Ongeveer vijftien jaar geleden kwamen insecten in beeld als ‘mini-landbouwhuisdieren’, als mogelijk duurzame oplossing voor de wereldwijd toenemende vraag naar eiwit. Voor het wetenschappelijke tijdschrift Animal was dit aanleiding om een sectie ‘Insects as livestock’ op te nemen.
Dit jaar publiceerde Daniele Bruno en collega’s een literatuuroverzicht over het verteringssysteem van de zwarte soldatenvlieg (BSF) en hun larven. De gekweekte larven worden onder meer ingezet als eiwitbron in diervoeders en voor bioconversie van contaminanten in afvalstromen. Om de mogelijkheden van BSF breed toe te passen, is het nodig om de verteringsprocessen en microbiota in het maagdarmkanaal van de vliegen en larven nader te bestuderen.
Goede resultaten
Volgens Europese wetgeving mogen insecten die zijn gebruikt voor zuivering van afvalstromen met schadelijke componenten, niet in de voedselketen terechtkomen. Toch ziet Bruno mogelijkheden om producten van deze insecten tot waarde te brengen. Aan Wageningen UR zijn al goede resultaten bereikt met de bioconversie van mycotoxinen door insecten.
Bruno gaf een samenvatting van gereedschappen die de teelt van BSF voor verschillende doeleinden efficiënter en duurzamer kunnen maken. Het gaat daarbij om optimalisatie, voorbehandeling van kweeksubstraten, genetische verbetering van de insecten, ontwikkeling van ‘in vitro’-verteringsmodellen en conditioneren van de microbiotasamenstelling in het maagdarmkanaal.
Duurzame ingrediënten
Professionalisering en opschaling van de commerciële insectensector is ondertussen in volle gang. Op 28 oktober bracht Protix een persbericht uit, waarin werd gemeld dat primaire LCA-data (levenscyclusanalyse) aantonen dat de insecteningrediënten van Protix een opmerkelijk lage ecologische voetafdruk hebben als het gaat om land- en watergebruik en emissies. In de ‘peer-reviewed’-studie zijn de producten van Protix vergeleken met pluimveemeel, sojaschroot, soja-eiwitconcentraat en vismeel. Volgens Protix toont dit aan dat insectenkweek op industriële schaal leidt tot duurzame ingrediënten voor ‘food’ en ‘feed’.
Gekweekte larven worden onder meer ingezet als eiwitbron in diervoeders en voor bioconversie van contaminanten in afvalstromen.
De meeste studies geven geen goed beeld van industriële, grootschalige insectenkweek
Voor de verwerking van insectenlarven voor ‘feed’toepassingen wordt vooral gebruikgemaakt van blancheren, drogen, malen, mengen en ‘extruderen’. Dat schrijven Giacomo Rossi en collega’s in 2025. ‘Processing’ van insectenlarven is nodig voor microbiologische veiligheid en voor een goede nutritionele kwaliteit, verteerbaarheid en smakelijkheid van het eindproduct. Rossi benadrukt het belang van evaluatie van de effecten van de verschillende procestechnologieën op de kwaliteit en veiligheid van (diervoeders met) insectenproducten.
Kritische review
Corintin Biteau schreef dit jaar met collega’s een kritische ‘review’ over de duurzaamheid van insectenkweek. Zij constateren substantiële beperkingen van het tot nu toe gepubliceerde onderzoek. De meeste studies zijn erg kleinschalig en geven geen goed beeld van industriële, grootschalige insectenkweek. De duurzaamheidsclaims van insectenkweek zijn grotendeels gebaseerd op aannames over de toekomstige kweeksubstraten en de toepassing van ‘frass’ als meststof.
Biteau wijst erop dat er nog wel wat uitdagingen liggen, voordat deze claims waargemaakt kunnen worden. Daarnaast stellen hij en zijn collega’s dat insecteneiwit in humane voeding vooral gebruikt zal worden ter vervanging van plantaardige ingrediënten. Hiermee neemt de ecologische voetafdruk toe in plaats van af. Ook voor toepassing in voeding van landbouwhuisdieren en gezelschapsdieren geldt dat de ecologische impact zal toenemen, als de insecten niet worden gekweekt op echte afvalstromen (voedselresten uit horeca en huishoudens).
Te rooskleurig voorgesteld?
