Het Braziliaanse Hooggerechtshof (STF) heeft woensdag staatswetten gehandhaafd die bedrijven die deelnemen aan de Amazon Soy Moratorium fiscale voordelen kunnen onthouden. Tegelijkertijd bevestigde het hof de grondwettelijkheid van het vrijwillige moratorium. Daarmee blijft de overeenkomst als vrijwillige marktmaatregel rechtmatig, maar blijft deelname eraan financieel minder aantrekkelijk.
De Amazon Soy Moratorium werd in 2006 ingesteld na druk van milieuorganisaties en internationale afnemers. Grote handelaren spraken af geen soja te kopen van gebieden in het Amazonegebied die na juli 2008 zijn ontbost. De afspraak gaat daarmee verder dan de Braziliaanse milieuwetgeving. Onder de nationale regels mogen grondeigenaren in de Amazone onder voorwaarden een deel van hun land ontbossen.
Fiscale voordelen onthouden
De rechtszaak draaide onder meer om de vraag of staten bedrijven fiscale voordelen mogen onthouden wanneer zij deelnemen aan vrijwillige afspraken die strengere milieueisen stellen dan de wet voorschrijft. Het STF bevestigde die mogelijkheid. Het hof stelde tegelijkertijd vast dat de Moratória da Soja zelf niet in strijd is met de Braziliaanse grondwet.
De uitspraak komt nadat grote Braziliaanse sojahandelaren zich eerder dit jaar uit het moratorium terugtrokken. In Mato Grosso trad op 1 januari een wet in werking die deelnemers aan dergelijke afspraken fiscale voordelen ontzegt. Abiove, de Braziliaanse vereniging van plantaardige-olieproducenten, bevestigde vervolgens dat grote handelaren het moratorium verlieten. Tot de betrokken bedrijven behoren ADM, Bunge, Cargill, Cofco en Louis Dreyfus.
Beperken van ontbossing
Het moratorium heeft volgens onderzoekers een belangrijke rol gespeeld bij het beperken van ontbossing. In een analyse die in juli in Science verscheen, schrijven Lisa Rausch en haar collega’s dat de ontbossing in gebieden met een hoog risico op sojateelt in de eerste tien jaar van het moratorium met 35 procent, oftewel 1,8 miljoen hectare, is afgenomen. Tegelijkertijd kon het areaal soja in de Amazone meer dan verdrievoudigen zonder substantiële directe omzetting van bos.
De onderzoekers schatten bovendien dat het beëindigen van het moratorium in de komende tien jaar kan leiden tot maximaal 1,4 miljoen hectare extra ontbossing. Het gaat om een modelmatige schatting van de mogelijke gevolgen van het wegvallen van de overeenkomst.
Einde van jarenlange onzekerheid
De Braziliaanse vereniging Abiove noemt de uitspraak het einde van jarenlange juridische onzekerheid. Volgens de vereniging biedt de uitspraak ruimte voor een nieuwe fase van overleg over juridische zekerheid, concurrentiekracht en duurzaamheid. De uitspraak lijkt het moratorium zelf echter niet nieuw leven in te blazen.








