Hondeneigenaren willen een nutritioneel optimaal en in sommige gevallen ook hypoallergeen voeder. Dit zijn volgens Kępińska-Pacelik en Biel (Technologische Universiteit van Szczecin, Polen) twee redenen waarom hondenvoeders met daarin insecten verwerkt, populair zijn of kunnen worden. Overigens zijn insecten in het rantsoen van dieren niet nieuw, zij zijn al langer een natuurlijk bestanddeel in de voeding van dieren in hun natuurlijke omgeving.
Alternatieve eiwitbronnen
De discussie over landgebruik voor het telen van bepaalde grondstoffen en over een toenemende behoefte aan eiwitrijke grondstoffen voor diervoeders is al langer gaande. Dit om – met name – de rol van sojaproducten in de diervoeding terug te dringen. Daar komt bij dat een aantal sojabonen genetisch gemodificeerd is en dat in de EU sommige landen dit mogelijk gaan verbieden. Er zou in de EU een grotere verscheidenheid aan eiwitgrondstoffen moeten worden verbouwd.
Allemaal niet zo eenvoudig, maar er is een aantal opties, waarvan vaak het gebruik van zaden van peulvruchten en noten wordt genoemd. Voor hondenvoeders kunnen we denken aan een gedeeltelijke vervanging van dierlijke eiwitten door een alternatieve, duurzame eiwitbron: insecten.
Voedingswaarde insecten
Het artikel bediscussieert de opties voor het gebruik van insecten. Insecten worden gekarakteriseerd door een snelle groei en ontwikkelingscyclus, wat een snelle productie faciliteert. Co-producten uit de agri-sector (of zelfs mest in de toekomst) kunnen als groeisubstraat worden gebruikt en kunnen zorgen voor een zeer gunstige conversie. De auteurs presenteren tabellen over enkele hondensoorten zoals bijvoorbeeld de wolf die – gedocumenteerd – circa 20 procent insecten in zijn natuurlijke habitat kan hebben.
Verder zijn er tabellen met de chemische samenstelling van enkele geselecteerde insecten (o.a. zwarte soldatenvlieg (BSF), meelworm, huiskrekel). Belangrijk is daarbij dat de conversiefactor van N (stikstof) naar eiwit, gewoonlijk 6.25, een discussiepunt kan zijn. Deze waarde overschat het eiwitgehalte als gevolg van de aanwezigheid van niet-eiwit-stikstof in insecten. Deze conversiefactor is bij enkele insecten berekend en liep bijvoorbeeld uiteen van 5.12 (voor de BSF, larvenmeel) tot 4.91 (meelworm, larvenmeel).
‘Het lijkt onwaarschijnlijk dat honden een allergie hebben tegen insecteneiwit’
Ook geven de tabellen de samenstelling van deze insecten van essentiële aminozuren, van vetzuren en mineralen, zowel macro-als micro-elementen. In deze tabellen worden dezelfde gegevens verstrekt van varkensvlees (varkenshaas), rundvlees (runderlap), kip (borst), sojaschroot en vismeel, ter vergelijking.
Insecten blijken relatief rijk aan eiwit en vet, maar zijn ook een goede bron van mineralen met bijvoorbeeld een hoge beschikbaarheid van fosfor en spoorelementen zoals ijzer, zink, koper, mangaan en selenium. Het exoskelet van de meeste insecten is voornamelijk samengesteld uit eiwit en chitine; bij de BSF is dit niet zo en is het skelet rijker aan calcium en andere mineralen.
Chitine
Het gehalte aan chitine in insecten varieert enorm en neemt toe in de ontwikkeling van larve naar een volgend stadium. De verteerbaarheid ervan is een probleem bij mens en dier vanwege het ontbreken van het enzym chitinase. Verwijdering van (een deel van) de chitine verbetert dan ook de verteerbaarheid en we kunnen insecten gebruiken in combinatie met grondstoffen die enzymen met chitinase-achtige activiteit hebben. Ook vermelden de auteurs dat het verwijderde chitine antimicrobiële activiteiten heeft, waardoor het in een kleine dosering als toevoeging in het diervoeder kan worden gebruikt.
Gezondheidsaspecten
Insecten zijn een bron van antimicrobiële peptiden en van laurinezuur, factoren die een immuunrespons kunnen verbeteren. De auteurs noemen onder meer eiwitderivaten van de BSF-larve die als antioxidant kunnen optreden. Het lijkt onwaarschijnlijk dat honden een allergie hebben tegen insecteneiwit; het verwerkingspercentage ligt niet al te hoog in verband met het hoge eiwitgehalte. Zo kan het zijn dat insectenproducten meer en meer worden gebruikt in voeders van honden met een allergie tegen bestaande eiwitbronnen als kip of rund. De auteurs pleiten wel voor een verdere onderbouwing van deze gezondheidsaspecten.
Bij veel huisdiereigenaren is op dit moment nog aversie tegen insecten als voedingsbestanddeel.
Verteerbaarheid
Geëxtrudeerde voeders met ontvette BSF-larven of meelworm, met een verwerkingspercentage overeenkomend met circa 30 procent van het totale eiwit, lieten beide een schijnbare verteringscoëfficiënt zien van circa 83 procent van het eiwit. Een studie geeft verder aan dat in termen van verteerbaarheid en faeces-consistentie, larven van BSF de vergelijking met kippen-vleesmeel goed kunnen doorstaan. Er waren verschillen in droge stof, eiwit en vetverteerbaarheid, deze waren erg klein en rechtvaardigen de conclusie dat ontvet BSF-larvenmeel in hondenvoer een goede eiwitbron kan vormen.
Smakelijkheidstesten
Een zeer beperkt aantal proeven is uitgevoerd om te zien in hoeverre honden verschillen in hun voorkeur voor insecten qua smakelijkheid. Het is bekend dat sommige hondenrassen een voorkeur hebben voor bepaalde eiwitbronnen; zo hebben de Bassets en Duitse herdershonden een sterke voorkeur voor vismeel. Dit type onderzoek is in de toekomst zeker nodig.
Acceptatie consument
Er mag dan literatuur bestaan over de voordelen van het selecteren van insecten als eiwitbron in voeders voor honden, acceptatie door de hondenbezitter is een andere zaak. Het gaat dan bijvoorbeeld over de fysische aspecten van het voer en het bewustzijn van de voordelen van het gebruik van insecten. Een studie onder dierenverzorgers gaf aan dat van hen 90 procent een hond of kat bezat en 56 procent op de hoogte was van het bestaan van hondenvoer met insecten.
Ongeveer de helft van de respondenten zou dit type voer kopen met als argument de uitstekende voedingswaarde van insecten en weinig allergene bestanddelen. De reden om het niet te kopen bleek een sterke aversie tegen insecten als voedingsbestanddeel te zijn.
Risico’s
Voeders met insecteneiwit en de effecten op het dier vereisen een zorgvuldige analyse in termen van het risico op negatieve voerreacties, bijvoorbeeld allergene reacties. Verdere risico’s die genoemd worden zijn gerelateerd aan een eventuele contaminatie van insecten zelf (tijdens veredeling, behandeling, verpakken) met bacteriën, schimmels, mycotoxinen en zware metalen.
Dit deel van het overzicht geeft helaas weinig cijfers over deze risico’s hoewel er wel enkele studies naar deze effecten zijn uitgevoerd. Het artikel is verder gebaseerd op 128 studies en is daarmee een mooie inleiding op het ‘wel en wee’ van insecten in hondenvoeders.
Referenties zijn op te vragen bij de redactie.








