Ook Europees geteelde vlinderbloemigen, algen en insecten zijn in opmars als alternatieve eiwitbron.

Vermindering van de consumptie van dierlijk eiwit moet een deeloplossing bieden voor de huidige uitdagingen op het gebied van klimaatverandering, biodiversiteitverlies en stikstofcycli. Een heroverweging van de manier waarop voedsel van dierlijke oorsprong wordt geproduceerd is net zo belangrijk voor de noodzakelijke eiwittransitie.

Alternatieven voor diervoer

WUR-onderzoeker Alfons Jansman laat zien dat de behoefte aan levensmiddelen van dierlijke oorsprong wereldwijd nog steeds toeneemt door de groeiende wereldbevolking en toenemende welvaart. “Dat betekent dat ook de diervoerproductie moet groeien”, zegt hij.

Sojaschroot maakt op eiwitbasis bijna 30 procent uit van het in de EU gebruikte eiwit in krachtvoeders. In totaal gebruikt de Europese Unie jaarlijks 12,5 miljoen ton eiwitequivalenten uit sojaschroot. De EU is slechts voor 3 procent zelfvoorzienend voor deze grondstof. De rest wordt geïmporteerd.

Nutriënten belangrijk bij formulering

“Bij de formulering van diervoeders gaat het niet om de grondstoffen, maar om de nutriënten in die grondstoffen”, benadrukt Jansman. Eiwitbronnen verschillen onderling niet alleen in ruweiwitgehalte, maar ook in eiwitverteerbaarheid en in aminozurenprofiel. Sojaschroot scoort goed op deze parameters, maar ook alternatieve eiwitbronnen kunnen perspectief bieden. Jansman verwijst daarbij naar verwerkte dierlijke eiwitten (PAP’s), die recentelijk zijn toegelaten als diervoerdergrondstoffen.

Ook Europees geteelde vlinderbloemigen, algen en insecten zijn in opmars. In veel gevallen zijn de beschikbaarheid, de wet- en regelgeving en ontbrekende kennis over voederwaarde en veiligheid nog wel obstakels voor grootschalig gebruik, constateert Jansman. Hij roept beleidsmakers op om de productie en het gebruik van lokale en alternatieve eiwitbronnen in humane en diervoeding te ondersteunen en beperkende regelgeving op te heffen.

Afvalstromen en insecten voor visvoeders

Adriaan Vernooij van Wageningen Livestock Research (WLR) vertelt over een project in Kenia en Oeganda, rondom het Victoriameer. Die studie laat zien dat lokale reststromen (slachtafval en reststromen afkomstig van gewasteelt, retail en markten) perspectief bieden voor vistelers die tot nu toe gebruikmaken van kwalitatief laagwaardige voeders of geïmporteerd visvoer op basis van vismeel. In het project kwam ook de lokale teelt van insectenlarven als visvoeringrediënt als kansrijk naar voren.

Veiligheid

Naarmate er meer alternatieven voor sojaschroot en vismeel beschikbaar komen, wordt borging van de veiligheid van deze nieuwe eiwitbronnen natuurlijk steeds belangrijker. Sinds september 2021 zijn insectenvet en -eiwit toegelaten als ingrediënt voor varkens- en pluimveevoeders.

‘Sommige contaminanten kunnen zich ophopen in de gekweekte larven, andere kunnen juist onschadelijk worden gemaakt’

Elise Hoek van WUR doet onderzoek naar de veiligheid van teeltsubstraten voor de kweek van insecten. “Insecten voor gebruik in diervoeders mogen nu nog alleen worden gekweekt op plantaardige substraten of op voormalige voedingsmiddelen die planten, zuivel of ei bevatten”, vertelt zij. Voormalige voedingsmiddelen die vlees of vis bevatten, slachtbijproducten en dierlijke mest mogen in de EU niet worden gebruikt als insectenkweeksubstraat.

‘Bij de formulering van diervoeders gaat het niet om de grondstoffen, maar om de nutriënten in die grondstoffen’

“Het is belangrijk om de risico’s te onderkennen en om duidelijk te krijgen wat er met eventuele contaminanten in teeltsubstraten gebeurt als ze door de insecten worden opgenomen. Sommige contaminanten kunnen zich ophopen in de gekweekte larven, andere kunnen juist onschadelijk worden gemaakt door metabolisme dat plaats kan vinden in de insecten”, legt Hoek uit. Zo heeft haar onderzoek uitgewezen dat zware metalen uit kweeksubstraat zich ophopen in de larven van de zwarte soldatenvlieg, terwijl mycotoxinen, diergeneesmiddelen en acrylamide niet accumuleren in insecten.

Mycotoxinen en insecten

“Van mycotoxinen hebben we gezien dat ze worden gemetaboliseerd in de insecten, wat wijst op het mogelijk onschadelijk maken van deze toxinen”, vertelt Hoek. De effecten hangen af van de insectensoort, het ontwikkelingsstadium (ei, larve, pop, adult) en van het type contaminant. Meer duidelijkheid over het metabolisme van contaminanten in het insectenlichaam maakt het in de toekomst mogelijk om wet- en regelgeving met betrekking tot teeltsubstraten te verruimen, verwacht Hoek. Uiteindelijk draagt dit bij aan het sluiten van kringlopen en het verduurzamen van de diervoeding en veehouderij.

Deel dit artikel

Carolien Makkink