Darmgezondheid speelt een belangrijke rol bij het veerkrachtiger, gezonder en doelgerichter maken van pluimvee tijdens alle uitdagingen waarmee ze worden geconfronteerd, waaronder hittestress. Hoe eerder de darmrijping positief wordt beïnvloed, hoe groter de potentiële winst. Vroegtijdige interventie is essentieel, omdat de darmontwikkeling van het kuiken snel gaat tijdens het vroege leven. In de eerste 3 dagen na het uitkomen neemt het absorberende voedingsoppervlak van de darmen met 70 procent toe (toename van de villilengte).

Dit is essentieel omdat het kuiken zich snel moet aanpassen van een dieet op basis van lipiden (dooierlipiden) naar een dieet op basis van vaste koolhydraten/eiwitten. De darmontwikkeling is na 10 dagen voltooid en het volwassen darmmicrobioom is rond 17 dagen gevestigd.

Tijdens hittestress hebben vleeskuikens een verhoogde behoefte aan verschillende voedingsstoffen en sporenelementen.

Zink en vitamine E

In de loop der jaren heeft de industrie veel meer inzicht gekregen in het bepalen en meten van darmgezondheid, en hoe deze positief kan worden beïnvloed door middel van voeding en bepaalde additieven, zoals zink en vitamine E. Zink en vitamine E zijn beide essentiële antioxidanten die de darm beschermen. Maar niet alle zinkbronnen die op de markt zijn, zijn hetzelfde en geven dezelfde prestaties.

Het type zink dat in pluimveevoeders wordt gebruikt, kan daarom het optimale niveau van zowel zink als vitamine E beïnvloeden. In een studie van De Grande et al (2021), gepubliceerd in de Journal of Animal Physiology and Animal Nutrition, werd gekeken naar verschillende niveaus van vitamine E, in combinatie met verschillende zinkbronnen. De proef keek naar zinkbronnen: 60 mg/kg Zn als ZnSO4 of 60 mg/kg Zn als zinkaminozuurcomplexen (Zinpro Availa Zn, hierna ZnAA genoemd), gecombineerd met twee niveaus van vitamine E (50 of 100 IE/kg ).

Prestaties werden gemeten van dag 0-36. Van dag 28 tot dag 36 (afmestperiode) werden alle dieren blootgesteld aan chronisch cyclische hoge temperaturen (32°C ± 2°C en relatieve vochtigheid 55-65 procent gedurende 6 uur per dag).

Figuur 1. ZnAA in combinatie met een lagere dosis vitamine E verbeterde de toename van het lichaamsgewicht tijdens de vroege groei, op een leeftijd van 10 dagen. Dit effect hield aan tijdens hittestress, op een leeftijd van 36 dagen.

Meer niet altijd beter

Deze proef toonde aan dat op de leeftijd van 10 dagen het grootste lichaamsgewicht werd verkregen bij gebruik van ZnAA en 50 IE/kg vitamine E (figuur 1). Meer is dus niet altijd beter. Dit positieve resultaat is hoogstwaarschijnlijk te danken aan een betere darmontwikkeling na het uitkomen, met een toename van de villilengte, wat leidt tot een betere opname van voedingsstoffen. Deze resultaten zijn ook bevestigd in eerdere onderzoeken.

Dit positieve verschil hield aan tot dag 28, toen het hittestressmodel werd ingezet. Dit resulteert in een hogere dagelijkse gewichtstoename en een verbeterde voerconversie (FCR) over de hele periode (figuur 2). Dit effect werd niet waargenomen bij een vitamine E-gehalte van 100 IE/kg, wat het effect bevestigt dat een hogere dosering van vitamine E onder deze omstandigheden niet nodig is.

Figuur 2. FCR over de gehele periode was het meest optimaal bij gebruik van ZnAA in combinatie met de lagere dosering vitamine E.