Is de potentie van insecten als duurzaam ingrediënt in voeding voor mens en dier dan te rooskleurig voorgesteld? Is insectenkweek een doodlopende weg, of kunnen we de knelpunten oplossen? Ook Biteau erkent dat insectenproducten een duurzame keuze kunnen zijn als ingrediënt voor ‘feed’ en ‘food’. Tegelijkertijd benadrukt hij de hordes die nog genomen moeten worden.
Francis et al. en Baliota et al. publiceerden in 2025 artikelen waarin zij aangeven hoe de kweek van larven van respectievelijk de zwarte soldatenvlieg ( Hermetia illucens ) en de kleine meelworm ( Alphitobius diaperinus ) verduurzaamd kan worden. Francis et al. geven een overzicht van de levenscyclusanalyse (LCA) van de zwarte soldatenvlieg, waaruit de impact van de gebruikte energiebronnen en substraten duidelijk wordt.
In beide publicaties wordt geconstateerd dat productiesystemen waarbij gebruik wordt gemaakt van hernieuwbare energiebronnen en verbeterde genetica en voeding, al voor een veel lagere ecologische voetafdruk zorgen. Dit komt ook al naar voren in het hierboven aangehaalde onderzoek met insectenproducten van Protix. Duurzame, circulaire kweeksubstraten en duurzame energie uit zon en wind zijn voorwaarden voor een efficiënte en toekomstbestendige insectensector.
Belangrijkste uitdagingen
Baliota ziet als belangrijkste uitdagingen kweekoptimalisatie, consistente kwaliteitscontrole en veilige omzetting van verschillende organische reststromen. Daarnaast kunnen specifieke functionele componenten van insectenlarven (chitine, mineralen en antimicrobiële peptiden) worden ingezet voor diverse toepassingen. Van voedingssupplementen tot farmaceutica.
Francis et al. tekenen daarbij aan dat beleidsmakers, producenten en afnemers samen moeten werken om dit mogelijk te maken. De auteurs pleiten voor een holistische kijk op de rol van insectenkweek in een circulair ‘agrifoodsysteem’. Baliota benadrukt de veelzijdige mogelijkheden van de kleine meelworm en de bijdrage die insectenproducten kunnen leveren aan voedselzekerheid en duurzame verwerking van afvalstromen.
Gezamenlijk stappen zetten
Al met al zit er wel degelijk toekomst in de kweek van insecten voor de voeding van mens en dier. De sector is in hoog tempo aan het professionaliseren en zet stappen naar een hogere efficiëntie en duurzame kweekmethodes. Onderzoek naar de (verterings)fysiologie, genetica, gezondheid en het welzijn van insecten als mini-landbouwhuisdieren is gaande, en levert inzichten op waar de sector verder mee kan. Ook overheden moeten stappen zetten om wet- en regelgeving in te richten. Zodat de kwaliteit en veiligheid van kweeksubstraten en insectenproducten gewaarborgd zijn. Onderzoek, bedrijfsleven en beleid kunnen gezamenlijk stappen zetten om het hele voedselsysteem te verduurzamen.
Insectenexpert Natasja Gianotten: ‘Optimalisatie van commerciële insectenkweek nog niet voltooid’
Natasja Gianotten, onderzoeker bij Wageningen UR, heeft veel ervaring met de insectenkweek. Ze benadrukt dat het maagdarmkanaal van larven bij verwerking niet wordt verwijderd en dat de inhoud ervan geen veiligheidsrisico’s mag opleveren. “Bij insecten die afvalstromen ‘decontamineren’ is het essentieel dat deze stromen niet in ‘feed’ of ‘food’ terechtkomen”, aldus Gianotten. Deze insecten kunnen wel worden ingezet voor toepassingen zoals bioplastics, verf of biobrandstoffen.
Daarnaast wijst ze op het belang van een gebalanceerd rantsoen. “Je kunt prima insecten kweken op reststromen, maar je moet wel rekening houden met andere voederconversies en opbrengsten”, legt ze uit. Een optimale voersamenstelling voor de insecten is eenvoudiger te formuleren met gangbare, voedzame reststromen dan met laagwaardige, variabele stromen.
Gianotten benadrukt het verschil tussen kleinschalige onderzoeksstudies en industriële opschaling. “De kweekomstandigheden in kleine bakjes zijn anders dan in grote, diepe kratten, waardoor resultaten uit het lab moeilijk één-op-één te vertalen zijn.”
Haar conclusie: de commercialisering en optimalisatie van insectenkweek is nog niet voltooid. Verdere studies naar voeding, gezondheid, verwerking en opschaling zijn nodig om de sector veilig en efficiënt verder te professionaliseren.








