Hittestress heeft negatieve consequenties voor de voeropname, groei, voederconversie, vleeskwaliteit, eiproductie, ei-kwaliteit en overleving van vleeskuikens en leghennen. Omdat vogels geen zweetklieren hebben, zijn zij extra gevoelig voor hittestress. Als leghennen hijgen om hun overtollige warmte kwijt te raken, dan verliezen ze kooldioxide en stijgt de pH van het bloed. Hierdoor is er minder bicarbonaat en calcium beschikbaar voor de vorming van een sterke eischaal, leggen Fernandes et al. uit in hun reviewartikel in Animals (2023). Hittestress beïnvloedt ook de darmfunctie en de microbiota-darm-brein-as (Wen et al., 2022).

Hittestress en oxidatieve stress

Hittestress veroorzaakt oxidatieve stress en kan leiden tot verminderde darmwandintegriteit en een hoger risico op infecties.

Oxidatieve stress schaadt de mitochondriën, celmembranen en eiwitten, waardoor de vogels kwetsbaarder worden voor andere stressfactoren in de omgeving (Emami et al., 2001; Akbarian et al., 2016). Oxidatieve stress en hittestress beïnvloeden met name het levermetabolisme.

Koeling, klimaat en drinkwater

Preventie door goede klimaatregeling in de stal (koeling, ventilatie) is altijd het beste. Voldoende, koel en vers, drinkwater is belangrijk in periodes van hittestress. Toevoeging van zouten aan het drinkwater kan daarbij helpen om de elektrolytenbalans op peil te brengen (Chaiyabutr, 2004; Mangan en Siwek, 2023).

Naakte nek

Pluimvee is jarenlang geselecteerd op hoge productie en is daardoor gevoeliger geworden voor hittestress. Het verenkleed van kippen belemmert de afgifte van overtollige warmte. Selectie van leghennen en vleeskuikens op een dunner verenkleed is mogelijk; de vogels hebben dan een kale nek en zijn beter bestand tegen hoge temperaturen en luchtvochtigheden, zeggen Wasti et al. (2020) en Fernandes et al. (2023). Maar onder gematigde klimatologische omstandigheden presteren vogels met het ‘naked neck’-gen minder goed.

Perinatale programmering

Door embryo’s of jonge kuikens al te laten wennen aan hoge temperaturen zijn ze later in hun ontwikkeling beter bestand tegen hittestress. Deze ‘perinatale programmering’ biedt dus ook perspectief (Madkour et al., 2022; Mangan en Siwek, 2023).

Het kan helpen om het voer in een meer geconcentreerde vorm aan te bieden, met vet in plaats van koolhydraten als belangrijkste energiebron.

Geconcentreerder voeren

Vertering en verwerking van nutriënten genereert warmte en onder hittestress zullen dieren dan ook minder voer opnemen. Het kan dan helpen om het voer op de koelere momenten van de dag te verstrekken en om het voer in een meer geconcentreerde vorm aan te bieden, met vet in plaats van koolhydraten als de belangrijkste energiebron (Wasti et al., 2020; Teyssier et al., 2022).

Voeradditieven

Verschillende voeradditieven (vitamine C, vitamine E, taurine, betaïne, glutamine, pre- en probiotica, selenium, zink, aminozuurchelaten van spoorelementen, polyfenolen, resveratrol, curcumine, quercetine, lycopeen, gember, oliezuur, caseïne, zeewierextract) kunnen de negatieve impact van hittestress verlichten (Emami et al., 2001; Akbarian et al., 2016; Guil-Guerrero et al., 2017; Wasti et al., 2020; Madkour et al., 2022; Zheng et al., 2022; Abdelqader et al., 2023; Archer, 2023; Chen et al., 2023; Ferreira de Brito et al., 2023; Mangan en Siwek, 2023; Meng et al., 2023; Ncho et al., 2023).

In ovo-toediening van deze additieven is in bepaalde gevallen ook mogelijk (Mangan en Siwek, 2023).

Deel dit artikel

Carolien Makkink