Vroege darmontwikkeling

Ongeacht het vitamine E-gehalte hadden dieren die een dieet kregen dat was aangevuld met ZnAA, een hogere villuslengte en villuslengte-cryptediepteratio in delen van de twaalfvingerige darm in vergelijking met vogels die een dieet kregen dat was aangevuld met ZnSO4 op dag 10, 28 en 36. De resultaten op dag 10 zijn met name belangrijk, omdat de darm zich in dit stadium aan het ontwikkelen is.

Een toename van de villuslengte resulteert in een toename van het darmoppervlak, wat recht evenredig is met de verterings- en absorptie-efficiëntie en dus ook met de voederconversie. Dit zou gedeeltelijk de positieve effecten van ZnAA op de prestatieparameters kunnen verklaren. Een effect van de zinkbron werd ook waargenomen voor de infiltratie van CD3-positieve T-lymfocyten in secties van de twaalfvingerige darm op dag 36, met een lagere infiltratie van CD3-positieve T-lymfocyten voor dieren die een dieet kregen met ZnAA ten opzichte van de dieren die ZnSO4 kregen.

Een verminderde infiltratie van CD3-positieve T-lymfocyten werd al gezien op dag 10 bij gebruik van ZnAA en duidt op een verminderde stimulatie van het immuunsysteem van het darmkanaal. In de studie werd ook gekeken naar ovotransferrine, een marker voor het falen van de darmbarrière bij vleeskuikens. Deze marker kan worden gebruikt om de werkzaamheid te beoordelen van additieven of strategieën die darmbeschadiging verminderen. Hoe lager het ovotransferrinegehalte, hoe minder schade aan de darmgezondheid.

Voor beide vitamine E-spiegels resulteerde het gebruik van ZnAA in een lagere ovotransferrine-concentratie in het ileumgehalte ( μ g/g), in vergelijking met ZnSO4 (op dag 36). Verdere gegevens toonden aan dat ZnAA ook beter presteerde dan ZnSO4 bij het verhogen van de borstvleesopbrengst met 3,1 procent en het verminderen van 24-uurs druppelverlies met 25 procent.

‘Zink en vitamine E moeten in zomerdieet’

Annatachja De Grande promoveerde aan de Universiteit van Gent in België, waar ze zich focuste op de effecten van zink in de voeding op de groei en darmgezondheid bij vleeskuikens. In 2021 publiceerden De Grande et al nieuwe inzichten, zoals besproken in dit artikel. Momenteel werkt ze als postdoctoraal onderzoeker bij ILVO.

De Grande: “Tijdens hittestress hebben vleeskuikens een verhoogde behoefte aan verschillende voedingsstoffen en sporenelementen. Dit vereist aanpassing van de pluimveehouders en de nutritionist om de formulering aan te passen wanneer een stijging van de temperatuur wordt verwacht. Maar tegelijkertijd wil je de voeding niet onnodig duur maken en pas de extra voedingsstoffen geven wanneer het dier deze echt nodig heeft. In onze proeven hebben we aangetoond dat sterke antioxidanten zoals zink en vitamine E zeker deel moeten uitmaken van een ‘zomerdieet’, omdat ze een belangrijke rol spelen bij de darmgezondheid en het verminderen van oxidatieve schade in het spierweefsel.

Het gebruik van zink als zinkaminozuurcomplexen verhoogt de beschikbaarheid en opname van het sporenmineraal, wat zich vertaalt in verminderd druppelverlies, een van de belangrijkste parameters voor vleeskwaliteit en betere groei en prestaties, dankzij een betere darmgezondheid en opname van voedingsstoffen in de darm. Verrassend genoeg werden deze resultaten behaald in combinatie met het lagere gehalte aan vitamine E, iets wat we eigenlijk niet hadden verwacht, maar toch zeer welkom is in deze tijden van hoge voerprijzen. Het zou interessant zijn om in de nabije toekomst dieper in te gaan op de complexe interactie van zink en vitamine E.”

Deel dit artikel

Cibele Torres (Zinpro)