Vorig jaar introduceerde Schothorst Feed Research (SFR) het SowModel. Een hulpmiddel voor nutritionisten om de nutriëntenbehoefte van zeugen nauwkeurig in kaart te brengen. Het model berekent de behoefte van de zeug voor elke dag van de dracht en lactatie. Volgens productmanager Jan Fledderus van SFR ligt de kracht vooral in het combineren van bestaande kennis met praktische toepasbaarheid. “Er is kennis vanuit Schothorst zelf, maar ook uit proeven van onder meer Wageningen University & Research en het Franse onderzoeksinstituut Inra gecombineerd met rekenregels en geïmplementeerd in een gebruiksvriendelijke tool”, legt Fledderus uit.

Bij vleesvarkens wordt dit modelmatig werken al veel gedaan, bij zeugen nog nauwelijks of op een eenvoudigere manier. Het model kan aanpassingen van invloedsfactoren doorrekenen en visualiseren, ook scenario’s. Denk aan het aantal biggen, speenleeftijd, conditieverlies en worpnummer. “We kunnen bijvoorbeeld kwantificeren wat de impact is van twee extra biggen per worp en dat ook inzichtelijk maken in grafieken.”

Het SowModel is een hulpmiddel voor nutritionisten om de nutriëntenbehoefte van zeugen nauwkeurig in kaart te brengen.

Omgevingsfactoren veranderen

Het SowModel maakt deel uit van het Advanced Feed Package (AFP), een abonnementsdienst voor de voerindustrie. SFR levert al langer voeradviezen in de vorm van PDF-documenten. Die zijn echter minder flexibel. “Als nutritionist vind je daarin niet direct een antwoord op vragen over bijvoorbeeld toenemende toomgrootte of hittestress. Met het model kun je juist zien wat er gebeurt als omgevingsfactoren veranderen.” Van de circa 80 AFP-klanten in de varkenshouderij heeft inmiddels ruim de helft toegang tot het model.

Sinds de introductie heeft het SowModel ook technisch een ontwikkeling doorgemaakt. De eerste versie was een Excelbestand. “Dat was een bewuste keuze, zodat gebruikers de formules konden volgen.” Maar er gingen wel allerlei versies rondzwerven en het was minder gebruiksvriendelijk. Daarom is het model omgebouwd naar een app binnen een online platform. Sinds kort is daar ook het vleesvarkensmodel beschikbaar.

Hittestress als voorbeeld

Het model is primair ontwikkeld voor nutritionisten bij mengvoerbedrijven, de belangrijkste klanten van SFR. In de praktijk hebben ze met uiteenlopende vragen te maken. Bijvoorbeeld bij een hoogproductieve zeugenstapel: moet je het zeugenvoer aanpassen om de behoefte te dekken en zo ja, met hoeveel? En moet je in de praktijk het voerschema wijzigen, bijvoorbeeld meer voeren in het begin of juist aan het eind van de dracht? Voor dat soort vragen geeft het model volgens Fledderus meer inzicht. Een factor als conditieverloop geldt dan als input in het model.

Om de mogelijkheden aan te tonen noemt Fledderus het voorbeeld hittestress. Nutritionisten kunnen bijvoorbeeld een lagere voeropname als gevolg van hitte invoeren en vervolgens berekenen wat de consequenties zijn. “Je ziet dan per dag het verschil tussen behoefte en opname voor energie, lysine, calcium en fosfor. Op basis daarvan kun je inschatten wat je moet aanpassen in bijvoorbeeld een zomervoer. Per graad Celsius boven de kritieke temperatuur weten we wat de invloed is op voeropname en biggroei. Die kennis was er al, maar wij hebben het toepasbaar gemaakt in één programma.”

