of juist het grootste deel van de uitvoering over te laten aan de vaste medewerkers.
Niet alleen onderzoekers van de NMBU kunnen bij de afdeling terecht, maar ook onderzoekers van andere universiteiten of van bedrijven. Voor eenvoudige proeven kunnen bedrijven rechtstreeks contact opnemen, maar voor meer complexe proeven raadt Hatch Fure aan samen te werken met onderzoekers van de NMBU – voor hulp bij het opstellen van de juiste proefopzet en het juiste proefprotocol. “Bij het opzetten van dierproeven is de statistiek niet altijd eenvoudig en hulp van ervaren onderzoekers kan dan nuttig zijn”, vertelt ze. Indien nodig kan Hatch Fure bedrijven doorverwijzen naar de juiste onderzoeker.
Onderwijs belangrijk onderdeel
Onderwijs is een belangrijk onderdeel van de werkzaamheden bij de afdeling. De faciliteiten worden bijvoorbeeld gebruikt voor lessen van 1e-jaars BSc-studenten, maar ook voor onderzoek voor afstudeervakken en proefschriften van MSc- en PhD-studenten. Zo doen MSc-studenten een practicum van twee keer twee weken met vier koeien en twee voeders, waarbij de studenten alle voorkomende monsternames een keer uitvoeren. Daarbij proberen de docenten de rantsoenen zo te maken dat de studenten ook daadwerkelijk verschillen vinden.
De meest recente onderwijsproef was een vergelijking tussen een volledig kuilgrasrantsoen en een rantsoen met kuilgras en maissilage. Dit is vrij nieuw voor de NMBU, omdat zij maisrassen die bestand zijn tegen het Noorse klimaat pas sinds enkele jaren op grotere schaal toepast.
Het geheim is transparantie
Op de vraag wat de reactie van het algemeen publiek is op het feit dat de dieren gecanuleerd zijn, vertelt Hatch Fure dat de universiteit er heel open over is. “Dit is een onderdeel van onderwijs, namelijk het onderwijzen van het algemene publiek.” De metabolisme-afdeling komt regelmatig in het nieuws en ze geven regelmatig rondleidingen aan scholen of groepen van dierenbeschermingsorganisaties. “We horen vaak dat mensen heel sceptisch zijn voordat ze hier komen, maar dan zien ze hoe we met de dieren omgaan en dat het niet veel verschilt van het houden van gewone dieren. Ze zien dat de dieren tevreden zijn en aan het eind van het bezoek vinden ze het meer acceptabel.”
In vivo-, in vitro- en in sacco-verteerbaarheidsonderzoek
Bij paarden en koeien bestaat in vivo-onderzoek bestaat meestal uit het verzamelen van mest en het bepalen van (schijnbare) faecale verteerbaarheden, ook wel total-tract verteerbaarheid genoemd. Bij in sacco-onderzoek wordt de verteerbaarheid gemeten door voer in nylon zakjes in de pens (koeien) of het caecum (paarden) te hangen en na 2 tot 48 uur terug te wegen. Als dit op meerdere tijdstippen gebeurt kan ook een afbraakcurve worden bepaald.
In vitro-onderzoek vindt plaats in het lab. Voeders worden in flessen geïncubeerd waar vloeistof uit pens of caecum aan toegevoegd is. Voor het bepalen van de verteerbaarheid kan worden volstaan met het terugwegen na bijvoorbeeld 48 uur. Wanneer men meer wil weten over de kinetiek is het mogelijk om de gasproductie die vrijkomt bij de fermentatie in te tijd te volgen.
Metabolisme-afdeling NMBU
De metabolisme-afdeling van de NMBU is in de jaren 60 opgericht en is onderdeel van de Faculteit voor Biowetenschappen ‘Biovit’. Het is in 2015 verhuisd naar de huidige locatie. De doestelling van de afdeling is tweeledig. Enerzijds wordt er onderzoek uitgevoerd voor de universiteit en voor externe opdrachtgevers en anderzijds heeft het een belangrijke educatieve functie.












