“Via veredeling van Engels raaigras kunnen we ervoor zorgen dat melkkoeien meer energie uit gras halen”, zegt ILVO-UGent -onderzoeker Frederik Van Parijs aan het eind van zijn doctoraat. Via genetische analyse van verschillende types raaigras onderzocht hij hoe raaigras gericht kan worden veredeld naar variëteiten die minder van het moeilijk verteerbaar lignine bevatten. Door de celwandverteerbaarheid van gras te verhogen, kunnen koeien meer energie uit het gras halen en hebben ze minder krachtvoer nodig. Dit kan zorgen voor een hogere melkproductie, naar schatting 2%, een lagere kans op pensverzuring en minder stikstofverliezen.
Engels raaigras
Engels raaigras is veruit de belangrijkste grassoort in Vlaanderen voor de melkveehouderij, omwille van een hoog eiwit- en energiegehalte. Het energiegehalte van Engels raaigras wordt bepaald door het gehalte koolhydraten in de cel, die snel vrijkomen bij vertering, en het gehalte koolhydraten in de celwand, die traag vrijkomen. Het gehalte snelle suikers verder verhogen is weinig zinvol, omdat dan te veel energie tegelijk vrijkomt, wat leidt tot pensverzuring.
Daarom onderzocht Frederik van Parijs de mogelijkheid om de vrijstelling van trage suikers uit de celwand te verhogen zodat meer energie geleidelijk beschikbaar wordt. Zijn strategie is daarom om de hoeveelheid lignine, een kleefstof in de celwand, te verminderen waardoor de celwandverteerbaarheid toeneemt en de trage suikers toegankelijker worden voor afbraak in de pens.
Genetische sturing van celwandverteerbaarheid
Omdat klassieke veredeling een werk van lange adem is, ging de onderzoeker op zoek naar genetische merkers. Van 600 types Engels raaigras werd de variatie in celwandverteerbaarheid onderzocht. Daaruit bleek dat het kenmerk voor 50% genetisch bepaald is, en dat het dus mogelijk is om voor dit kenmerk te veredelen. Om moleculaire merkers te verkrijgen die bruikbaar zijn voor veredeling, werd een associatiekartering uitgevoerd waarbij de genetische variatie, als Single Nucleotide Polymorfisms of SNP’s, in verband werd gebracht met de variatie in ligninehoeveelheid. Om SNP’s te identificeren, selecteerde en sequeneerde de onderzoeker 127 genen uit 22 genfamilies die gerelateerd zijn aan celwandverteerbaarheid.
Voor zes moleculaire merkers werden significante associaties met celwandverteerbaarheid en/of lignine geïdentificeerd. Deze SNP’s werden geselecteerd als kandidaten voor validatie. Eens gevalideerd, kunnen deze geëxploiteerd worden in het veredelingsmateriaal. Deze gerichte aanpak zal de ontwikkeling van nieuwe hoogkwalitatieve cultivars versnellen.