Het model helpt ook om concrete keuzes te onderbouwen. Fledderus noemt een voorbeeld toen de varkensprijzen onder druk stonden. “Dan is de vraag: waar kun je snijden in de voerkosten? Als je minder lysine en energie voert, hoe sluit je dan nog aan bij de behoefte?” Ook bij het samenstellen van verschillende voeders, zoals geltenvoer of twee drachtvoeders, biedt het model houvast. “Je kunt keuzes maken over het verschil in niveau tussen vroege en late dracht en dat onderbouwen.”

‘De kennis was er al, wij maakten het toepasbaar in één programma’

Drie meetmomenten

Een beperking van het model is dat het een model is. Hoe meer data hoe beter de uitkomst, maar die is niet altijd voorhanden of past niet. Om het praktisch te maken, werkt het model voor de conditiebepaling met drie meetmomenten: inseminatie, verplaatsen naar het kraamhok en spenen. Op basis daarvan berekent een curve de waarden voor de tussenliggende dagen. Volgens Fledderus is een steekproef van ongeveer 10 procent van de dieren voldoende.

Een tweede beperking is dat het model rekent met één dier. “Je voert inputwaarden in en krijgt de berekende behoefte voor dat ene dier. In de praktijk heb je echter te maken met spreiding binnen een zeugenstapel.”

Om het toch praktisch te maken, wordt handmatig gevarieerd.

Bijvoorbeeld met verschillende niveaus van spekverlies om daarmee de spreiding inzichtelijk te maken.

Conditieherstel

Eén van de belangrijkste inzichten die het model opleverde, is volgens Fledderus het belang van conditieherstel na lactatie. “Het model rekent uit hoeveel daarvoor nodig is, rekening houdend met de vorige lactatie.” Daaruit blijkt dat de behoefte in het begin van de dracht relatief hoog kan zijn. “We zien dat vier weken voor een deel van de zeugen te kort is om voldoende te herstellen.

Zelfs daarna kan er nog een gat zijn.” Dit leidt tot discussies binnen voerbedrijven over het voeren in de vroege dracht. “Dat soort inhoudelijke gesprekken worden nu beter onderbouwd.” Deze inzichten sluiten aan bij een trend die al zichtbaar was. “Steeds meer voerbedrijven adviseren een hogere voergift in het begin van de dracht. Het model onderschrijft die richting.”

Twee ervaringen met het SowModel uit de praktijk

Nutritionist Jacco Vessies van ABZ Diervoeding noemt vooral de praktische toepasbaarheid een pluspunt van het SowModel. “Het is vlot in te vullen en helpt ons om de nutriëntenbehoefte van zeugen beter in kaart te brengen.” Het bedrijf heeft een sterke focus op conditieontwikkeling met een eigen spek- en spierdiktemeting. “Je ziet het verloop bij gelten en oudere dieren en kunt zo beter duiden hoe de energie- of lysinebehoefte is.”

Volgens Vessies helpt het model vooral om het ‘puzzelstukje’ tussen data en praktijk te leggen. “Het bevestigt vaak het gevoel dat je al hebt, maar maakt het beter inzichtelijk voor de varkenshouder. Energie- en eiwitwaardering voor grondstoffen komt bij ons vanuit het Schothorst-systeem en dit sluit aan bij de energie- en lysinebehoefte die het SowModel toont. Het geeft ons ook inzicht in de nutriëntenbehoefte bij stijgende biggenproducties.” Een verbetering zou zijn als het model ook spierdiktes gaat meenemen, daarover is het bedrijf in overleg met de Schothorst.

André Kamp, varkensspecialist bij AgruniekRijnvallei, is voorzichtig positief. “Maar we hebben het nog maar beperkt gebruikt.” Hij noemt als beperking dat maar één type genetica (TN70) in het SowModel staat. Ook op andere vlakken sluit het programma volgens hem niet altijd bij de praktijk aan, zoals het voeren van twee drachtvoeders. “Het kan een goed model worden en er is ook behoefte aan. Maar het moet voor de praktische toepassing wel worden verfijnd.” Kamp ziet zeker mogelijkheden om via het model nieuwe inzichten beter te onderbouwen. Daar is ook behoefte aan.

Deel dit artikel

René Stevens